Nấm miệng kiêng ăn gì và nên ăn gì để niêm mạc nhanh hồi phục?

Nấm miệng kiêng ăn gì và nên ăn gì là gì?

Nấm miệng hay tưa miệng là tình trạng nhiễm trùng cơ hội thường gặp do chủng nấm Candida gây nên khi hàng rào miễn dịch của cơ thể hoặc hệ vi sinh tự nhiên trong khoang miệng bị suy giảm, mất cân bằng. Bệnh phổ biến ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi đeo răng giả, người mắc đái tháo đường hoặc những người dùng kháng sinh, corticoid kéo dài.

Khi nấm men phát triển mạnh, bề mặt lưỡi, mặt trong má và vòm miệng sẽ xuất hiện các mảng bám màu trắng kem hơi nổi cộm. Nếu vô tình cọ xát mạnh, các mảng bám này có thể bong ra để lại bề mặt đỏ ửng, rỉ máu và gây cảm giác xót buốt liên tục, đặc biệt là lúc ăn nhai hoặc tiếp xúc với gia vị cay nóng. Tình trạng này khiến người bệnh ăn không ngon miệng, dễ bỏ bữa, sụt cân và làm kéo dài thời gian phục hồi nếu không có giải pháp chăm sóc toàn diện từ chế độ ăn uống đến vệ sinh hằng ngày.

Các nhóm thực phẩm người bị nấm miệng nên kiêng ăn

Đường đơn và carbohydrate tinh chế là nguồn dinh dưỡng chính kích thích nấm Candida albicans tăng sinh nhanh chóng trong khoang miệng. Khi người bệnh tiêu thụ nhiều bánh kẹo ngọt, nước ngọt đóng chai, mứt hay chè, lượng đường đọng lại ở kẽ răng và bề mặt niêm mạc lưỡi sẽ tạo môi trường lý tưởng cho nấm phát triển dai dẳng. Ngoài ra, việc ăn nhiều tinh bột trắng qua chế biến kỹ cũng làm giảm hiệu quả tự làm sạch của nước bọt.

Bên cạnh đồ ngọt, các loại thực phẩm cay nồng chứa ớt, hạt tiêu, mù tạt cùng món ăn nhiều dầu mỡ chiên rán giòn cứng cũng cần loại bỏ khỏi thực đơn. Những thức ăn này cọ xát trực tiếp vào các nốt tưa trắng, dễ gây trầy xước, chảy máu và làm vết loét thêm đau xót dữ dội. Người bệnh cũng nên hạn chế trái cây quá chua giàu axit như chanh, bưởi chua, giấm và các chất kích thích như rượu bia, cà phê để tránh kích thích niêm mạc đang tổn thương.

Những món ăn mềm mát và giàu dưỡng chất nên bổ sung

Khi niêm mạc lưỡi và vòm họng xuất hiện nhiều vết loét trắng do nấm, việc ăn uống thường gặp trở ngại do cảm giác đau rát. Do đó, thức ăn lý tưởng nhất trong giai đoạn này là các món nấu nhừ, mềm lỏng và có nhiệt độ ấm vừa phải hoặc mát nhẹ như cháo thịt băm, súp gà hạt sen, canh rau củ hầm nhuyễn. Kết cấu mềm mịn giúp thức ăn dễ trôi qua vòm họng mà không gây ma sát lên bề mặt niêm mạc nhạy cảm.

Người bệnh nên tăng cường bổ sung sữa chua không đường chứa các chủng lợi khuẩn sống như Lactobacillus acidophilus hay Bifidobacterium. Các vi khuẩn có lợi này hỗ trợ ức chế hoạt động của nấm men và thiết lập lại thế cân bằng cho hệ vi sinh khoang miệng. Ngoài ra, nguồn đạm nạc từ trứng luộc, đậu phụ mềm, cá hấp cùng các loại rau củ mềm như bí đỏ, cà rốt, khoai lang nghiền giúp cung cấp đủ vi chất phục hồi mô tổn thương nhanh chóng.

Nguyên tắc chế biến và dùng bữa an toàn khi bị nấm miệng

Thói quen ăn uống đúng cách góp phần quan trọng trong việc giảm bớt gánh nặng cho khoang miệng đang viêm. Thay vì ăn ba bữa chính với khẩu phần lớn, người bệnh nên chia nhỏ thành năm đến sáu bữa phụ trong ngày. Việc chia nhỏ cữ ăn giúp niêm mạc không phải chịu áp lực nhai nuốt liên tục, đồng thời hạn chế tình trạng mệt mỏi hay bỏ bữa do đau họng.

Nhiệt độ thức ăn cũng cần được lưu ý đặc biệt; người bệnh tuyệt đối không dùng đồ ăn hay đồ uống còn bốc khói nóng hoặc để quá lạnh đóng đá vì đều có thể làm rát bỏng các tổn thương. Trong quá trình ăn, hãy uống từng ngụm nước lọc nhỏ để hỗ trợ nuốt dễ dàng hơn. Sau mỗi lần dùng bữa, người bệnh nên nhẹ nhàng súc miệng bằng nước lọc ấm hoặc dung dịch nước muối sinh lý nhằm cuốn trôi cặn thức ăn đọng lại, không để thức ăn thừa trở thành nguồn nuôi dưỡng vi nấm.

Lưu ý an toàn

Các thông tin dinh dưỡng chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng và tạo điều kiện thuận lợi cho niêm mạc khoang miệng tự chữa lành, không thay thế được thuốc kháng nấm theo đơn của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý ngậm các loại nước lá dân gian không rõ nguồn gốc hoặc tự mua thuốc bôi miệng có chứa corticoid vì có thể làm nấm lan rộng nghiêm trọng hơn. Khi có biểu hiện nghi ngờ nấm miệng, hãy thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Răng Hàm Mặt để được chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò hỗ trợ đắc lực giúp xoa dịu niêm mạc lưỡi và khoang miệng khi bị nấm tấn công. Việc lựa chọn món mềm mát, giàu lợi khuẩn kết hợp kiêng đồ ngọt và thức ăn cay nóng sẽ hạn chế tổn thương lan rộng. Dẫu vậy, dinh dưỡng không thể thay thế phác đồ kháng nấm đặc hiệu, do đó người bệnh cần thăm khám y tế để được đánh giá và điều trị triệt để.