Bị nấm họng uống kháng sinh gì và những lưu ý cần biết

Nấm họng uống kháng sinh gì là gì?

Nấm họng, hay còn gọi là nhiễm nấm hầu họng, là tình trạng niêm mạc vùng họng và khoang miệng bị tổn thương do sự phát triển quá mức của vi nấm, phổ biến nhất là chủng nấm men Candida albicans. Ở trạng thái khỏe mạnh bình thường, nấm Candida tồn tại cộng sinh hòa bình với các vi khuẩn có lợi trên bề mặt niêm mạc mà không gây ra bất kỳ triệu chứng bệnh lý nào.

Tuy nhiên, khi hàng rào miễn dịch của cơ thể suy giảm hoặc khi môi trường vi sinh vật tự nhiên trong khoang miệng bị xáo trộn, vi nấm sẽ nhân lên nhanh chóng. Chúng bám dính vào lớp biểu mô, tạo nên các mảng trắng đục hoặc giả mạc màu kem bám chắc trên bề mặt niêm mạc họng, vòm họng và hai bên amiđan. Khi bị cạo bóc, các mảng này thường để lại nền niêm mạc viêm đỏ, trợt loét, gây cảm giác bỏng rát, vướng víu và đau nhức mỗi khi nuốt nước bọt hoặc ăn uống.

Vì sao không được dùng thuốc kháng sinh để điều trị nấm họng

Thuốc kháng sinh được nghiên cứu và sản xuất với cơ chế tác động chuyên biệt lên cấu trúc tế bào của vi khuẩn, chẳng hạn như ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn hoặc ngăn cản quá trình nhân đôi của chúng. Trong khi đó, tác nhân gây nấm họng là vi nấm, có cấu tạo thành tế bào và cơ chế sinh học hoàn toàn khác biệt. Do đó, thuốc kháng sinh hoàn toàn vô hiệu trước các chủng vi nấm.

Khi người bệnh tự ý uống kháng sinh để chữa nấm họng, kháng sinh sẽ tiêu diệt hàng loạt vi khuẩn thường trú có lợi trong khoang miệng và hầu họng. Sự suy giảm của quần thể vi khuẩn có lợi này làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên, loại bỏ các đối thủ cạnh tranh dinh dưỡng của vi nấm. Hệ quả là nấm Candida albicans càng có cơ hội bùng phát dữ dội hơn, các mảng trắng lan rộng và tình trạng đau rát họng trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Các nhóm thuốc đặc hiệu được bác sĩ chỉ định khi bị nấm họng

Để xử trí nấm họng hiệu quả, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng chẩn đoán chính xác. Căn cứ vào mức độ lan rộng của tổn thương và sức khỏe tổng thể của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ với nhóm thuốc kháng nấm thích hợp.

Trường hợp nhiễm nấm họng ở mức độ nhẹ hoặc khu trú, bác sĩ thường ưu tiên các loại thuốc kháng nấm tác dụng tại chỗ như viên ngậm, gel rà miệng hoặc dung dịch súc miệng chứa hoạt chất kháng nấm để giảm thiểu tác dụng phụ toàn thân. Với những trường hợp tổn thương lan sâu, tái phát nhiều lần hoặc xảy ra trên người có hệ miễn dịch suy yếu, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thuốc kháng nấm đường uống toàn thân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng nấm để uống vì các thuốc này đòi hỏi phải theo dõi chức năng gan, thận và đánh giá tương tác thuốc rất chặt chẽ.

Những yếu tố thuận lợi khiến nấm họng dễ bùng phát

Vi nấm Candida vốn là một vi sinh vật hội sinh bình thường trên niêm mạc khoang miệng và chỉ chuyển thành tác nhân gây bệnh khi gặp điều kiện thuận lợi. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh phổ rộng kéo dài trước đó, làm xóa sổ hàng rào vi khuẩn bảo vệ tự nhiên.

Ngoài ra, những người thường xuyên sử dụng thuốc xịt hít chứa corticosteroid để điều trị hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính mà không súc miệng sạch sau khi dùng cũng có nguy cơ cao bị nấm họng. Các yếu tố khác bao gồm người mắc bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết kém, người đeo răng giả không vệ sinh sạch sẽ, người bị khô miệng kéo dài, người suy giảm miễn dịch hoặc người lớn tuổi có thể trạng suy nhược.

Biện pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi niêm mạc họng

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, chế độ chăm sóc răng miệng và dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phục hồi niêm mạc hầu họng. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày, đánh răng bằng bàn chải lông mềm và tránh chải xước vùng niêm mạc đang viêm đỏ.

Nếu đang sử dụng thuốc xịt hít chứa corticoid, người bệnh cần súc miệng và nhổ bỏ nước ngay sau mỗi lần dùng thuốc để loại bỏ cặn thuốc đọng lại ở họng. Chế độ ăn uống cần tăng cường uống đủ nước, ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt, bổ sung thêm sữa chua chứa lợi khuẩn để hỗ trợ tái lập cân bằng hệ vi sinh. Đồng thời, cần hạn chế tối đa các loại đồ ngọt, bánh kẹo, nước ngọt có ga và tránh xa khói thuốc lá cũng như các chất kích thích.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng nấm hoặc tự ý ngưng thuốc khi chưa có chỉ định y tế. Việc sử dụng sai thuốc có thể dẫn tới kháng thuốc, tổn thương nội tạng và làm tình trạng viêm nhiễm lan rộng.

Tóm tắt

Nấm họng là tình trạng nhiễm vi nấm cần được điều trị bằng thuốc kháng nấm thích hợp thay vì thuốc kháng sinh. Việc hiểu đúng bản chất bệnh, không tự ý mua thuốc và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ giúp người bệnh kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả, hạn chế tái phát và bảo vệ hệ vi sinh tự nhiên của cơ thể.