Nấm miệng ở trẻ có gây sốt không và những dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý

Nấm miệng ở trẻ có gây sốt không là gì?

Nấm miệng ở trẻ em là tình trạng nhiễm nấm nông tại biểu mô khoang miệng, xuất hiện khi nấm men Candida albicans vốn sống cộng sinh phát triển bùng phát vượt tầm kiểm soát. Hiện tượng này thường xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, hoặc do trẻ vừa trải qua đợt điều trị kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên. Ngoài ra, việc vệ sinh núm ti giả, bình sữa và dụng cụ ăn dặm chưa sạch sẽ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho nấm sinh sôi.

Biểu hiện điển hình của nấm miệng là các mảng trắng đục hoặc vàng ngà bám chắc trên bề mặt lưỡi, niêm mạc má, nướu và vòm miệng. Điểm khác biệt so với cặn sữa thông thường là mảng nấm bám rất chắc vào niêm mạc; nếu cố cạo sạch sẽ để lại bề mặt đỏ ửng, dễ chảy máu và khiến trẻ đau đớn. Nắm rõ bản chất lành tính tại chỗ của nấm miệng giúp cha mẹ bình tĩnh theo dõi và chăm sóc trẻ đúng phương pháp.

Vì sao nấm miệng đơn thuần ở trẻ thường không gây sốt

Về mặt cơ chế bệnh sinh, nấm men Candida albicans khi gây tưa miệng chỉ khu trú và phát triển ở lớp tế bào biểu mô nông trên bề mặt niêm mạc khoang miệng. Ở những trẻ có thể trạng bình thường, nấm không xâm lấn sâu vào hệ tuần hoàn hay các cơ quan nội tạng. Do phản ứng viêm chỉ diễn ra cục bộ tại chỗ, cơ thể trẻ sẽ không giải phóng các chất trung gian gây sốt toàn thân.

Vì vậy, một đợt tưa nấm miệng thông thường chỉ gây ra các triệu chứng khó chịu tại đường tiêu hóa trên. Trẻ có thể bị đỏ rát niêm mạc, chảy nhiều nước dãi, biếng ăn hoặc quấy khóc mỗi khi bú mẹ hay ngậm bình sữa. Toàn trạng của trẻ nhìn chung vẫn tỉnh táo, nhịp thở đều đặn và thân nhiệt duy trì trong giới hạn bình thường.

Các nguyên nhân khiến trẻ bị nấm miệng kèm theo sốt

Khi trẻ vừa có mảng tưa nấm trong miệng vừa bị sốt, cơn sốt hầu như không bắt nguồn trực tiếp từ nấm Candida mà thường do các yếu tố phối hợp. Nguyên nhân phổ biến nhất là bội nhiễm vi khuẩn. Các mảng nấm bám lâu ngày gây trợt loét niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập sâu hơn vào mô dưới niêm mạc, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và gây sốt.

Bên cạnh đó, trẻ có thể đang mắc đồng thời một bệnh lý nhiễm trùng cấp tính khác. Trẻ nhỏ rất dễ bị sốt do nhiễm virus đường hô hấp như cúm, viêm họng, viêm amidan hoặc viêm tai giữa trong cùng thời điểm bị tưa miệng. Việc sử dụng kháng sinh trước đó để chữa các bệnh nhiễm khuẩn này vừa là yếu tố thuận lợi làm bùng phát nấm miệng, vừa trùng với giai đoạn trẻ vẫn còn sốt do bệnh lý nền ban đầu chưa dứt hẳn.

Phân biệt nấm miệng với các bệnh lý khoang miệng gây sốt

Nhiều bệnh lý phổ biến ở trẻ nhỏ có biểu hiện tổn thương khoang miệng kèm theo sốt cao, rất dễ gây nhầm lẫn với nấm miệng. Điển hình nhất là bệnh tay chân miệng do virus đường ruột gây ra. Trẻ mắc tay chân miệng thường sốt nhẹ hoặc sốt cao, kèm theo các nốt loét nhỏ dạng phỏng nước ở niêm mạc miệng, vòm họng cùng các vết ban đỏ nổi ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và mông.

Một tình trạng khác là viêm lợi loét miệng do virus Herpes simplex (Herpetic gingivostomatitis). Bệnh này thường khiến trẻ sốt cao đột ngột, nướu sưng đỏ rực, dễ chảy máu và xuất hiện nhiều vết loét tròn nhỏ rất đau rát rải rác khắp môi, má và lưỡi. Ngoài ra, nhiệt miệng hay viêm loét Aphthe cũng gây đau tại chỗ nhưng ít khi gây sốt trừ khi có phản ứng sưng hạch cổ đi kèm. Phân biệt chính xác các bệnh này giúp phụ huynh tránh việc tự ý xử trí sai lệch.

Hướng chăm sóc an toàn và thời điểm cần đưa trẻ đi khám

Để hỗ trợ cải thiện nấm miệng và đảm bảo an toàn cho trẻ, phụ huynh cần thực hiện vệ sinh khoang miệng nhẹ nhàng hàng ngày. Hãy dùng gạc rơ lưỡi vô trùng thấm nước muối sinh lý hoặc dung dịch chống nấm do bác sĩ chỉ định để lau nhẹ nhàng khoang miệng cho trẻ sau cữ bú. Tuyệt đối không chà xát mạnh gây trầy xước niêm mạc. Toàn bộ bình sữa, núm ti giả và đồ chơi gặm nướu của trẻ cần được tiệt trùng kỹ lưỡng trước khi sử dụng. Nếu trẻ bú mẹ, người mẹ cũng cần vệ sinh sạch sẽ đầu ti trước và sau mỗi cữ bú.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi thăm khám ngay khi trẻ có dấu hiệu sốt từ 38 độ C trở lên, sốt kéo dài trên 24 giờ, hoặc khi trẻ bỏ bú hoàn toàn, quấy khóc liên tục, tiểu ít và môi khô nứt nẻ. Bác sĩ sẽ xác định chính xác nguyên nhân gây sốt để có phác đồ điều trị an toàn, phù hợp cho từng độ tuổi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng nấm đường uống hoặc tự dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng như mật ong hay nước cốt lá cây để rơ miệng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Những biện pháp chưa được kiểm chứng này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, dị ứng và nhiễm khuẩn nặng nề hơn. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Tóm lại, nấm miệng đơn thuần ở trẻ nhỏ thường không gây sốt. Khi trẻ bị nấm miệng mà xuất hiện triệu chứng sốt hoặc mệt mỏi, bỏ bú bất thường, cha mẹ cần nghĩ đến nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn hoặc bệnh nhiễm trùng phối hợp để đưa trẻ đi khám sớm. Giữ gìn vệ sinh khoang miệng đúng cách và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế là chìa khóa giúp trẻ nhanh chóng bình phục.