Molnupiravir là thuốc gì và tác dụng đối với bệnh nhân Covid-19

Thuốc Molnupiravir điều trị Covid-19 là gì?

Molnupiravir là hoạt chất kháng virus phổ rộng thuộc nhóm tương tự ribonucleoside dạng tổng hợp, được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa khi dùng theo đường uống. Thuốc được thiết kế với mục đích can thiệp vào giai đoạn sao chép của các loại virus chứa vật chất di truyền là sợi đơn RNA, tiêu biểu là virus SARS-CoV-2 gây hội chứng suy hô hấp cấp tính.

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, thuốc được phê duyệt có điều kiện hoặc cấp phép sử dụng khẩn cấp tại nhiều quốc gia để điều trị cho người bệnh trưởng thành mắc Covid-19 thể nhẹ đến trung bình nhưng có nguy cơ cao tiến triển thành thể nặng. Thuốc không có mục đích phòng ngừa lây nhiễm trước hoặc sau phơi nhiễm, không thay thế cho vắc xin và phải được sử dụng dưới sự tư vấn, đánh giá kỹ lưỡng từ nhân viên y tế chuyên trách.

Cơ chế hoạt động của hoạt chất Molnupiravir đối với virus SARS-CoV-2

Molnupiravir là một tiền dược chất có hoạt tính kháng virus SARS-CoV-2, ban đầu được nghiên cứu để ứng dụng trong điều trị bệnh cúm. Khi đi vào cơ thể người bệnh, hoạt chất này nhanh chóng được chuyển hóa thành dạng ribonucleoside hoạt động mang tên NHC triphosphate. Cơ chế hoạt động chính của thuốc là can thiệp trực tiếp vào quá trình sao chép vật chất di truyền của virus.

Cụ thể, enzyme RNA polymerase phụ thuộc RNA của SARS-CoV-2 sẽ sử dụng chất chuyển hóa này như một nucleotide giả để gắn kết vào chuỗi RNA đang hình thành. Điều này dẫn tới hiện tượng tích tụ hàng loạt đột biến sai sót nghiêm trọng trong quá trình sao chép bộ gen. Do số lượng lỗi vượt quá ngưỡng dung sai, virus SARS-CoV-2 mất khả năng nhân đôi và không thể tiếp tục tạo ra các hạt virus có hoạt tính gây bệnh, từ đó làm giảm nhanh chóng tải lượng virus trong cơ thể.

Tác dụng lâm sàng của Molnupiravir đối với người mắc Covid-19

Mục tiêu can thiệp chủ yếu của Molnupiravir là kìm hãm sự tăng sinh của virus ngay trong những ngày đầu nhiễm bệnh. Khi tải lượng virus được kiểm soát tốt, phản ứng viêm toàn thân và nguy cơ tổn thương nhu mô phổi được giảm bớt đáng kể, giúp hạn chế nguy cơ chuyển biến sang giai đoạn suy hô hấp nặng hoặc bão cytokine.

Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng hoạt chất này giúp giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong ở những bệnh nhân Covid-19 mức độ nhẹ đến trung bình có ít nhất một yếu tố nguy cơ tiến triển nặng. Ngoài ra, việc giảm tải lượng virus ở đường hô hấp trên cũng góp phần rút ngắn thời gian xuất hiện triệu chứng lâm sàng như sốt, ho, đau họng và hỗ trợ cơ thể phục hồi sức khỏe nhanh hơn dưới sự theo dõi của nhân viên y tế.

Đối tượng chỉ định và thời điểm can thiệp phù hợp

Molnupiravir thường được bác sĩ chỉ định cho bệnh nhân Covid-19 từ 18 tuổi trở lên, có triệu chứng từ nhẹ đến trung bình và có ít nhất một yếu tố nguy cơ khiến bệnh dễ diễn tiến nặng. Các yếu tố nguy cơ này bao gồm tuổi cao từ 60 trở lên, béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch mạn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc tình trạng suy giảm miễn dịch.

Thời điểm dùng thuốc mang tính chất quyết định đối với hiệu quả điều trị. Bác sĩ thường chỉ định bắt đầu dùng thuốc càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trong vòng 5 ngày đầu kể từ thời điểm khởi phát các triệu chứng đầu tiên hoặc có xét nghiệm khẳng định dương tính. Liệu trình tiêu chuẩn thường kéo dài liên tục trong 5 ngày và người bệnh không được tự ý kéo dài hoặc rút ngắn thời gian sử dụng thuốc.

Tác dụng phụ có thể gặp và cách theo dõi sức khỏe

Mặc dù mang lại hiệu quả trong việc ức chế tải lượng virus, Molnupiravir vẫn có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn trên lâm sàng. Các phản ứng phụ phổ biến nhất thường ở mức độ nhẹ đến trung bình, bao gồm tiêu chảy, buồn nôn, chóng mặt, nhức đầu hoặc tăng men gan thoáng qua. Đa phần các triệu chứng này sẽ tự thuyên giảm sau khi kết thúc đợt điều trị.

Tuy nhiên, người bệnh không bao giờ được chủ quan khi gặp phải các biểu hiện bất thường kéo dài hoặc trở nặng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay diện rộng, phù nề vùng mặt, sưng môi lưỡi hoặc cảm giác khó thở, người bệnh cần ngừng dùng thuốc ngay lập tức và liên hệ cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Molnupiravir là thuốc kê đơn và tuyệt đối không được tự ý mua hoặc sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Thuốc chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và người dưới 18 tuổi. Nam giới và nữ giới trong độ tuổi sinh sản cần sử dụng các biện pháp tránh thai đáng tin cậy trong thời gian dùng thuốc và theo khoảng thời gian được khuyến cáo sau liều cuối cùng. Người bệnh không được chia sẻ thuốc cho người khác hoặc tự ý thay đổi liệu trình được hướng dẫn.

Tóm tắt

Molnupiravir là một trong những lựa chọn thuốc kháng virus dạng uống được phát triển nhằm hỗ trợ điều trị Covid-19 mức độ nhẹ đến trung bình ở người có nguy cơ tiến triển nặng. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định y khoa, dùng đúng giai đoạn khởi phát và có sự đánh giá cẩn trọng từ bác sĩ để đảm bảo an toàn, tránh tác dụng phụ và hạn chế rủi ro biến chứng nguy hiểm.