Nên khám bệnh sa sút trí tuệ ở đâu và quy trình thăm khám gồm những gì?

Khám bệnh sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ là một hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi sự suy giảm tiến triển của các chức năng nhận thức như trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng định hướng và tư duy xử lý vấn đề, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày. Đây không phải là hiện tượng suy giảm trí nhớ đơn thuần của quá trình lão hóa tự nhiên mà bắt nguồn từ các tổn thương thực thể tại não bộ.

Bệnh có thể khởi phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu, sa sút trí tuệ thể Lewy hoặc do thiếu hụt dinh dưỡng và rối loạn nội tiết. Việc thăm khám chuyên khoa đóng vai trò rất quan trọng nhằm xác định bản chất của tổn thương, phân biệt tình trạng sa sút trí tuệ thực tổn với các rối loạn có thể đảo ngược, từ đó giúp người bệnh nhận được sự can thiệp y tế đúng hướng và kịp thời.

Các cơ sở y tế phù hợp để khám bệnh sa sút trí tuệ

Khi nhận thấy người thân có biểu hiện suy giảm trí nhớ, gia đình nên ưu tiên lựa chọn các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh hoặc tuyến trung ương có chuyên khoa nội thần kinh, lão khoa hoặc tâm thần kinh. Đây là những cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị chuyên sâu và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong lượng giá chức năng não bộ.

Tại khu vực miền Bắc, các đơn vị uy tín gồm Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai hoặc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Tại khu vực miền Nam, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy hoặc Bệnh viện Nhân dân 115. Các trung tâm này sở hữu hệ thống xét nghiệm hiện đại và máy chụp cộng hưởng từ chuyên dụng giúp phân biệt chính xác nguyên nhân gây bệnh.

Thăm khám lâm sàng và thực hiện trắc nghiệm nhận thức

Bước đầu tiên trong quy trình là thăm khám lâm sàng tổng quát kết hợp khai thác tiền sử sức khỏe. Bác sĩ nội thần kinh sẽ dành thời gian phỏng vấn trực tiếp người bệnh và người chăm sóc chính để nắm bắt thời điểm khởi phát triệu chứng suy giảm trí nhớ cùng những thay đổi về cảm xúc, giấc ngủ và sinh hoạt.

Sau đó, người bệnh được thực hiện các bài trắc nghiệm nhận thức chuẩn hóa như thang đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu hoặc bài đánh giá nhận thức Montreal. Những bài kiểm tra này giúp đánh giá khách quan khả năng định hướng thời gian, ghi nhớ từ ngữ, khả năng chú ý và chức năng điều hành hoạt động hàng ngày của người bệnh.

Các xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh cần thiết

Để chẩn đoán phân biệt và tìm kiếm nguyên nhân gây sa sút trí tuệ, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết. Xét nghiệm máu giúp kiểm tra nồng độ hormone tuyến giáp, định lượng vitamin B12, chức năng gan, thận và đường huyết nhằm loại trừ các rối loạn chuyển hóa có thể gây suy giảm trí nhớ hồi phục được.

Bên cạnh đó, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thần kinh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ sọ não giúp bác sĩ quan sát mức độ teo hồi hải mã, phát hiện các ổ nhồi máu não thầm lặng, dị dạng mạch máu hoặc khối u nội sọ gây suy giảm chức năng nhận thức.

Tư vấn kết quả chẩn đoán và hướng dẫn kế hoạch chăm sóc

Sau khi có đầy đủ kết quả trắc nghiệm và hình ảnh học, bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ tổng hợp thông tin, đưa ra chẩn đoán xác định và tư vấn kế hoạch can thiệp toàn diện. Quá trình can thiệp bao gồm việc kiểm soát các bệnh nền tim mạch, tư vấn các bài tập phục hồi chức năng nhận thức và hướng dẫn gia đình các phương pháp giao tiếp phù hợp.

Người chăm sóc sẽ được giải thích rõ về diễn tiến của bệnh lý, cách xử trí khi người bệnh xuất hiện rối loạn hành vi hoặc kích động, cũng như các biện pháp bảo đảm an toàn tại nhà. Bác sĩ cũng sẽ hẹn lịch tái khám định kỳ để theo dõi sát sao sự suy giảm nhận thức theo thời gian.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y tế và tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người nhà không nên tự ý mua thuốc bổ não hoặc thay đổi đơn thuốc điều trị của người cao tuổi khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Nếu người bệnh xuất hiện lú lẫn cấp tính, mất ý thức đột ngột hoặc yếu liệt nửa người, gia đình cần đưa ngay đến cơ sở y tế có cấp cứu gần nhất.

Tóm tắt

Thăm khám sa sút trí tuệ kịp thời là bước quan trọng giúp xác định nguyên nhân nền và xây dựng kế hoạch chăm sóc thích hợp cho người bệnh. Việc chủ động đưa người thân đến các bệnh viện có chuyên khoa thần kinh hoặc lão khoa sẽ giúp làm chậm tiến triển suy giảm nhận thức. Gia đình nên kiên trì đồng hành cùng bác sĩ để nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.