Mổ ruột thừa rồi có bị lại không và những nguyên nhân gây đau sau mổ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người băn khoăn liệu mổ ruột thừa rồi có bị lại không khi gặp phải những cơn đau nhức bất thường ở vùng bụng dưới bên phải. Về nguyên tắc y học, ruột thừa là một đoạn ống tiêu hóa đã được cắt bỏ hoàn toàn thì không thể tự mọc lại và bệnh viêm ruột thừa thông thường sẽ không tái phát.
Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể gặp phải một tình trạng hiếm gặp gọi là viêm mỏm cụt ruột thừa hoặc cơn đau xuất phát từ các bệnh lý tiêu hóa, tiết niệu và phụ khoa khác ở cùng vị trí. Hiểu đúng bản chất giải phẫu và các nguy cơ sau phẫu thuật sẽ giúp người bệnh bình tĩnh nhận diện triệu chứng và thăm khám kịp thời.
Mổ ruột thừa rồi có bị lại không là gì?
Phẫu thuật cắt ruột thừa là can thiệp ngoại khoa phổ biến hàng đầu trong cấp cứu ổ bụng nhằm loại bỏ đoạn ruột thừa bị sưng viêm, ngăn ngừa nguy cơ vỡ mủ dẫn đến viêm phúc mạc nguy hiểm. Sau phẫu thuật, hệ tiêu hóa vẫn hoạt động bình thường vì ruột thừa không đảm nhận vai trò hấp thu thức ăn cốt lõi. Đại đa số bệnh nhân hồi phục hoàn toàn mà không gặp trở ngại nào về lâu dài. Dẫu vậy, câu hỏi mổ ruột thừa rồi có bị lại không vẫn là thắc mắc lớn đối với những người đột ngột tái xuất hiện cảm giác đau tức ở hố chậu phải nhiều tháng hoặc nhiều năm sau mổ. Việc nhận diện rõ ranh giới giữa một đợt viêm mỏm cụt còn sót và các rối loạn tiêu hóa lân cận đóng vai trò rất quan trọng trong chăm sóc sức khỏe hậu phẫu.
Khả năng tái phát viêm ruột thừa sau khi đã phẫu thuật
Về mặt giải phẫu học, ruột thừa là một đoạn ruột hình ống cụt nhỏ xuất phát từ manh tràng. Khi ruột thừa bị viêm cấp tính, phương pháp xử trí triệt để là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ ống ruột thừa này. Cơ thể người hoàn toàn không có cơ chế tái sinh các mô cơ quan như ruột thừa sau khi đã cắt bỏ. Do đó, phần ruột thừa đã được loại bỏ sẽ không thể mọc lại và người bệnh không thể mắc lại bệnh viêm ruột thừa nguyên phát như ban đầu. Phần lớn người sau phẫu thuật cắt ruột thừa thành công sẽ không bao giờ gặp lại vấn đề này trong suốt phần đời còn lại. Mặc dù vậy, ổ bụng là khu vực phức tạp với nhiều cơ quan tiêu hóa, tiết niệu và sinh sản nằm san sát nhau. Do đó, cảm giác đau ở hố chậu phải sau mổ đôi khi vẫn có thể xuất hiện do các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự, khiến người bệnh lầm tưởng rằng ruột thừa bị viêm trở lại.
Tình trạng viêm mỏm cụt ruột thừa sau phẫu thuật
Dù rất hiếm gặp, y văn ghi nhận một tình trạng bệnh lý gọi là viêm mỏm cụt ruột thừa. Trong quá trình phẫu thuật cắt ruột thừa, phẫu thuật viên cần thắt và cắt rời ruột thừa tại vị trí sát gốc manh tràng, để lại một đoạn gốc ngắn gọi là mỏm cụt. Nếu đoạn mỏm cụt này dài hơn bình thường hoặc lòng mỏm cụt bị bít tắc bởi sỏi phân, cục phân hay phản ứng viêm mô hạt, quá trình viêm nhiễm cấp tính có thể tái diễn ngay tại gốc ruột thừa này. Biểu hiện của viêm mỏm cụt ruột thừa gần như giống hệt một đợt viêm ruột thừa cấp thông thường, bao gồm đau âm ỉ rồi tăng dần ở hố chậu phải, sốt nhẹ, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn. Tình trạng này có thể xảy ra từ vài tuần, vài tháng đến thậm chí hàng chục năm sau cuộc mổ ban đầu. Do người bệnh và đôi khi cả nhân viên y tế chủ quan nghĩ rằng đã cắt ruột thừa nên việc phát hiện có thể bị chậm trễ nếu không thực hiện chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.
Các nguyên nhân gây đau vùng mổ ruột thừa cũ
Hố chậu phải là nơi tập trung nhiều cấu trúc giải phẫu quan trọng. Khi người bệnh có tiền sử cắt ruột thừa bị đau bụng tại vị trí này, bác sĩ thường xem xét nhiều chẩn đoán phân biệt khác nhau. Một nguyên nhân cơ học phổ biến sau bất kỳ cuộc phẫu thuật ổ bụng nào là hiện tượng dính ruột sau mổ, các dây dính xơ có thể gây co kéo quai ruột dẫn đến đau tức cục bộ hoặc bán tắc ruột. Bên cạnh đó, viêm túi thừa manh tràng hoặc viêm túi thừa đại tràng lên cũng tạo ra triệu chứng đau hố chậu phải rất giống viêm ruột thừa. Các bệnh lý viêm nhiễm đường ruột mạn tính như bệnh Crohn, viêm hồi manh tràng do nhiễm khuẩn hoặc viêm hạch mạc treo ruột cũng gây đau đớn tương tự. Đối với hệ tiết niệu, sỏi niệu quản đoạn dưới bên phải hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu có thể tạo cơn đau quặn lan xuống bẹn hố chậu. Ở nữ giới, các vấn đề phụ khoa như u nang buồng trứng xoắn, vỡ nang hoàng thể, thai ngoài tử cung hoặc viêm phần phụ phải luôn là nhóm nguyên nhân quan trọng cần loại trừ.
Phương pháp thăm khám và chẩn đoán y khoa
Để xác định chính xác nguồn gốc cơn đau bụng sau khi đã cắt ruột thừa, người bệnh cần được thăm khám trực tiếp tại chuyên khoa ngoại tiêu hóa. Bác sĩ sẽ tiến hành hỏi kỹ tiền sử phẫu thuật, thời gian mổ, phương pháp mổ mở hay mổ nội soi, kết hợp khám thực thể vùng bụng để đánh giá phản ứng thành bụng và vị trí đau khu trú. Các xét nghiệm máu cơ bản như công thức máu và định lượng protein phản ứng C giúp xác định mức độ phản ứng viêm toàn thân. Về chẩn đoán hình ảnh, siêu âm ổ bụng là bước tiếp cận ban đầu hữu ích để kiểm tra các cơ quan vùng chậu, hệ tiết niệu và hạch mạc treo. Tuy nhiên, kỹ thuật có giá trị chẩn đoán cao nhất trong việc phát hiện viêm mỏm cụt ruột thừa cũng như các tổn thương sau mổ là chụp cắt lớp vi tính ổ bụng có cản quang. Hình ảnh cắt lớp cho phép quan sát rõ chiều dài mỏm cụt, mức độ phù nề thành manh tràng và thâm nhiễm mỡ xung quanh, từ đó giúp bác sĩ đưa ra hướng xử trí kịp thời.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc thuốc giãn cơ trơn để uống khi bị đau bụng chưa rõ nguyên nhân sau mổ ruột thừa, vì việc này có thể làm che lấp các dấu hiệu ngoại khoa nguy hiểm. Khi xuất hiện đau bụng dữ dội, sốt cao, nôn mửa hoặc bụng co cứng, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra.
Tóm tắt
Nhìn chung, mổ ruột thừa rồi gần như không bị viêm lại do cơ quan này đã được cắt bỏ. Tình trạng viêm mỏm cụt ruột thừa là biến chứng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra. Khi xuất hiện cơn đau bụng bất thường tại vùng mổ cũ, người bệnh không nên tự ý suy đoán mà cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chẩn đoán chính xác.
Nguồn tham khảo
- Not Another appendicitis! – Familial Mediterranean Fever as Recurrent Abdominal Pain in Pregnancy: Not Another appendicitis! – Familial Mediterranean Fever as Recurrent Abdominal Pain in Pregnancy
- Medicinus: Comparison of Post-Operative Pain Score Between Open Appendectomy and Laparoscopic Appendectomy on Acute Appendicitis Patient in Siloam Hospital Lippo Village
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ruột thừa sau khi cắt có thể mọc lại được không?
Sau khi cắt bỏ trọn vẹn, ruột thừa không thể tự tái sinh hay mọc lại. Mọi cơn đau bụng sau này xuất phát từ mỏm cụt còn sót lại hoặc các cơ quan lân cận trong ổ bụng.
Viêm mỏm cụt ruột thừa thường xảy ra sau mổ bao lâu?
Thời điểm khởi phát rất đa dạng, có thể xảy ra vài tháng hoặc thậm chí nhiều năm sau cuộc phẫu thuật ban đầu nếu gốc ruột thừa còn lại bị sỏi phân hoặc dị vật làm bít tắc.
Làm sao để chẩn đoán viêm mỏm cụt ruột thừa?
Bác sĩ thường chỉ định chụp cắt lớp vi tính bụng hoặc siêu âm ổ bụng kết hợp xét nghiệm công thức máu và đánh giá dấu ấn viêm để chẩn đoán phân biệt chính xác.
Dính ruột sau mổ có gây đau hố chậu phải không?
Dính ruột sau mổ là hiện tượng các mô sẹo hình thành gắn kết các quai ruột. Tình trạng này có thể gây đau quặn bụng từng cơn, đầy hơi hoặc rối loạn lưu thông tiêu hóa.
Cần lưu ý gì trong giai đoạn phục hồi sau mổ ruột thừa?
Người bệnh nên tái khám định kỳ theo lịch hẹn, giữ vệ sinh vết mổ, vận động nhẹ nhàng và theo dõi sát các biểu hiện tiêu hóa bất thường để kịp thời trao đổi với bác sĩ.
