Nên làm gì khi bị khô mắt để giảm bớt khó chịu và bảo vệ thị lực

Khô mắt nên làm gì là gì?

Khô mắt là tình trạng rối loạn bề mặt nhãn cầu rất phổ biến, xảy ra khi màng phim nước mắt mất cân bằng do giảm tiết nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh. Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài giúp hạn chế bốc hơi, lớp nước ở giữa cung cấp độ ẩm cùng dưỡng chất, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám đều trên bề mặt giác mạc. Khi một trong các lớp này bị rối loạn, mắt sẽ dễ bị khô ráp, cộm xốn như có cát bụi bên trong, đỏ nhẹ, nhạy cảm với ánh sáng và mỏi mắt nhanh chóng. Những người làm việc nhiều giờ trước màn hình máy tính, thường xuyên ngồi phòng điều hòa máy lạnh, người đeo kính áp tròng hoặc người lớn tuổi có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này. Hiểu rõ nguyên nhân và các biện pháp chăm sóc tại nhà sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ đôi mắt luôn sáng khỏe và thoải mái.

Sử dụng nước mắt nhân tạo để bôi trơn bề mặt nhãn cầu

Một trong những giải pháp đầu tiên và phổ biến nhất khi bị khô mắt là dùng nước mắt nhân tạo để bổ sung độ ẩm tức thì cho bề mặt nhãn cầu. Các dung dịch nhỏ mắt này đóng vai trò thay thế một phần màng phim nước mắt tự nhiên, giúp làm dịu nhanh cơn rát buốt, cộm xốn và giảm bớt ma sát khi chớp mắt. Trên thị trường hiện có nhiều nhóm nước mắt nhân tạo với các thành phần giữ ẩm như natri hyaluronate, carboxymethylcellulose hoặc hydroxypropyl methylcellulose.

Đối với người chỉ thỉnh thoảng khô mắt nhẹ, các lọ nước mắt nhân tạo đa liều có chất bảo quản nhẹ có thể đáp ứng tốt nhu cầu. Tuy nhiên, nếu bạn cần tra nhỏ nhiều lần trong ngày hoặc có cơ địa nhạy cảm, người bệnh nên ưu tiên các chế phẩm dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản để tránh nguy cơ kích ứng biểu mô giác mạc. Bạn không nên tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần co mạch giảm đỏ hoặc corticoid kéo dài mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình và áp dụng quy tắc 20-20-20

Khi tập trung nhìn vào màn hình máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng, tần suất chớp mắt tự nhiên thường giảm đi hơn một nửa, khiến lớp nước mắt bốc hơi rất nhanh và dẫn đến khô mắt nghiêm trọng hơn. Để khắc phục vấn đề này, bạn nên chủ động tập thói quen chớp mắt chậm và đều đặn trong suốt thời gian làm việc để dàn đều màng phim nước mắt lên toàn bộ giác mạc.

Bên cạnh đó, việc áp dụng quy tắc 20-20-20 là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả thư giãn mắt rất tốt. Cứ sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, bạn hãy hướng tầm nhìn ra xa khoảng 20 feet (tương đương 6 mét) trong ít nhất 20 giây để hệ cơ điều tiết của mắt được nghỉ ngơi. Vị trí đặt màn hình làm việc cũng nên thấp hơn tầm mắt khoảng 10 đến 15 độ, giúp mí mắt che phủ nhãn cầu nhiều hơn, từ đó làm giảm diện tích tiếp xúc của mắt với không khí và hạn chế bốc hơi nước mắt.

Cải thiện môi trường sống và chăm sóc bờ mi tại nhà

Môi trường xung quanh có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ bốc hơi của màng phim nước mắt. Không khí khô hanh trong phòng sử dụng điều hòa nhiệt độ hoặc luồng gió phả thẳng từ quạt máy, cửa gió xe hơi là những tác nhân hàng đầu khiến mắt nhanh bị khô rát. Bạn nên đặt máy tạo độ ẩm trong phòng làm việc và điều chỉnh hướng gió thổi tránh xa vùng mặt. Khi di chuyển ngoài trời nhiều khói bụi hoặc gió to, việc đeo kính râm hoặc kính bảo hộ bao quanh mắt sẽ tạo thành rào cản ngăn cản luồng gió trực tiếp.

Ngoài ra, liệu pháp chườm ấm và vệ sinh bờ mi mỗi ngày cũng đem lại lợi ích to lớn. Chườm một chiếc khăn ấm sạch lên mắt khoảng 5 đến 10 phút giúp làm tan các chất bã nhờn đang làm tắc nghẽn tuyến meibomius ở bờ mi, từ đó cải thiện chất lượng lớp mỡ của màng nước mắt và hạn chế bốc hơi hiệu quả. Sau khi chườm, bạn có thể dùng gạc ẩm lau nhẹ nhàng mép bờ mi để loại bỏ cặn bẩn tích tụ.

Bổ sung dinh dưỡng hợp lý hỗ trợ sức khỏe màng phim nước mắt

Chế độ ăn uống cân bằng đóng vai trò thiết yếu trong việc nuôi dưỡng và bảo vệ sức khỏe đôi mắt từ bên trong. Bạn nên chú ý uống đủ nước mỗi ngày, thông thường khoảng 1,5 đến 2 lít nước tùy theo thể trạng và mức độ hoạt động, nhằm duy trì độ ẩm cho toàn bộ cơ thể cũng như các mô ở mắt. Thiếu nước toàn thân là một yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại làm tình trạng khô mắt trở nên trầm trọng hơn.

Bên cạnh nước uống, các acid béo omega-3 dồi dào trong cá hồi, cá thu, hạt chia, hạt lanh và quả óc chó đã được ghi nhận có khả năng hỗ trợ cải thiện chức năng của tuyến meibomius, giúp giảm phản ứng viêm nhẹ quanh bờ mi và tăng cường độ bền vững của lớp mỡ nước mắt. Đồng thời, việc bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C và kẽm từ rau bina, cà rốt, ớt chuông cũng giúp bảo vệ biểu mô bề mặt giác mạc luôn khỏe mạnh trước các tác nhân gây hại từ môi trường.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp chăm sóc tại nhà và sử dụng nước mắt nhân tạo chỉ có tác dụng hỗ trợ làm dịu triệu chứng khô mắt thông thường. Nếu bạn nhận thấy mắt bị đau nhức dữ dội, cộm xốn không dứt, đỏ mắt ngày càng tăng, sợ ánh sáng gắt hoặc suy giảm thị lực rõ rệt, cần ngưng các biện pháp tự xử trí và đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay. Tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticosteroid vì nguy cơ tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

Tóm tắt

Khô mắt tuy là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu bạn can thiệp kịp thời bằng các thói quen chăm sóc đúng cách. Kết hợp sử dụng nước mắt nhân tạo thích hợp, cho mắt nghỉ ngơi khoa học và điều chỉnh môi trường sống sẽ giúp bạn duy trì đôi mắt ẩm mượt, thoải mái. Khi triệu chứng kéo dài hoặc có diễn biến bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa là cần thiết để bảo vệ an toàn thị lực.