Mờ mắt, khô mắt khi thức dậy là biểu hiện của bệnh gì?

Mờ mắt khô mắt khi thức dậy là gì?

Hiện tượng mờ mắt, khô mắt khi thức dậy đặc trưng bởi cảm giác cộm xốn, rát buốt, dính mi mắt hoặc nhìn mọi vật như qua một màn sương mỏng ngay khi vừa mở mắt. Sau khi thức giấc một khoảng thời gian hoặc sau khi chớp mắt nhiều lần, thị lực có thể dần hồi phục trở lại trạng thái bình thường.

Về mặt giải phẫu và sinh lý, giác mạc cần một lớp màng phim nước mắt liên tục để duy trì độ trong suốt và thực hiện chức năng khúc xạ ánh sáng. Khi màng phim này bị đứt gãy hoặc bốc hơi quá mức trong giấc ngủ, các tế bào biểu mô bề mặt giác mạc tạm thời bị mất đi sự mịn màng, dẫn đến tán xạ ánh sáng và làm giảm độ sắc nét của hình ảnh. Hiện tượng này cần được phân biệt giữa khô mắt sinh lý do môi trường với các bệnh lý nhãn khoa mạn tính cần điều trị chuyên sâu.

Tác động từ môi trường phòng ngủ và sinh lý tiết nước mắt ban đêm

Trong lúc ngủ, phản xạ chớp mắt hoàn toàn tạm dừng và tuyến lệ giảm tiết nước mắt sinh lý. Nếu bề mặt nhãn cầu không được bảo vệ đầy đủ, lớp màng phim nước mắt sẽ bị mỏng đi hoặc bay hơi nhanh, làm giảm độ bôi trơn.

Bên cạnh đó, việc sử dụng điều hòa nhiệt độ, quạt gió thổi trực tiếp vào mặt suốt đêm khiến không khí trong phòng ngủ bị khô hanh. Tình trạng hở mi khi ngủ, tức mi mắt không khép kín hoàn toàn, cũng là yếu tố môi trường thường gặp khiến giác mạc tiếp xúc liên tục với không khí, dẫn đến cảm giác cay rát, cộm xốn và nhìn mờ tạm thời ngay khi vừa mở mắt.

Các bệnh lý mắt thường gặp gây khô và mờ mắt buổi sáng

Triệu chứng mắt khô và nhìn mờ vào sáng sớm thường liên quan đến một số bệnh lý bề mặt nhãn cầu. Điển hình nhất là hội chứng khô mắt mạn tính, xảy ra khi nước mắt bốc hơi quá nhanh hoặc tuyến lệ không sản xuất đủ lượng dịch cần thiết để nuôi dưỡng giác mạc.

Một nguyên nhân phổ biến khác là viêm bờ mi và rối loạn chức năng tuyến Meibomius. Các tuyến bã nhờn ở viền mi bị tắc nghẽn khiến lớp lipid bảo vệ màng nước mắt bị thiếu hụt, gây ứ đọng cặn bẩn, dính mi mắt và làm thị lực mờ ảo sau khi thức dậy. Ngoài ra, viêm kết mạc dị ứng hoặc viêm giác mạc do nhiễm khuẩn cũng có thể tạo dịch tiết nhầy làm mắt dính và khó nhìn rõ vào sáng sớm.

Thói quen sinh hoạt và yếu tố lối sống ảnh hưởng đến mắt

Nhiều thói quen sinh hoạt trước khi ngủ góp phần thúc đẩy hiện tượng khô mắt buổi sáng. Nhìn màn hình điện thoại hoặc máy tính trong bóng tối làm giảm tần số chớp mắt, khiến nhãn cầu căng thẳng và màng nước mắt mất ổn định trước giờ ngủ.

Thói quen không tẩy trang kỹ vùng quanh mắt khiến cặn mỹ phẩm tích tụ vào lỗ chân lông mi, gây bít tắc tuyến nhờn. Việc đeo kính áp tròng qua đêm hoặc lạm dụng kính sát tròng trong ngày cũng ngăn cản giác mạc hấp thụ oxy, dễ dẫn đến phù biểu mô giác mạc và kích ứng nặng vào ngày hôm sau. Uống không đủ nước và tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc kháng histamine, thuốc chống nghẹt mũi cũng làm giảm độ ẩm toàn thân.

Biện pháp chăm sóc và giảm khô mờ mắt tại nhà

Để cải thiện tình trạng mắt khó chịu vào đầu ngày, bạn nên điều chỉnh hướng quạt và không để máy lạnh phả thẳng vào mặt khi ngủ, có thể đặt máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ. Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi đi ngủ và luôn làm sạch hoàn toàn phấn trang điểm vùng mi mắt.

Thực hiện chườm ấm mi mắt khoảng 5 đến 10 phút trước khi ngủ giúp làm mềm các chất bã nhờn đông đặc trong tuyến bờ mi, hỗ trợ tuyến nhờn hoạt động trơn tru. Khi thức dậy, nên chớp mắt nhẹ nhàng nhiều lần để kích thích màng nước mắt trải đều lại trên giác mạc, kết hợp nhỏ nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản nếu cảm thấy mắt quá khô rát.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ vì có thể gây tăng nhãn áp hoặc tổn thương giác mạc vĩnh viễn. Không dụi mạnh mắt khi cảm thấy cộm rát để tránh trầy xước biểu mô. Khi mắt có biểu hiện đau nhức, đỏ kéo dài hoặc suy giảm thị lực nghiêm trọng, cần đến bệnh viện mắt kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Tình trạng mờ mắt hoặc khô mắt vào mỗi buổi sáng là dấu hiệu cho thấy bề mặt nhãn cầu đang thiếu ẩm hoặc gặp vấn đề viêm nhiễm tiềm ẩn. Thay đổi môi trường ngủ, vệ sinh bờ mi và chớp mắt đúng cách giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc kèm đau nhức, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám chính xác.