Mổ viêm tai giữa khi nào và cách chăm sóc hậu phẫu

Mổ viêm tai giữa là gì?

Viêm tai giữa là bệnh lý tai mũi họng phổ biến có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ. Khi niêm mạc hòm nhĩ bị viêm phù nề, dịch nhầy hoặc mủ dễ ứ đọng phía sau màng nhĩ, gây cảm giác đau tức, ù tai và suy giảm sức nghe tạm thời. Đa số các đợt viêm tai giữa cấp tính đều đáp ứng tốt với các biện pháp dùng thuốc thích hợp dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ. Dù vậy, mổ viêm tai giữa sẽ được chỉ định khi tình trạng ứ dịch trong tai giữa kéo dài trên ba tháng không thoái lui, bệnh tái diễn nhiều đợt trong năm, hoặc xuất hiện tổn thương giải phẫu như thủng màng nhĩ mạn tính, viêm xương chũm và khối cholesteatoma. Phẫu thuật hướng tới mục tiêu dẫn lưu sạch dịch ứ đọng, loại bỏ triệt để ổ nhiễm trùng, vá kín màng nhĩ và tái tạo chuỗi xương con nhằm phục hồi tối đa khả năng dẫn truyền âm thanh cho người bệnh.

Những trường hợp được bác sĩ chỉ định mổ viêm tai giữa

Không phải mọi trường hợp viêm tai giữa đều cần can thiệp ngoại khoa. Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thường chỉ định phẫu thuật sau khi thăm khám kỹ lưỡng, nội soi tai và đo thính lực đồ trong các tình huống cụ thể:

Thứ nhất, viêm tai giữa thanh dịch hoặc ứ dịch kéo dài trên ba tháng ở cả hai tai, gây giảm thính lực đáng kể và ảnh hưởng đến sự phát triển khả năng ngôn ngữ ở trẻ nhỏ.

Thứ hai, viêm tai giữa cấp tái phát nhiều lần, thông thường từ ba đợt trở lên trong vòng sáu tháng hoặc bốn đợt trong vòng một năm dù người bệnh đã được điều trị nội khoa đúng phác đồ.

Thứ ba, viêm tai giữa mạn tính có thủng màng nhĩ không tự liền sau thời gian theo dõi, kèm theo tình trạng chảy mủ tai từng đợt làm suy giảm sức nghe liên tục.

Thứ tư, các trường hợp nghi ngờ hoặc đã phát hiện biến chứng nguy hiểm như viêm xương chũm cấp hoặc mạn tính, liệt dây thần kinh mặt, khối cholesteatoma ăn mòn xương con hoặc nguy cơ nhiễm trùng lan vào nội sọ.

Các phương pháp phẫu thuật tai giữa phổ biến hiện nay

Tùy thuộc vào nguyên nhân, vị trí tổn thương và độ tuổi của người bệnh, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp ngoại khoa phù hợp nhất:

Trích rạch màng nhĩ và đặt ống thông khí: Phương pháp này thường áp dụng cho trẻ em hoặc người lớn bị viêm tai giữa ứ dịch kéo dài. Bác sĩ tạo một đường rạch rất nhỏ trên màng nhĩ để hút sạch dịch nhầy ứ đọng, sau đó đặt một ống thông khí siêu nhỏ giúp cân bằng áp suất hòm nhĩ và duy trì thông khí. Ống thông này thường tự đào thải ra ngoài sau khoảng sáu đến mười hai tháng.

Phẫu thuật vá màng nhĩ: Áp dụng khi màng nhĩ bị thủng mạn tính và tình trạng viêm nhiễm trong tai đã được kiểm soát ổn định. Bác sĩ sử dụng mảnh ghép tự thân như cân cơ thái dương hoặc sụn vành tai để bịt kín lỗ thủng, giúp bảo vệ hòm tai và cải thiện thính lực.

Phẫu thuật khoét xương chũm và tiệt căn xương chũm: Thực hiện khi ổ viêm lan rộng vào hệ thống thông bào xương chũm hoặc có khối cholesteatoma, nhằm nạo vét sạch mô bệnh hoại tử, bảo tồn thính lực và ngăn chặn biến chứng lan tỏa nguy hiểm.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh tai trong giai đoạn hậu phẫu

Chăm sóc vết mổ đúng cách đóng vai trò then chốt đối với sự thành công của ca phẫu thuật và tốc độ hồi phục của màng nhĩ:

Giữ tai khô tuyệt đối: Đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong giai đoạn hậu phẫu. Trong ít nhất bốn đến sáu tuần đầu hoặc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cần tránh để nước lọt vào tai khi tắm gội. Có thể dùng bông gòn sạch tẩm một lớp mỏng sáp mỡ mềm đặt nhẹ ở cửa tai ngoài khi tắm và tháo bỏ ngay sau đó. Tuyệt đối không đi bơi lặn cho đến khi bác sĩ xác nhận vết thương đã lành hẳn.

Vệ sinh tai ngoài nhẹ nhàng: Chỉ dùng khăn mềm sạch lau khô vành tai và cửa ống tai ngoài. Không tự ý dùng tăm bông, que nhọn hoặc dụng cụ kim loại ngoáy sâu vào trong ống tai vì có thể làm tổn thương mảnh ghép hoặc làm rơi ống thông khí.

Hạn chế làm tăng áp lực hòm nhĩ: Người bệnh cần tránh hỉ mũi mạnh, ho mạnh hoặc nhịn hắt hơi. Khi muốn hắt hơi, nên mở miệng tự nhiên để giải phóng áp lực, tránh dội ngược lên vòi nhĩ. Đồng thời hạn chế mang vác vật nặng, tập thể thao gắng sức hoặc đi máy bay trong những tuần đầu sau mổ.

Theo dõi dấu hiệu cảnh báo bất thường và lịch tái khám định kỳ

Sau mổ viêm tai giữa, người bệnh có thể cảm thấy hơi tức nhẹ, có tiếng lục cục trong tai hoặc rỉ một ít dịch hồng nhạt trong vài ngày đầu; đây là hiện tượng bình thường do quá trình tiêu dịch và lành mô. Tuy nhiên, người bệnh và người nhà cần theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo bất thường:

Nếu tai chảy máu tươi liên tục, chảy dịch mủ có mùi hôi khó chịu hoặc lượng dịch tiết ra tăng đột ngột.

Xuất hiện sốt cao trên 38,5 độ C, đau tai tăng dần và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã dùng thuốc giảm đau theo đơn.

Có cảm giác chóng mặt dữ dội, buồn nôn, mất thăng bằng hoặc xuất hiện dấu hiệu yếu liệt cơ mặt như méo miệng, mắt nhắm không kín cùng bên tai phẫu thuật.

Việc tuân thủ đúng lịch hẹn tái khám là bắt buộc để bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng nội soi kiểm tra độ bám dính của mảnh ghép, vị trí ống thông khí và đánh giá chính xác tiến trình phục hồi chức năng thính giác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất chia sẻ kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định phẫu thuật trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc, tinh dầu hoặc dung dịch lạ vào tai sau phẫu thuật khi chưa có hướng dẫn y tế. Không tự ý sử dụng hoặc ngưng thuốc kháng sinh, giảm đau ngoài đơn thuốc được kê. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như sốt cao, chảy máu nhiều hoặc chóng mặt, người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế chuyên khoa để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Mổ viêm tai giữa là giải pháp y khoa cần thiết khi các biện pháp điều trị nội khoa không còn đem lại hiệu quả hoặc bệnh có nguy cơ gây biến chứng suy giảm thính lực. Quá trình hồi phục sau phẫu thuật phụ thuộc rất lớn vào việc tuân thủ chế độ chăm sóc, giữ tai khô ráo và tái khám đúng lịch hẹn. Người bệnh nên trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để chuẩn bị tâm lý và chăm sóc hậu phẫu chu đáo nhất.