Nên làm gì khi bị tụt huyết áp đột ngột để đảm bảo?

Làm gì khi bị tụt huyết áp là gì?

Đo lường huyết áp phản ánh áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp. Hạ huyết áp thường được xác định khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Một số người có cơ địa huyết áp thấp tự nhiên mà không xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, sự sụt giảm huyết áp đột ngột có thể làm giảm lượng máu và oxy nuôi dưỡng các cơ quan trọng yếu như não bộ và tim mạch.

Hiện tượng này thường khởi phát do thay đổi tư thế đột ngột, thiếu nước, nhịn ăn quá bữa, kiệt sức vì thời tiết nóng hoặc do tác dụng phụ của thuốc. Nhận biết sớm các triệu chứng như lảo đảo, hồi hộp, vã mồ hôi và nhìn mờ sẽ giúp người bệnh áp dụng kịp thời các biện pháp nâng huyết áp an toàn, tránh nguy cơ chấn thương do té ngã.

Các bước sơ cứu tại chỗ khi có dấu hiệu tụt huyết áp đột ngột

Khi xuất hiện cảm giác hoa mắt, choáng váng hay xây xẩm, người bệnh cần dừng ngay mọi hoạt động và nhanh chóng ngồi hoặc nằm xuống. Tư thế tốt nhất là nằm ngửa trên bề mặt phẳng, thoáng khí và kê hai chân cao hơn đầu từ 20 đến 30 cm nhằm hỗ trợ máu tĩnh mạch dồn về tim và não dễ dàng hơn. Nếu ở nơi không có chỗ nằm, người bệnh nên ngồi cúi đầu thấp giữa hai đầu gối, nới lỏng trang phục và thở sâu đều đặn.

Những người xung quanh cần giữ bình tĩnh, tránh vây quanh gây ngột ngạt và tuyệt đối không vội vàng kéo người bệnh đứng dậy đi lại ngay. Việc thay đổi tư thế quá nhanh trong lúc áp lực mạch máu chưa hồi phục có thể khiến tình trạng choáng ngất thêm trầm trọng. Sau vài phút khi đã tỉnh táo hơn, người bệnh mới nên ngồi dậy từ từ và uống một ít nước ấm để hỗ trợ tuần hoàn.

Bổ sung nước và chất điện giải để nâng thể tích tuần hoàn

Tình trạng thiếu hụt dịch do đổ mồ hôi nhiều hoặc uống không đủ nước là yếu tố thường gặp gây sụt giảm huyết áp. Khi xảy ra cơn tụt huyết áp, việc uống một cốc nước lọc ấm, nước trà gừng hoặc nước khoáng có thể hỗ trợ thể tích tuần hoàn gia tăng trở lại. Với người không có tiền sử bệnh lý tim mạch hay suy thận, dùng một bát canh ấm hoặc cháo loãng có chút muối cũng góp phần giữ nước trong lòng mạch tốt hơn.

Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý chỉ cho người bệnh uống nước khi họ đã hoàn toàn tỉnh táo và có thể tự nuốt bình thường. Tuyệt đối không cố đổ nước hay bất kỳ đồ ăn, thức uống nào vào miệng người đang trong trạng thái lơ mơ, bất tỉnh hoặc co giật. Hành động này tiềm ẩn rủi ro rất cao gây sặc dị vật vào đường thở, dẫn đến suy hô hấp cấp tính hoặc viêm phổi hít nguy kịch.

Thói quen sinh hoạt và vận động giúp phòng ngừa tụt huyết áp tái phát

Để hạn chế cơn hạ huyết áp tư thế, người có huyết áp thấp nên rèn luyện thói quen chuyển đổi tư thế một cách từ tốn. Mỗi sáng khi thức dậy, bạn không nên bật dậy ngay mà hãy nằm vận động nhẹ chân tay, ngồi dậy vài phút bên mép giường trước khi đứng hẳn lên. Thói quen này giúp hệ thống thần kinh giao cảm và các mạch máu kịp thời điều chỉnh lưu lượng tuần hoàn lên não một cách nhịp nhàng.

Bên cạnh đó, duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng và chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày sẽ hạn chế hiện tượng dồn máu quá mức về đường tiêu hóa sau bữa ăn. Bạn nên uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày, luyện tập thể dục vừa sức như đi bộ hoặc yoga nhằm nâng cao độ đàn hồi của thành mạch. Người thường xuyên phải đứng lâu có thể tham khảo ý kiến nhân viên y tế về việc mang vớ y khoa hỗ trợ tuần hoàn chi dưới.

Nhận diện thời điểm cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế

Đa số các trường hợp hạ huyết áp nhẹ có thể tự cải thiện sau khi được nghỉ ngơi và bù đủ nước. Dù vậy, người bệnh và người nhà không được chủ quan nếu cơn tụt huyết áp đi kèm các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như ngất xỉu kéo dài không tỉnh lại, đau tức ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi lạnh toàn thân hoặc đầu ngón tay tím tái. Đây có thể là biểu hiện của các bệnh lý nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim hoặc xuất huyết nội tạng.

Ngoài ra, các trường hợp tụt huyết áp đột ngột sau chấn thương, sốc phản vệ hoặc ở người đang điều trị các bệnh mạn tính bằng thuốc cũng cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành đo điện tim, xét nghiệm máu và siêu âm tim để xác định căn nguyên cốt lõi, từ đó đưa ra hướng theo dõi và can thiệp y khoa an toàn, phù hợp cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý sử dụng các loại thuốc nâng huyết áp khi chưa có chỉ định và hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Việc lạm dụng gừng đặc, cà phê hoặc ăn mặn quá mức có thể gây nguy cơ tăng huyết áp đột ngột hoặc ảnh hưởng xấu đến chức năng tim và thận. Nội dung trong bài mang tính chất cung cấp kiến thức thường thức, không thay thế cho các đánh giá y khoa chuyên sâu.

Tóm tắt

Tụt huyết áp là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát và phòng ngừa hiệu quả nếu xử trí đúng cách ngay từ đầu. Nắm vững kỹ năng nằm nghỉ kê cao chân, bù đủ nước và thăm khám y khoa định kỳ sẽ giúp bạn duy trì chỉ số huyết áp ổn định, hạn chế nguy cơ tái phát và bảo vệ tốt sức khỏe bản thân.