Mùi xăng thơm có độc không và cách sử dụng bảo quản

Mùi xăng thơm có độc không?

Xăng thơm thực chất là một dạng hóa chất công nghiệp chứa thành phần chủ yếu là các ester hữu cơ dễ bay hơi như butyl acetate, sec-butyl acetate hoặc hỗn hợp dung môi pha chế. Chất lỏng này không màu, có khả năng hòa tan mạnh các chất hữu cơ, dầu mỡ, chất phủ bề mặt nên thường được dùng để pha loãng sơn phủ, lau chùi vết mực in, chất kết dính và vệ sinh thiết bị kim loại. Điểm đặc trưng của loại hóa chất này là mùi thơm ngọt nồng gắt tựa dầu chuối, lan tỏa rất nhanh trong không gian sống. Do có nhiệt độ sôi thấp và tốc độ bay hơi cao, các phân tử dung môi dễ dàng xâm nhập vào cơ thể con người chủ yếu thông qua đường hô hấp khi hít thở, cũng như có thể hấp thụ qua niêm mạc mắt và lớp biểu bì da khi tiếp xúc trực tiếp. Khi hiểu đúng bản chất hóa học, chúng ta sẽ có thái độ cẩn trọng hơn trong quá trình tiếp xúc hàng ngày.

Ảnh hưởng của mùi xăng thơm đối với sức khỏe con người

Xăng thơm phát tán các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi vào không khí nên người xung quanh rất dễ hít phải. Ở mức độ nhẹ hoặc tiếp xúc trong thời gian ngắn, mùi hương nồng có thể gây kích ứng niêm mạc mắt dẫn đến cay mắt, chảy nước mắt, đỏ mắt và kích thích đường hô hấp trên gây hắt hơi, ho, khô rát họng. Một số người nhạy cảm có thể cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn hoặc đau đầu thoáng qua.

Khi tiếp xúc ở nồng độ cao trong không gian kín hoặc làm việc lâu dài mà không có phương tiện bảo hộ, hơi dung môi hấp thu vào máu qua phổi và tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương. Người tiếp xúc có nguy cơ gặp phải tình trạng lơ mơ, mất thăng bằng, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ và giảm khả năng tập trung. Ngoài ra, việc hít phải lượng lớn dung môi công nghiệp kéo dài còn tạo gánh nặng chuyển hóa cho gan, thận và làm tăng nguy cơ viêm phế quản mạn tính. Vì vậy, câu trả lời cho thắc mắc mùi xăng thơm có độc không là có, mức độ tác hại tùy thuộc vào nồng độ và thời gian tiếp xúc.

Những đối tượng đặc biệt nhạy cảm với hơi xăng thơm

Mặc dù hơi xăng thơm có thể gây khó chịu cho bất kỳ ai, một số nhóm đối tượng có nguy cơ chịu tổn thương nặng nề hơn khi hít phải hóa chất này. Nhóm đầu tiên là phụ nữ có thai và thai nhi. Hóa chất bay hơi có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, gây nguy cơ nhiễm độc và cản trở sự phát triển bình thường của hệ cơ quan thai nhi. Trẻ em cũng là đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương do hệ hô hấp và hệ thần kinh chưa hoàn thiện, tốc độ hít thở nhanh hơn người lớn nên lượng hóa chất hít vào cơ thể trên mỗi kilôgam cân nặng cao hơn đáng kể.

Bên cạnh đó, những người có bệnh nền đường hô hấp như hen phế quản, viêm xoang mạn tính hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính rất dễ bùng phát đợt cấp tính khi hít phải mùi hóa chất nồng gắt. Người cao tuổi, người có bệnh tim mạch hoặc suy giảm chức năng gan thận cũng cần được bảo vệ tuyệt đối khỏi môi trường có mùi dung môi. Cuối cùng, công nhân làm việc trong ngành sơn sửa, chế tác đồ gỗ, cơ khí nếu không được huấn luyện an toàn lao động và thiếu trang thiết bị phòng hộ sẽ là nhóm chịu ảnh hưởng tích lũy nghiêm trọng nhất.

Nguyên tắc sử dụng an toàn và biện pháp bảo quản xăng thơm

Để hạn chế tối đa tác hại của mùi xăng thơm khi sử dụng trong gia đình hoặc sản xưởng, nguyên tắc hàng đầu là luôn duy trì độ thông thoáng khí. Tuyệt đối không sử dụng xăng thơm trong phòng kín, phòng máy lạnh hoặc tầng hầm không có lối thoát gió. Hãy mở toàn bộ cửa sổ, cửa ra vào và bật quạt hướng gió thổi từ sau lưng ra phía ngoài để đẩy luồng hơi độc ra xa vùng thở. Người thao tác cần chuẩn bị đầy đủ trang bị bảo hộ cá nhân, bao gồm găng tay cao su chống hóa chất, kính bảo hộ che kín mắt và mặt nạ có phin lọc hơi hữu cơ phù hợp, bởi vì khẩu trang vải thông thường hoàn toàn không thể ngăn chặn được các phân tử khí dung môi.

Trong quá trình bảo quản, xăng thơm phải được đựng trong can nhựa chuyên dụng hoặc bình kim loại có nắp vặn thật chặt, dán nhãn cảnh báo rõ ràng để tránh người khác nhầm lẫn với nước uống. Đặt bình chứa tại nơi khô ráo, thoáng mát, có mái che và tuyệt đối cách xa các nguồn nhiệt, tia lửa điện, bếp gas, ổ cắm điện hoặc tàn thuốc lá vì đây là chất lỏng cực kỳ dễ bắt cháy. Không để xăng thơm trong tầm tay của trẻ nhỏ và không cất giữ lượng lớn hóa chất trong khu vực sinh hoạt gia đình.

Xử trí ban đầu khi hít phải hoặc nhiễm độc hơi xăng thơm

Khi nhận thấy bản thân hoặc người xung quanh có dấu hiệu bất thường do hít phải mùi xăng thơm, việc xử trí ban đầu nhanh chóng và chính xác đóng vai trò quyết định. Bước đầu tiên là phải đưa ngay người bị nạn ra khỏi khu vực nhiễm mùi, di chuyển đến nơi có không khí trong lành, thoáng gió. Cần nới lỏng khăn quàng, thắt lưng, cổ áo để nạn nhân dễ dàng hít thở sâu, giúp đào thải bớt hơi dung môi tích tụ trong phổi ra ngoài.

Nếu nạn nhân bị hóa chất dính vào da hoặc bắn vào mắt, phải nhanh chóng rửa sạch bằng dòng nước mát sạch liên tục trong ít nhất mười lăm phút, tuyệt đối không dùng tay dụi mắt làm tổn thương thêm giác mạc. Trong trường hợp người bệnh có biểu hiện thở dốc, tím tái môi đầu chi, co giật, lú lẫn hoặc bất tỉnh, cần gọi cấp cứu y tế ngay lập tức hoặc vận chuyển nhanh chóng đến bệnh viện gần nhất. Trong lúc chờ trợ giúp y tế, đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn để đề phòng nôn ói gây tắc nghẽn đường thở, đồng thời giữ ấm cơ thể và liên tục theo dõi nhịp thở.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục phổ thông và không thay thế cho quy chuẩn an toàn lao động hay tư vấn y khoa chuyên sâu. Mọi trường hợp hít phải hơi hóa chất công nghiệp dẫn đến khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc đau tức ngực cần được cấp cứu y tế khẩn cấp tại bệnh viện. Không tự ý uống sữa, nước chanh hay móc họng khi chưa có chỉ định từ nhân viên y tế nếu vô tình nuốt phải hóa chất.

Tóm tắt

Mùi xăng thơm hay dung môi hữu cơ có thể gây hại cho hệ hô hấp và hệ thần kinh nếu hít phải ở nồng độ cao trong không gian kín. Nhận biết tính chất của hóa chất, chủ động đeo bảo hộ, làm việc tại nơi thoáng khí và bảo quản cẩn thận là giải pháp hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe bản thân cùng gia đình. Khi gặp bất kỳ biểu hiện bất thường nào sau tiếp xúc, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.