Môi khô nứt nẻ quanh năm là bệnh gì và cách xử trí

Môi khô nứt nẻ quanh năm là gì?

Bờ môi là vùng giải phẫu đặc biệt trên khuôn mặt với lớp biểu bì rất mỏng manh và không sở hữu tuyến bã nhờn hay nang lông để tiết dầu giữ ẩm tự nhiên. Do đó, môi rất dễ bị mất nước trước các tác động từ môi trường bên ngoài cũng như những thay đổi nội sinh của cơ thể.

Khi hàng rào bảo vệ môi bị suy yếu, hơi ẩm bốc hơi nhanh chóng dẫn đến hiện tượng co rút biểu mô, hình thành các mảng da khô ráp, bong tróc liên tục và tạo nên các vết nứt nông hoặc sâu. Ở mức độ mạn tính, môi khô nứt nẻ quanh năm không đơn thuần là biểu hiện thiếu ẩm tạm thời mà phản ánh sự tổn thương kéo dài của niêm mạc môi, đòi hỏi quá trình chăm sóc phục hồi chuyên biệt và kiên trì.

Thói quen sinh hoạt và môi trường khiến môi nứt nẻ kéo dài

Vùng da môi có lớp sừng rất mỏng và hoàn toàn không có tuyến bã nhờn, do đó khả năng tự giữ ẩm kém hơn nhiều so với da mặt. Thói quen thường xuyên liếm môi, bóc vảy da khô là thủ phạm hàng đầu khiến tình trạng nứt nẻ trở nên trầm trọng. Nước bọt chứa nhiều enzym tiêu hóa như amylase, khi bốc hơi sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ niêm mạc môi. Ngoài ra, việc thở bằng miệng khi ngủ do nghẹt mũi, uống không đủ nước mỗi ngày hoặc làm việc liên tục trong phòng điều hòa có độ ẩm thấp cũng khiến môi mất nước kéo dài suốt các mùa trong năm.

Bệnh lý da liễu tiềm ẩn gây khô môi mạn tính

Nếu tình trạng bong tróc môi diễn ra liên tục quanh năm bất kể thời tiết, người bệnh có thể đang mắc bệnh viêm môi bong vảy hoặc viêm môi tiếp xúc dị ứng. Viêm môi tiếp xúc thường khởi phát do niêm mạc phản ứng với các chất hóa học có trong son môi, sáp dưỡng, kem đánh răng chứa sodium lauryl sulfate, nước súc miệng hoặc thậm chí là tinh dầu trong thực phẩm. Bên cạnh đó, tình trạng viêm da cơ địa và bệnh chàm thể tạng cũng có thể biểu hiện rõ rệt tại vùng môi, khiến bề mặt môi khô ráp, đỏ rát và nứt kẽ mạn tính.

Ảnh hưởng từ dinh dưỡng và tác dụng phụ của thuốc

Sự thiếu hụt một số vi chất dinh dưỡng cần thiết như vitamin B2, vitamin B3, vitamin B6, kẽm và sắt có thể làm suy giảm tốc độ phục hồi của biểu mô niêm mạc miệng và môi. Bên cạnh đó, việc sử dụng kéo dài một số loại thuốc điều trị cũng gây tác dụng phụ làm khô môi nghiêm trọng, điển hình là thuốc trị mụn trứng cá retinoid đường uống, thuốc lợi tiểu, thuốc kháng histamin hoặc thuốc hạ huyết áp. Bệnh lý tuyến giáp hay chứng mất nước mạn tính cũng là những yếu tố nội sinh cần được kiểm tra khi môi khô kéo dài không rõ nguyên do.

Biện pháp chăm sóc và phục hồi bờ môi tại nhà

Để phục hồi hàng rào bảo vệ môi, nguyên tắc quan trọng nhất là hạn chế tối đa các yếu tố kích ứng và tích cực bổ sung độ ẩm. Cần dừng ngay thói quen liếm môi hay cạy vảy da bong tróc. Nên sử dụng các loại sáp dưỡng môi dịu nhẹ, không chứa hương liệu nhân tạo hay chất tạo màu, ưu tiên thành phần mỡ khoáng petrolatum, sáp ong hoặc ceramide để khóa ẩm hiệu quả. Nên bôi sáp dưỡng nhiều lần trong ngày, đặc biệt là trước khi đi ngủ và trước khi ra ngoài trời gió. Uống đủ nước hàng ngày và sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ cũng giúp giảm rõ rệt tình trạng thoát hơi nước qua da môi.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không dùng tay cạy hay xé các mảng vảy khô trên môi vì có thể làm tổn thương lớp tế bào hạt bên dưới, gây chảy máu và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng. Tránh sử dụng các sản phẩm son dưỡng có chứa menthol, camphor, phenol hoặc mùi hương nhân tạo vì những chất này dễ gây khô rát nặng hơn. Nếu môi xuất hiện vết nứt sâu kèm theo rỉ mủ, sưng nề hoặc đau nhức nhiều, người bệnh không nên tự ý bôi thuốc chứa corticoid liều cao mà cần đến khám bác sĩ chuyên khoa da liễu để được chỉ định phù hợp.

Tóm tắt

Môi khô nứt nẻ quanh năm không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn là tín hiệu cảnh báo hàng rào bảo vệ da đang bị tổn thương hoặc cơ thể gặp vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt kết hợp dưỡng ẩm đúng cách thường mang lại chuyển biến tích cực. Nếu bờ môi không cải thiện, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.