Nam giới bị vô sinh có tinh trùng không? Giải đáp

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Câu hỏi vô sinh có tinh trùng không là thắc mắc rất phổ biến của nhiều cặp vợ chồng khi gặp khó khăn trong việc thụ thai. Câu trả lời là phần lớn nam giới vô sinh vẫn có tinh trùng trong tinh dịch, nhưng số lượng, độ di động hoặc hình thái tinh trùng bị suy giảm khiến quá trình thụ thai tự nhiên không thể diễn ra thuận lợi. Chỉ một tỷ lệ nhất định nam giới vô sinh rơi vào tình trạng vô tinh, tức là hoàn toàn không có tinh trùng trong mẫu tinh dịch xuất ra.

Khả năng sinh sản của nam giới không thể đánh giá bằng mắt thường dựa trên lượng tinh dịch hay phong độ tình dục. Để xác định chính xác số lượng và chất lượng tinh trùng, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ tại các cơ sở y tế chuyên khoa nam học hoặc hỗ trợ sinh sản.

Vô sinh có tinh trùng không là gì?

Vô sinh nam là tình trạng người nam giới không thể làm cho người bạn đời mang thai sau ít nhất một năm quan hệ tình dục đều đặn và không sử dụng biện pháp tránh thai. Khái niệm này thường bị hiểu lầm là người nam giới hoàn toàn không có tế bào sinh sản hoặc mất khả năng sinh lý. Thực tế y khoa cho thấy, vô sinh nam bao gồm một phổ rộng các rối loạn chức năng, từ suy giảm nhẹ chất lượng tế bào sinh dục cho đến mất hoàn toàn khả năng sinh tinh. Tinh trùng là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng thụ tinh, nhưng sự hiện diện của tinh trùng chỉ là điều kiện cần, còn khả năng di chuyển và hình thái toàn vẹn mới là điều kiện đủ để tạo nên phôi thai khỏe mạnh. Do đó, nam giới vẫn có thể sinh hoạt tình dục bình thường, xuất tinh đều đặn nhưng vẫn được xếp vào nhóm vô sinh nếu tinh trùng gặp các khiếm khuyết vi thể.

Sự khác biệt giữa tinh dịch và tinh trùng khi xuất tinh

Rất nhiều người nhầm lẫn giữa tinh dịch và tinh trùng, dẫn đến hiểu lầm rằng xuất tinh bình thường nghĩa là khả năng sinh sản hoàn toàn khỏe mạnh. Trên thực tế, tinh dịch là chất lỏng do túi tinh, tuyến tiền liệt và các tuyến phụ tiết ra nhằm nuôi dưỡng và vận chuyển tế bào sinh sản. Tinh trùng chỉ là những tế bào sinh dục nhỏ bé do tinh hoàn sản xuất và hòa lẫn vào tinh dịch khi xuất tinh. Một người đàn ông có thể tích tinh dịch hoàn toàn bình thường cả về màu sắc lẫn độ quánh nhưng bên trong mẫu dịch đó vẫn có thể chứa rất ít tinh trùng hoặc không có tế bào tinh trùng nào. Do đó, việc quan sát bằng mắt thường sau mỗi lần xuất tinh không thể phản ánh chính xác sự hiện diện hay chất lượng của tinh trùng.

Các trạng thái tinh trùng thường gặp ở nam giới vô sinh

Ở nam giới được chẩn đoán vô sinh hoặc hiếm muộn, tình trạng tinh trùng được chia thành nhiều mức độ khác nhau chứ không chỉ đơn thuần là có hay không. Nhóm phổ biến nhất vẫn có tinh trùng nhưng mật độ tinh trùng thấp hơn mức tham chiếu, gọi là thiểu tinh. Một nhóm khác có đủ số lượng nhưng tinh trùng bất động, di động kém hoặc hình thái dị dạng bất thường khiến chúng không thể tự bơi qua cổ tử cung để thụ tinh cho noãn. Nhóm cuối cùng là vô tinh, tức là hoàn toàn không tìm thấy tinh trùng trong mẫu tinh dịch sau nhiều lần ly tâm và soi kính hiển vi. Như vậy, phần lớn nam giới vô sinh vẫn có tinh trùng trong cơ thể nhưng gặp khiếm khuyết về số lượng, khả năng vận động hoặc cấu trúc tế bào.

Nguyên nhân dẫn đến bất thường tinh trùng ở nam giới hiếm muộn

Tình trạng bất thường về tinh trùng ở nam giới vô sinh có thể xuất phát từ nguyên nhân tắc nghẽn hoặc không tắc nghẽn. Trường hợp vô tinh bế tắc xảy ra khi tinh hoàn vẫn sản xuất tinh trùng bình thường nhưng đường dẫn như mào tinh, ống dẫn tinh bị tắc nghẽn bẩm sinh, tổn thương do viêm nhiễm hoặc di chứng sau phẫu thuật. Ngược lại, trường hợp không bế tắc xuất phát từ sự suy giảm chức năng sinh tinh tại chính mô tinh hoàn, do rối loạn nội tiết tố sinh dục, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn ẩn, nhiễm trùng mạn tính hoặc yếu tố di truyền. Ngoài ra, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, tiếp xúc hóa chất độc hại và căng thẳng kéo dài cũng làm suy giảm đáng kể quá trình sản xuất tinh trùng.

Vai trò của xét nghiệm tinh dịch đồ trong xác định số lượng tinh trùng

Để biết chính xác nam giới vô sinh có tinh trùng hay không, xét nghiệm tinh dịch đồ là công cụ đầu tay mang tính quyết định. Xét nghiệm này phân tích toàn diện thể tích mẫu, độ pH, mật độ tinh trùng trên mỗi mililít tinh dịch, tỷ lệ tinh trùng di động tiến tới và tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới. Trong trường hợp kết quả tinh dịch đồ ban đầu ghi nhận không có tinh trùng, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện lại xét nghiệm sau vài tuần để loại trừ sai số mẫu, kết hợp siêu âm bìu, định lượng nội tiết tố tuyến yên và sinh thiết tinh hoàn nếu cần thiết để xác định chính xác nguyên nhân cụ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nam học. Nam giới không nên tự ý tìm mua các loại thuốc bổ thận trôi nổi trên mạng hoặc tự kết luận khả năng sinh sản của mình khi chưa có kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ chuẩn hóa tại bệnh viện uy tín.

Tóm tắt

Khả năng có tinh trùng ở nam giới vô sinh phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây bệnh cụ thể. Việc phát hiện sớm các bất thường thông qua xét nghiệm tinh dịch đồ và thăm khám chuyên khoa nam học là bước đi quan trọng giúp các cặp đôi tìm ra giải pháp can thiệp thích hợp. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc mà cần tuân thủ phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa.