Mổ nang niệu rốn ở trẻ: Khi nào cần thực hiện và lý do phẫu thuật

Mổ nang niệu rốn ở trẻ là gì?

Nang niệu rốn ở trẻ em thuộc nhóm dị tật bẩm sinh của hệ tiết niệu, bắt nguồn từ sự thoái triển không hoàn toàn của ống niệu rốn trong thời kỳ bào thai. Ở cơ thể bình thường, ống nối bàng quang với rốn sẽ tự động xơ hóa và đóng kín lại trước thời điểm chuyển dạ. Khi hai đầu của ống đã bít tắc nhưng đoạn thân ở giữa vẫn tạo thành khoang rỗng và tiết dịch, khối nang niệu rốn sẽ hình thành.

Khối nang này nằm ở khoảng giữa rốn và đỉnh bàng quang, phía sau cơ thẳng bụng và trước phúc mạc. Do nang nằm sâu dưới thành bụng, kích thước lúc đầu nhỏ nên phần lớn trẻ không có triệu chứng rõ ràng. Nang thường chỉ được chẩn đoán thông qua siêu âm ổ bụng hoặc khi xảy ra biến chứng nhiễm trùng khiến vùng rốn tấy đỏ, rỉ dịch mủ. Phẫu thuật cắt bỏ là giải pháp căn bản giúp trẻ hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng.

Bản chất của nang niệu rốn ở trẻ và những biểu hiện thường gặp

Ống niệu rốn là cấu trúc hình ống nối từ đỉnh bàng quang tới rốn trong giai đoạn phôi thai, có nhiệm vụ dẫn nước tiểu từ thai nhi ra ngoài qua dây rốn. Trong quá trình phát triển bình thường, ống này sẽ dần teo lại và biến đổi thành một dải xơ kín trước khi trẻ chào đời. Nang niệu rốn hình thành khi hai đầu của ống niệu rốn đã đóng kín nhưng một đoạn ở giữa vẫn còn thông thoáng và tiếp tục tiết dịch nhầy.

Ở giai đoạn sớm, nang niệu rốn thường tiến triển âm thầm và không gây bất kỳ khó chịu nào cho trẻ nhỏ. Nhiều trường hợp chỉ tình cờ được phát hiện khi siêu âm bụng tổng quát. Tuy nhiên, khi kích thước nang tăng lên hoặc có vi khuẩn xâm nhập từ đường máu hay qua rốn, trẻ sẽ xuất hiện các dấu hiệu như rốn sưng đỏ, chảy dịch vàng đục hoặc dịch mủ có mùi hôi. Trẻ có thể quấy khóc do đau tức vùng bụng dưới rốn, sờ thấy một khối u căng nhẹ và kèm theo sốt cao. Khi có những biểu hiện này, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ ngoại nhi chẩn đoán chính xác.

Tại sao cần thực hiện phẫu thuật cắt bỏ nang niệu rốn ở trẻ nhỏ

Phẫu thuật cắt bỏ nang niệu rốn là phương pháp điều trị dứt điểm được khuyến cáo bởi các chuyên gia ngoại nhi. Nang niệu rốn thực chất là một túi lót biểu mô chứa dịch ứ đọng, không có khả năng tự thoái triển hay biến mất theo thời gian. Môi trường dịch tù hãm bên trong nang tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, dẫn đến những đợt viêm tái đi tái lại gây đau đớn kéo dài cho trẻ.

Nếu không được xử trí dứt điểm, nang niệu rốn có thể tiến triển thành ổ áp xe lớn dưới thành bụng. Nguy hiểm hơn, ổ áp xe có thể vỡ ngược vào trong khoang màng bụng gây viêm phúc mạc cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, tình trạng viêm rò mủ kéo dài tại rốn làm tổn thương mô mềm xung quanh và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể chất của trẻ. Về lâu dài ở tuổi trưởng thành, các tế bào biểu mô còn sót lại trong thành nang niệu rốn có nguy cơ thoái hóa thành u ác tính. Do đó, việc mổ cắt trọn vẹn khối nang và toàn bộ dải xơ niệu rốn là giải pháp bắt buộc để loại trừ dứt điểm các biến chứng nguy hiểm.

Thời điểm thích hợp để tiến hành mổ nang niệu rốn cho trẻ

Thời điểm chỉ định can thiệp phẫu thuật phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng thực tế của khối nang niệu rốn và độ tuổi của bệnh nhi. Trường hợp trẻ nhập viện khi nang đang trong đợt nhiễm trùng cấp tính có biểu hiện sưng đỏ, đau nhiều hoặc hình thành ổ áp xe, bác sĩ thường không phẫu thuật bóc tách ngay lập tức. Thay vào đó, trẻ sẽ được điều trị nội khoa bằng thuốc kháng sinh thích hợp, kết hợp chọc hút hoặc chích rạch dẫn lưu mủ nếu ổ áp xe quá lớn nhằm kiểm soát hoàn toàn phản ứng viêm.

Sau khi tình trạng viêm nhiễm đã được điều trị ổn định khoảng vài tuần đến một tháng, bác sĩ chuyên khoa ngoại nhi sẽ tiến hành phẫu thuật theo chương trình để cắt bỏ toàn bộ nang niệu rốn và dải xơ liên kết. Đối với những trường hợp nang niệu rốn được phát hiện tình cờ qua siêu âm mà chưa từng có biểu hiện viêm nhiễm, phẫu thuật chủ động thường được cân nhắc khi trẻ đạt độ tuổi và cân nặng phù hợp, thông thường từ sau sáu tháng đến một tuổi. Việc phẫu thuật theo kế hoạch giúp ca mổ diễn ra an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ dính mô và chảy máu.

Phương pháp phẫu thuật và chăm sóc phục hồi cho trẻ sau mổ

Hiện nay, phẫu thuật nang niệu rốn có thể được thực hiện thông qua phương pháp mổ mở kinh điển hoặc phẫu thuật nội soi ổ bụng. Phẫu thuật nội soi ngày càng được ưu tiên nhờ ưu điểm can thiệp xâm lấn tối thiểu, đường mổ rất nhỏ giấu dưới nếp gấp rốn, giúp giảm bớt cảm giác đau đớn, giảm nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và đem lại tính thẩm mỹ cao cho thành bụng của trẻ. Dù áp dụng phương pháp nào, nguyên tắc cốt lõi của phẫu thuật vẫn là bóc tách trọn vẹn bọc nang, loại bỏ triệt để dải xơ kéo dài từ rốn đến nóc bàng quang để tránh tái phát.

Sau ca mổ, trẻ cần được theo dõi sát sao tại cơ sở y tế về các dấu hiệu sinh tồn, tình trạng tiểu tiện và vết thương thành bụng. Khi xuất viện về nhà, phụ huynh cần giữ vết mổ luôn khô ráo, sạch sẽ và thay băng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Chế độ dinh dưỡng nên bổ sung đủ nước, tăng cường rau xanh và thực phẩm giàu protein giúp trẻ mau liền sẹo. Phụ huynh nên hạn chế để trẻ chạy nhảy quá mức trong hai đến ba tuần đầu và đưa trẻ đi tái khám đúng lịch hẹn.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý nặn mủ, chích rạch hoặc bôi đắp các loại lá dân gian lên vùng rốn đang sưng viêm của trẻ vì có thể gây nhiễm trùng máu nguy hiểm. Khi phát hiện rốn trẻ có dịch lạ hoặc sưng đau, cần đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa nhi để được chẩn đoán hình ảnh và tư vấn can thiệp ngoại khoa chính xác.

Tóm tắt

Phẫu thuật nang niệu rốn ở trẻ là can thiệp ngoại khoa cần thiết nhằm loại bỏ hoàn toàn tổn thương bẩm sinh và phòng tránh nguy cơ nhiễm trùng tái phát. Khi nhận thấy rốn của trẻ có biểu hiện bất thường hoặc sờ thấy khối vùng dưới rốn, phụ huynh nên đưa bé đến chuyên khoa ngoại nhi để được thăm khám và lập kế hoạch can thiệp phù hợp.