Mùi nhựa đường có độc không và cách phòng ngừa ảnh hưởng sức khỏe

Mùi nhựa đường có độc không?

Nhựa đường là một chất lỏng hoặc bán rắn màu đen có độ nhớt cao, thường thu được từ quá trình tinh chế dầu mỏ. Để phục vụ việc rải đường, hỗn hợp bitum này phải được đun nóng ở nhiệt độ rất cao, từ đó bốc lên lượng lớn hơi và khói nhựa đường nồng nặc.

Thành phần của khói nhựa đường rất phức tạp, bao gồm các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, khí lưu huỳnh dioxit, carbon monoxit và nhóm hydrocarbon thơm đa vòng. Khi phát tán vào không khí, những phân tử này nhanh chóng xâm nhập vào đường thở của những người xung quanh. Mức độ tác động đến cơ thể phụ thuộc vào nồng độ khói, thời gian tiếp xúc và khoảng cách từ người hít đến điểm thi công. Do đó, mùi nhựa đường không đơn thuần chỉ là mùi hôi khó chịu mà thực chất là một dạng ô nhiễm không khí cục bộ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.

Tác động cấp tính đến cơ thể khi hít phải mùi nhựa đường

Khi tiếp xúc với khói nhựa đường ở cự ly gần hoặc trong điều kiện trời lặng gió, cơ thể sẽ lập tức phản ứng lại các chất kích thích có trong khói. Dấu hiệu phổ biến nhất là tình trạng cay mắt, chảy nước mắt, đỏ mắt và cảm giác rát bỏng trong khoang mũi họng.

Nhiều người sẽ xuất hiện các cơn ho khan liên tục, tức ngực, cảm giác ngột ngạt và khó thở do đường dẫn khí bị co thắt nhẹ. Ngoài ra, việc hít phải các phân tử hữu cơ bay hơi còn tác động lên hệ thần kinh thực vật, dẫn đến đau đầu, hoa mắt, choáng váng, buồn nôn hoặc mệt lả. Những biểu hiện khó chịu này thường thuyên giảm dần sau khi người tiếp xúc rời khỏi khu vực có mùi nồng nặc và được hít thở không khí trong lành. Tuy nhiên, nếu nồng độ hơi quá đậm đặc, nguy cơ kích ứng niêm mạc nặng nề vẫn có thể xảy ra.

Nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe khi tiếp xúc kéo dài

Tình trạng tiếp xúc thường xuyên với hơi và khói nhựa đường, đặc biệt là ở nhóm công nhân rải đường hoặc người dân sống sát công trường thi công lâu ngày, có thể dẫn đến những ảnh hưởng sức khỏe tích tụ. Hệ hô hấp là cơ quan chịu thương tổn nặng nề nhất khi các hạt bụi mịn và khí độc liên tục lắng đọng trong phế nang.

Hít phải khói nhựa đường trong thời gian dài làm gia tăng nguy cơ viêm phế quản mạn tính, giảm dung tích thông khí của phổi và làm nặng thêm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Đáng chú ý, một số thành phần thuộc nhóm hydrocarbon thơm đa vòng trong khói nhựa đường đun nóng đã được các cơ quan y tế quốc tế cảnh báo về khả năng gây đột biến tế bào. Do đó, việc thiếu thiết bị bảo hộ hô hấp đạt chuẩn khi làm việc gần nguồn phát thải nhựa đường kéo dài tiềm ẩn nhiều mối nguy hại cho phổi và da.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ tổn thương cao

Không phải ai cũng có mức độ đáp ứng giống nhau khi hít phải mùi nhựa đường. Những người có cơ địa nhạy cảm hoặc sẵn bệnh lý nền thường gặp phải các triệu chứng kích ứng nghiêm trọng hơn người khỏe mạnh bình thường.

Nhóm đối tượng đầu tiên cần thận trọng là người mắc bệnh hen suyễn hoặc viêm xoang dị ứng. Chỉ cần một lượng nhỏ hơi hóa chất từ nhựa đường cũng đủ để kích hoạt cơn co thắt phế quản cấp tính, gây thở rít và khó thở dữ dội. Trẻ nhỏ và người cao tuổi cũng là đối tượng dễ tổn thương do cấu trúc niêm mạc hô hấp còn non yếu hoặc chức năng miễn dịch đã suy giảm. Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai cần hạn chế tối đa việc tiếp xúc với các loại khói độc công nghiệp để tránh cảm giác nghén nặng hơn, đau đầu mệt mỏi và bảo đảm môi trường sống an toàn cho sự phát triển của thai nhi.

Biện pháp chủ động phòng ngừa và hạn chế hít mùi nhựa đường

Để bảo vệ sức khỏe khi khu vực xung quanh đang thi công rải nhựa đường, việc chủ động ngăn ngừa khói độc xâm nhập vào đường thở là vô cùng cần thiết. Đối với các hộ gia đình ở ven đường, nên đóng kín các cửa sổ, cửa chính và sử dụng máy lọc không khí có màng lọc carbon hoạt tính nhằm hấp phụ các khí hữu cơ bay hơi.

Người tham gia giao thông khi bắt buộc phải di chuyển qua đoạn đường vừa rải nhựa nên duy trì khoảng cách an toàn, tránh dừng đỗ lâu và đeo khẩu trang bảo hộ chuyên dụng có lớp than hoạt tính thay vì chỉ dùng khẩu trang vải mỏng thông thường. Đối với công nhân lao động trực tiếp thi công, việc tuân thủ quy định an toàn lao động bằng cách trang bị mặt nạ phòng độc, găng tay chống nhiệt và quần áo bảo hộ dài tay là yêu cầu bắt buộc nhằm giảm tối đa lượng hơi hóa chất xâm nhập qua đường thở và da.

Các bước xử trí khi bị kích ứng do khói nhựa đường

Nếu cảm thấy khó chịu, cay mắt hoặc chóng mặt khi ngửi thấy mùi nhựa đường, việc đầu tiên cần làm là nhanh chóng di chuyển ra khỏi vùng phát tán mùi đến nơi thoáng khí và có gió lưu thông tự nhiên. Việc đứng ở vị trí đầu gió sẽ giúp giảm bớt lượng hóa chất tiếp tục đi vào phổi.

Ngay sau đó, hãy dùng nước muối sinh lý để nhỏ mắt và súc rửa họng nhằm loại bỏ bớt các hạt bụi lắng đọng trên bề mặt niêm mạc. Rửa sạch mặt và bàn tay bằng xà phòng dịu nhẹ để tẩy trôi các phân tử hữu cơ bám dính trên da. Người bị kích ứng nên uống nhiều nước lọc ấm để làm dịu cảm giác rát họng và hỗ trợ cơ thể đào thải độc chất tốt hơn. Trong trường hợp xuất hiện triệu chứng khó thở dồn dập, đau thắt ngực hoặc nôn mửa kéo dài không giảm, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám và hỗ trợ thở oxy kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức vệ sinh môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Tác động của mùi nhựa đường có thể thay đổi tùy thuộc vào thể trạng và cơ địa của từng cá nhân. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc cắt cơn khó thở hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc mắt. Nếu các triệu chứng kích ứng đường thở, ho dữ dội hoặc hoa mắt không thuyên giảm sau khi đã rời xa khu vực ô nhiễm, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Mùi nhựa đường bốc lên từ quá trình rải thảm nhiệt chứa nhiều hợp chất hóa học có thể gây kích ứng đường hô hấp và tác động xấu đến sức khỏe nếu tiếp xúc thường xuyên. Việc nhận biết sớm các nguy cơ, chủ động che chắn bằng khẩu trang than hoạt tính và đóng kín cửa nhà khi thi công là giải pháp thiết thực nhất để bảo vệ hệ hô hấp cho bản thân và gia đình.