Mùi keo dán giày có độc không và hướng dẫn sử dụng an toàn tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường có thói quen tự mua keo chuyên dụng về sửa chữa đế giày dép tại nhà nhưng lại cảm thấy khó chịu trước mùi nồng hắc bốc lên từ keo. Mùi nồng đặc trưng này xuất phát từ các dung môi hữu cơ bay hơi được nhà sản xuất phối trộn để hòa tan polyme và giúp keo khô nhanh sau khi quét.
Việc hít phải mùi keo dán giày thực sự tiềm ẩn nguy cơ gây độc cho đường hô hấp và hệ thần kinh trung ương, nhất là khi thao tác trong không gian kín ngột ngạt. Hiểu rõ độc tính của các hợp chất bay hơi và áp dụng đúng quy tắc bảo hộ lao động sẽ giúp bạn hoàn thành công việc hiệu quả mà vẫn bảo vệ an toàn cho sức khỏe bản thân và các thành viên trong gia đình.
Mùi keo dán giày có độc không?
Mùi keo dán giày là hỗn hợp các hơi dung môi hữu cơ thoát ra trong quá trình keo tiếp xúc với không khí. Các sản phẩm kết dính da giày thông dụng thường chứa các chất hóa học như toluene, ethyl acetate hoặc acetone để duy trì độ lỏng và bay hơi nhanh nhằm cố định mối dán. Về mặt độc học, những dung môi này đều được xếp vào nhóm chất bay hơi có khả năng tác động tiêu cực đến cơ thể người nếu hít phải ở nồng độ đáng kể. Mức độ tác hại thay đổi từ cảm giác nồng sốc khó chịu, cay niêm mạc mắt mũi thoáng qua cho đến các tổn thương thần kinh và cơ quan nội tạng khi phơi nhiễm lượng lớn kéo dài. Do đó, mùi keo dán giày không đơn thuần là mùi hương khó chịu mà chính là tín hiệu cảnh báo nồng độ hóa chất bay hơi đang hiện diện trong môi trường xung quanh bạn.
Thành phần dung môi dễ bay hơi tạo nên mùi nồng của keo dán giày
Các loại keo dán giày chuyên dụng phổ biến hiện nay, đặc biệt là keo con chó hoặc keo dán da cao su, thường chứa hỗn hợp dung môi hữu cơ bay hơi nhằm giúp keo nhanh khô và tăng độ bám dính. Những hợp chất hữu cơ dễ bay hơi thường gặp bao gồm toluene, ethyl acetate, acetone, cyclohexane và methylene chloride. Mùi hắc đặc trưng lan tỏa mạnh trong không khí chính là quá trình bay hơi của các dung môi này ngay khi mở nắp tuýp keo. Mức độ độc hại của sản phẩm phụ thuộc trực tiếp vào nồng độ dung môi, diện tích tiếp xúc và thời gian người dùng hít phải hơi keo trong không gian thực hiện.
Tác động tiêu cực của hơi keo dán giày đối với sức khỏe khi hít phải
Khi hít phải hơi dung môi từ keo dán giày, các chất bay hơi sẽ nhanh chóng xâm nhập qua đường hô hấp và niêm mạc. Ở mức độ tiếp xúc cấp tính, người dùng thường bị cay mắt, chảy nước mắt, rát cổ họng, ho khan, nghẹt mũi kèm theo cảm giác hoa mắt, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu tiếp xúc ở nồng độ cao trong phòng kín không có thông gió, dung môi có thể gây ức chế hệ thần kinh trung ương, dẫn đến mất phương hướng, ngủ gà hoặc ngất xỉu. Việc hít phải dung môi hữu cơ thường xuyên trong thời gian dài mà không có đồ bảo hộ còn làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận, suy giảm trí nhớ và kích ứng phế quản mạn tính.
Hướng dẫn các bước sử dụng keo dán giày an toàn tại nhà
Để giảm thiểu tối đa nguy cơ phơi nhiễm hóa chất khi tự sửa chữa giày dép tại nhà, bạn cần ưu tiên thao tác ở khu vực ngoài trời, ban công hoặc nơi có cửa sổ thông thoáng gió. Tuyệt đối không dán keo trong phòng ngủ, phòng bật điều hòa kín hoặc gần trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Người thao tác nên trang bị khẩu trang có lớp than hoạt tính lọc hơi hữu cơ, đeo kính bảo hộ và mang găng tay cao su để tránh keo bắn vào mắt hay dính vào da. Khi quét keo, chỉ sử dụng một lượng vừa đủ cho bề mặt cần dán, đóng chặt nắp hộp keo ngay sau khi lấy xong và không cúi mặt quá sát vào vật dụng đang dán. Sau khi hoàn thành, hãy để giày khô ở nơi thông thoáng gió cho đến khi mùi dung môi bay hết hoàn toàn.
Cách xử trí sơ cứu ban đầu khi bị kích ứng hoặc phơi nhiễm hơi keo
Nếu trong quá trình dán giày xuất hiện cảm giác choáng váng, cay mắt dữ dội, khó thở hoặc buồn nôn, bạn cần lập tức ngừng thao tác, đậy chặt hộp keo và di chuyển ngay ra nơi có không khí trong lành, thoáng đãng. Hãy nới lỏng cổ áo, hít thở sâu và uống một cốc nước ấm để hỗ trợ cơ thể đào thải khí độc. Trường hợp keo bắn vào mắt, phải rửa mắt liên tục dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý trong ít nhất mười lăm phút và đến cơ sở y tế gần nhất kiểm tra. Nếu nạn nhân có dấu hiệu tím tái, co giật hoặc hôn mê do hít phải lượng lớn hơi keo trong phòng kín, người xung quanh cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc và gọi cấp cứu ngay lập tức.
Lưu ý an toàn
Bảo quản keo dán giày ở nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ phòng và cách xa các nguồn nhiệt, tia lửa điện do dung môi keo rất dễ bắt lửa gây cháy nổ. Đặt tuýp keo trên kệ cao ngoài tầm với của trẻ nhỏ và vật nuôi trong nhà. Không tái sử dụng vỏ hộp keo cho các mục đích chứa đựng khác và xử lý chất thải keo thừa theo đúng quy định an toàn hóa chất.
Tóm tắt
Mùi keo dán giày tiềm ẩn nhiều rủi ro cho đường hô hấp và thần kinh do chứa các dung môi hữu cơ bay hơi. Việc trang bị đầy đủ biện pháp bảo hộ, làm việc tại nơi thoáng gió và lưu trữ keo cẩn thận là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân cùng gia đình. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường kéo dài, người tiếp xúc cần nhanh chóng tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
Nguồn tham khảo
- American Chemical Society (ACS): Reversible Absorption of Volatile Organic Compounds by Switchable-Hydrophilicity Solvents: A Case Study of Toluene with N,NDimethylcyclohexylamine
- BSI British Standards: Workplace air quality. Sampling and analysis of volatile organic compounds by solvent desorption/gas chromatography
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ngửi mùi keo dán giày trong thời gian ngắn có gây nguy hiểm ngay không?
Ngửi mùi keo dán giày thoảng qua trong vài giây thường chỉ gây khó chịu nhẹ và tự hết khi ra chỗ thoáng gió. Tuy nhiên, nếu hít liên tục trong phòng kín, các triệu chứng chóng mặt, cay mắt và kích ứng đường thở sẽ xuất hiện nhanh chóng.
Khẩu trang y tế thông thường có lọc được hơi keo dán giày không?
Khẩu trang vải hay khẩu trang y tế thông thường chỉ cản được bụi hạt chứ không lọc được hơi dung môi hóa chất. Để ngăn hơi keo hiệu quả, bạn nên sử dụng mặt nạ phòng độc hoặc khẩu trang có lớp than hoạt tính chuyên dụng cho hơi hữu cơ.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ có nên tiếp xúc với keo dán giày không?
Trẻ nhỏ có hệ hô hấp nhạy cảm và thể trọng nhỏ nên rất dễ bị ngộ độc dung môi hữu cơ. Phụ nữ mang thai hít phải dung môi nồng độ cao kéo dài cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, do đó hai nhóm này cần tránh xa khu vực dán keo.
Cần làm gì nếu keo dán giày vô tình dính chặt vào da tay?
Khi keo dính vào da, không nên dùng lực cạy mạnh làm rách biểu bì. Bạn hãy ngâm vùng da vào nước xà phòng ấm hoặc dùng tăm bông thấm cồn y tế, nước tẩy móng axeton lau nhẹ nhàng đến khi lớp keo mềm ra rồi rửa sạch lại với nước.
Thói quen cố tình hít mùi keo dán giày gây tác hại thế nào?
Hành vi cố ý hít hơi keo để tìm cảm giác hưng phấn là thói quen vô cùng độc hại. Dung môi hữu cơ đi thẳng vào máu, phá hủy tế bào thần kinh trung ương, gây suy giảm trí nhớ, ảo giác, tổn thương tủy xương và thậm chí dẫn đến ngưng tim đột ngột.
