Mũi bị sưng bên trong do nguyên nhân gì và cách chăm sóc

Mũi bị sưng bên trong là gì?

Mũi là cơ quan cửa ngõ của hệ hô hấp, có chức năng lọc sạch, làm ấm và làm ẩm luồng không khí trước khi đi vào phổi. Bên trong khoang mũi được lót bởi một lớp niêm mạc giàu mạch máu và tuyến tiết nhầy. Khi lớp niêm mạc hoặc các cấu trúc cuống mũi phản ứng lại với các tác nhân kích thích cơ học, hóa học, dị nguyên hay vi sinh vật gây bệnh, hiện tượng sung huyết và phù nề sẽ xảy ra. Hậu quả là không gian trong hốc mũi bị thu hẹp đáng kể, tạo cảm giác mũi bị sưng căng, nghẹt cứng và giảm thông khí hô hấp. Hiểu đúng tình trạng này giúp người bệnh lựa chọn hướng xử trí đúng đắn thay vì can thiệp sai cách làm tổn thương mô mềm.

Các nguyên nhân thường gặp khiến mũi bị sưng bên trong

Sưng bên trong mũi xảy ra khi các mô mềm, mao mạch hoặc niêm mạc lót trong hốc mũi phản ứng với các yếu tố kích thích. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là viêm mũi dị ứng khi tiếp xúc với phấn hoa, mạt bụi nhà hoặc lông động vật. Bên cạnh đó, các đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm lạnh thông thường, cảm cúm hoặc viêm xoang cấp tính cũng khiến niêm mạc tiết nhiều dịch nhầy và phù nề rõ rệt.

Ngoài ra, chấn thương vi thể do thói quen ngoáy mũi, nhổ lông mũi hoặc xì mũi quá mạnh có thể gây viêm tiền đình mũi và hình thành mụn nhọt nhiễm khuẩn. Các bất thường về cấu trúc giải phẫu như vẹo vách ngăn mũi, phì đại cuống mũi hoặc polyp mũi cũng làm khoang mũi bị cản trở lưu thông khí, khiến niêm mạc dễ sưng tái diễn. Tình trạng lạm dụng thuốc xịt co mạch mũi kéo dài cũng gây phản ứng dội ngược làm niêm mạc sưng dày mạn tính.

Biểu hiện thường đi kèm khi niêm mạc mũi bị sưng phù nề

Tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể, tình trạng sưng bên trong mũi có thể đi kèm nhiều triệu chứng khó chịu. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là cảm giác nghẹt mũi một bên hoặc cả hai bên, khiến việc hít thở bằng đường mũi trở nên khó khăn, người bệnh thường phải há miệng để thở dẫn đến khô họng.

Nhiều trường hợp xuất hiện cảm giác đau nhức âm ỉ, căng tức vùng sống mũi, cánh mũi hoặc lan lên hốc mắt và trán. Nếu có phản ứng viêm hoặc dị ứng, hốc mũi thường tăng tiết dịch nhầy trong hoặc đục, kèm theo ngứa mũi, hắt hơi liên tục. Khi niêm mạc phù nề nặng và sung huyết, các mao mạch nông rất dễ bị tổn thương, dẫn đến hiện tượng chảy máu cam nhẹ hoặc xuất hiện vảy máu khô bám chặt trong mũi.

Phương hướng chăm sóc và can thiệp y khoa khi bị sưng mũi

Mục tiêu chính trong xử trí sưng mũi là giảm áp lực phù nề, duy trì thông thoáng đường thở và điều trị căn nguyên tiềm ẩn. Việc sử dụng dung dịch nước muối sinh lý dạng xịt hoặc rửa nhẹ nhàng khoang mũi giúp loại bỏ bụi bẩn, chất nhầy ứ đọng và làm dịu niêm mạc đang bị kích ứng. Người bệnh cũng có thể xông hơi nước ấm để làm ẩm đường thở và hỗ trợ dẫn lưu dịch mũi.

Đối với các trường hợp liên quan đến viêm mũi dị ứng hoặc nhiễm khuẩn, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng có thể chỉ định các nhóm thuốc phù hợp như thuốc kháng histamin, thuốc xịt corticosteroid tại chỗ hoặc kháng sinh khi có nhiễm trùng rõ ràng. Mọi loại thuốc dùng qua đường mũi cần tuân thủ nghiêm ngặt thời gian và liều lượng do nhân viên y tế hướng dẫn, tuyệt đối không tự ý dùng kéo dài thuốc nhỏ co mạch. Với các tổn thương cấu trúc như polyp mũi lớn hay lệch vách ngăn nặng, can thiệp ngoại khoa có thể được cân nhắc sau khi đánh giá cẩn thận.

Biện pháp phòng ngừa tình trạng sưng niêm mạc mũi tái phát

Chủ động bảo vệ niêm mạc mũi trước các tác nhân gây hại từ môi trường là biện pháp hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ sưng viêm tái phát. Việc đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt ở những nơi nhiều khói bụi, hóa chất hoặc nấm mốc giúp hạn chế tối đa sự tiếp xúc của đường hô hấp trên với dị nguyên. Trong không gian sinh hoạt, giữ độ ẩm không khí phù hợp bằng máy tạo ẩm và thường xuyên vệ sinh chăn màn giúp giảm mạt bụi.

Bên cạnh đó, cần từ bỏ hoàn toàn thói quen ngoáy mũi bằng tay hoặc đưa vật cứng vào trong lỗ mũi để tránh làm rách niêm mạc và đưa vi khuẩn vào sâu bên trong. Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, uống đủ nước mỗi ngày để giữ độ ẩm tự nhiên cho lớp màng nhầy hô hấp, đồng thời giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển mùa là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc xịt chứa corticoid hoặc lạm dụng thuốc nhỏ co mạch khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Tuyệt đối không dùng tay chưa rửa sạch hoặc vật nhọn để cậy vảy, nặn mụn trong mũi vì nguy cơ nhiễm trùng lan tỏa nguy hiểm. Khi có biểu hiện bất thường như sốt cao, sưng mắt, đau nhức dữ dội, cần tới cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Tình trạng sưng bên trong mũi có thể bắt nguồn từ kích ứng tạm thời nhưng cũng có thể là biểu hiện của viêm nhiễm hoặc tổn thương niêm mạc cần can thiệp y tế. Việc nhận biết sớm các yếu tố thúc đẩy, kết hợp bảo vệ đường thở và thăm khám kịp thời giúp bảo vệ chức năng khứu giác và phòng ngừa các đợt tái phát kéo dài.