Mổ đục thủy tinh thể được mấy lần và các dấu hiệu bệnh

Mổ đục thủy tinh thể được mấy lần là gì?

Đục thủy tinh thể, hay còn gọi là bệnh cườm khô, là tình trạng thể thủy tinh tự nhiên bên trong nhãn cầu bị biến đổi cấu trúc protein, dẫn đến hiện tượng xơ cứng và mất đi độ trong suốt vốn có. Bình thường, thể thủy tinh đóng vai trò như một thấu kính hội tụ trong suốt, cho phép ánh sáng đi qua và hội tụ chính xác trên võng mạc để tạo nên hình ảnh sắc nét. Khi cơ quan này bị vẩn đục, các tia sáng bị cản trở và tán xạ, khiến hình ảnh truyền đến não bộ bị mờ nhạt, méo mó và suy giảm màu sắc. Bệnh thường xuất hiện nhiều ở người lớn tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên, nhưng cũng có thể xuất phát từ chấn thương, biến chứng của bệnh đái tháo đường, việc lạm dụng thuốc corticosteroid kéo dài hoặc do dị tật bẩm sinh.

Số lần phẫu thuật đục thủy tinh thể trên một mắt

Về mặt kỹ thuật y khoa, phẫu thuật đục thủy tinh thể thông thường chỉ cần thực hiện một lần duy nhất trên mỗi bên mắt. Trong ca phẫu thuật tán nhuyễn thể thủy tinh bằng sóng siêu âm (Phaco), bác sĩ nhãn khoa sẽ tán nhỏ và hút bỏ phần thể thủy tinh tự nhiên đã bị vẩn đục, sau đó đặt vào bao thể thủy tinh một thể thủy tinh nhân tạo (IOL). Vật liệu sinh học cấu tạo nên thể thủy tinh nhân tạo có độ tương thích sinh học rất cao và độ bền gần như vĩnh viễn, không bị đục hay thoái hóa theo thời gian. Do đó, người bệnh không cần phải định kỳ phẫu thuật để thay thế kính nhân tạo mới.

Tuy nhiên, trong một số tình huống rất hiếm gặp, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp phẫu thuật lần thứ hai tại cùng một bên mắt. Những trường hợp này bao gồm hiện tượng thấu kính nhân tạo bị lệch trục nghiêm trọng, kích thước hoặc độ khúc xạ của thấu kính không còn phù hợp với nhãn cầu, hoặc xảy ra biến chứng sau chấn thương mắt. Khi đó, thủ thuật điều chỉnh vị trí hoặc thay thế kính nhân tạo sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo tồn tối đa thị lực cho người bệnh.

Hiện tượng nhìn mờ tái phát sau phẫu thuật và giải pháp xử trí

Rất nhiều người bệnh cảm thấy hoang mang khi mắt nhìn mờ trở lại sau phẫu thuật vài tháng hoặc vài năm và lầm tưởng rằng bệnh đục thủy tinh thể đã tái phát. Trên thực tế, thể thủy tinh tự nhiên một khi đã được lấy bỏ thì không thể mọc lại và bệnh đục thủy tinh thể hoàn toàn không thể tái phát. Tình trạng nhìn mờ thứ phát này phần lớn bắt nguồn từ hiện tượng đục bao sau.

Khi phẫu thuật, bác sĩ nhãn khoa luôn cố ý giữ lại lớp màng trong suốt phía sau, gọi là bao thể thủy tinh, để làm giá đỡ vững chắc cố định thấu kính nhân tạo. Qua thời gian, các tế bào biểu mô còn sót lại có thể di chuyển và tăng sinh trên bề mặt bao sau, khiến lớp màng này trở nên xơ hóa và mờ đục, cản trở đường truyền của ánh sáng tới võng mạc. Tình trạng này được xử trí rất đơn giản bằng thủ thuật mở bao sau bằng tia laser YAG. Bác sĩ chỉ cần chiếu tia laser để tạo một lỗ nhỏ trong suốt ở trung tâm bao sau trong vài phút ngay tại phòng khám ngoại trú mà không cần rạch mổ hay phẫu thuật lại.

Những biểu hiện thường gặp cảnh báo bệnh đục thủy tinh thể

Bệnh đục thủy tinh thể thường tiến triển âm thầm, khiến chất lượng thị giác của người bệnh suy giảm dần mà không gây cảm giác đau nhức hay đỏ mắt. Dấu hiệu sớm và phổ biến nhất là tình trạng nhìn mờ mịt, cảm giác giống như có một màn sương mù dày đặc hoặc một tấm kính bẩn chắn ngay trước tầm nhìn. Người bệnh thường thấy khó khăn khi đọc sách báo, xem tivi hoặc nhận diện gương mặt của người quen ở khoảng cách xa.

Bên cạnh hiện tượng nhìn mờ, bệnh nhân đục thủy tinh thể thường rất nhạy cảm với ánh sáng chói, dễ bị lóa mắt khi nhìn vào đèn pha xe cộ vào ban đêm hoặc dưới ánh nắng ban ngày gay gắt. Khả năng nhìn rõ trong bóng tối suy giảm nghiêm trọng khiến việc di chuyển ban đêm trở nên mất an toàn. Ngoài ra, người bệnh có thể nhận thấy màu sắc đồ vật trở nên nhạt nhòa, ngả sang tông vàng hoặc nâu, xuất hiện bóng mờ nhìn một thành hai ở một mắt, hoặc nhận thấy độ cận thị tăng nhanh bất thường buộc phải thay đổi số kính liên tục trong thời gian ngắn.

Thời điểm thích hợp để can thiệp phẫu thuật đục thủy tinh thể

Trước đây, quan niệm phẫu thuật truyền thống thường chờ cho đến khi thể thủy tinh chín hoàn toàn mới tiến hành mổ. Tuy nhiên, với sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ tán nhuyễn Phaco hiện đại, bác sĩ nhãn khoa khuyến cáo người bệnh nên can thiệp phẫu thuật ngay khi tình trạng đục thủy tinh thể bắt đầu ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt thường ngày, công việc hoặc sự an toàn của bản thân.

Nếu để thể thủy tinh quá chín hoặc quá xơ cứng, dây chằng treo thể thủy tinh sẽ yếu đi và tăng sinh áp lực nội nhãn, làm gia tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm như glôcôm góc đóng cấp tính, viêm màng bồ đào và khiến quá trình phẫu thuật trở nên phức tạp hơn, thời gian hồi phục thị lực sau mổ kéo dài hơn. Do đó, người bệnh nên chủ động đến bệnh viện mắt để được đo thị lực, soi đáy mắt và nhận tư vấn chuyên môn từ bác sĩ nhãn khoa nhằm xác định thời điểm mổ an toàn và đạt hiệu quả phục hồi thị lực tốt nhất.

Chăm sóc và bảo vệ mắt sau khi phẫu thuật đục thủy tinh thể

Quá trình chăm sóc sau mổ đóng vai trò then chốt giúp mắt mau lành và phòng ngừa các biến chứng viêm nhiễm nguy hiểm. Trong những ngày đầu sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt việc đeo kính bảo hộ liên tục, kể cả khi ngủ, nhằm tránh vô tình dụi tay vào mắt hoặc để bụi bẩn xâm nhập. Tuyệt đối không để nước sinh hoạt, xà phòng hay dầu gội bắn trực tiếp vào mắt trong tuần đầu tiên.

Bên cạnh đó, người bệnh cần sử dụng đầy đủ các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng viêm theo đúng liều lượng và thời gian do bác sĩ chuyên khoa chỉ định. Tránh các hoạt động gắng sức, không cúi đầu quá thấp, không mang vác vật nặng và kiêng vận động thể thao mạnh trong ít nhất một tháng. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng giàu chất chống oxy hóa như vitamin A, C, E, lutein và zeaxanthin cũng hỗ trợ nuôi dưỡng giác mạc và võng mạc khỏe mạnh. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như mắt đau nhức dữ dội, đỏ tăng dần hoặc thị lực suy giảm đột ngột, người bệnh cần quay lại cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Mỗi người bệnh có tình trạng nhãn khoa, cấu trúc mắt và bệnh lý nền khác nhau, do đó quyết định phẫu thuật và lựa chọn loại thể thủy tinh nhân tạo cần được bác sĩ thăm khám trực tiếp và tư vấn cụ thể. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt khi chưa có đơn từ bác sĩ.

Tóm tắt

Phẫu thuật đục thủy tinh thể là giải pháp điều trị hiệu quả giúp phục hồi thị giác, thông thường chỉ cần thực hiện một lần cho mỗi bên mắt. Việc nhận biết sớm các biểu hiện suy giảm thị lực và chủ động thăm khám chuyên khoa mắt sẽ giúp người bệnh lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp, đồng thời bảo vệ đôi mắt sáng khỏe lâu dài.