Mẹ mang thai mắc Covid-19 có lây sang con không?

Mẹ mang thai mắc covid-19 có lây sang con không là gì?

Covid-19 là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây ra, lây lan chủ yếu qua các giọt bắn khi người nhiễm ho, hắt hơi hoặc giao tiếp. Phụ nữ mang thai là nhóm đối tượng có những thay đổi sinh lý đặc biệt về hệ miễn dịch, tuần hoàn và hô hấp, khiến cơ thể nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây viêm đường hô hấp.

Khi sản phụ mắc bệnh, mối quan tâm hàng đầu là sự an toàn của thai nhi và nguy cơ virus vượt qua hàng rào nhau thai. Khái niệm lây truyền dọc mô tả hiện tượng mầm bệnh truyền từ mẹ sang con trước sinh qua nhau thai, trong lúc chuyển dạ khi tiếp xúc với dịch sinh dục, hoặc sau sinh qua chăm sóc và cho con bú. Nhờ cấu trúc bảo vệ vững chắc của nhau thai, phần lớn trường hợp thai nhi được bảo vệ khỏi sự xâm nhập trực tiếp của virus SARS-CoV-2. Tuy nhiên, việc kiểm soát triệu chứng ở mẹ và theo dõi sự phát triển của thai vẫn đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm ngăn ngừa các biến chứng thai kỳ gián tiếp.

Khả năng virus SARS-CoV-2 lây qua nhau thai trong thai kỳ

Các nghiên cứu y khoa về cơ chế bảo vệ của nhau thai chỉ ra rằng hàng rào biểu mô và màng đệm của bánh nhau có khả năng ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của nhiều loại virus, bao gồm cả virus SARS-CoV-2. Tình trạng nhiễm trùng bẩm sinh ở thai nhi do mẹ mắc bệnh trong các tam cá nguyệt là rất hiếm gặp.

Tuy nhiên, nếu người mẹ chuyển nặng với phản ứng viêm toàn thân nghiêm trọng, chức năng bánh nhau có thể bị ảnh hưởng gián tiếp, dẫn đến hiện tượng suy giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng thai nhi. Điều này có thể làm tăng nguy cơ sinh non hoặc nhẹ cân chứ không đồng nghĩa với việc thai nhi chắc chắn bị nhiễm virus. Thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa thăm khám, siêu âm định kỳ để đánh giá chỉ số tăng trưởng của thai, tình trạng nước ối và tuần hoàn nhau thai. Việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe thai nhi để can thiệp kịp thời.

Nguy cơ lây nhiễm trong quá trình chuyển dạ và sinh nở

Trong quá trình sinh nở, câu hỏi liệu việc sinh thường hay sinh mổ có làm thay đổi nguy cơ truyền bệnh cho bé hay không được nhiều mẹ bầu đặt ra. Hiện nay, các chuyên gia sản khoa khuyến cáo rằng phương pháp sinh nên dựa trên chỉ định sản khoa thông thường chứ không nhất thiết phải sinh mổ chỉ vì mẹ có kết quả dương tính với Covid-19.

Virus SARS-CoV-2 chủ yếu cư trú ở đường hô hấp và hiếm khi hiện diện trong dịch âm đạo hoặc máu của người mẹ. Do đó, nguy cơ lây truyền trong quá trình rặn sinh qua đường tự nhiên là rất nhỏ nếu các biện pháp phòng chống lây nhiễm chéo tại phòng sinh được thực hiện nghiêm ngặt. Đội ngũ y tế sẽ áp dụng quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, mang phương tiện bảo hộ chuyên dụng và chuẩn bị sẵn sàng khu vực đón tiếp bé để hạn chế tối đa nguy cơ trẻ hít phải các giọt bắn từ mẹ khi vừa chào đời.

Chăm sóc và cho trẻ sơ sinh bú khi mẹ mắc bệnh

Sau khi sinh, nguồn lây nhiễm lớn nhất cho trẻ sơ sinh là các giọt bắn đường hô hấp phát tán khi mẹ ôm ấp, trò chuyện hoặc cho con bú mà không có biện pháp che chắn. Virus SARS-CoV-2 không được tìm thấy ở dạng có hoạt tính truyền bệnh trong sữa mẹ, trong khi sữa mẹ lại chứa nhiều kháng thể quý giá giúp tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ sơ sinh.

Các chuyên gia sản phụ khoa và sơ sinh khuyến khích mẹ tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ nhưng cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc vệ sinh. Trước khi chạm vào bé hoặc vắt sữa, người mẹ cần rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đồng thời đeo khẩu trang y tế đúng cách trong suốt quá trình tiếp xúc gần. Trong trường hợp mẹ có triệu chứng mệt mỏi nhiều hoặc sốt cao, có thể vắt sữa ra bình sạch để người nhà không mắc bệnh cho trẻ bú, giúp trẻ vừa nhận được dinh dưỡng tối ưu vừa tránh nguy cơ phơi nhiễm.

Biện pháp theo dõi sức khỏe và phòng ngừa cho phụ nữ mang thai

Để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi trước Covid-19, việc chủ động phòng ngừa luôn là giải pháp an toàn hàng đầu. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và đang mang thai được khuyến cáo tiêm phòng đầy đủ các mũi vắc xin Covid-19 theo hướng dẫn của ngành y tế, bởi vắc xin đã được chứng minh an toàn và giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Bên cạnh đó, thai phụ cần duy trì lối sống lành mạnh, bổ sung dinh dưỡng cân đối theo chỉ dẫn của bác sĩ và hạn chế đến những nơi đông người hoặc môi trường kém thông khí. Nếu có người thân trong gia đình xuất hiện triệu chứng sốt hoặc ho, cần thực hiện cách ly trong không gian riêng và đeo khẩu trang y tế. Khi mẹ bầu nghi ngờ mắc bệnh hoặc có kết quả xét nghiệm dương tính, cần giữ bình tĩnh, liên hệ ngay với cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn theo dõi sát sao nồng độ oxy trong máu và các dấu hiệu sinh tồn tại nhà.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định khám chữa bệnh của bác sĩ chuyên khoa sản hoặc chuyên khoa truyền nhiễm. Phụ nữ mang thai không được tự ý mua thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc hạ sốt để tự điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Nếu thai phụ xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, đau tức ngực liên tục, sốt cao khó hạ, cử động thai giảm hoặc có dấu hiệu ra máu, rỉ ối, cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu và xử trí y khoa kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, mẹ mang thai mắc Covid-19 hiếm khi lây truyền virus trực tiếp sang thai nhi trong bụng mẹ, nhưng nguy cơ lây nhiễm giọt bắn sau sinh vẫn hiện hữu. Bằng cách tiêm phòng vắc xin đầy đủ, duy trì vệ sinh nghiêm ngặt và theo dõi thai sản định kỳ với bác sĩ chuyên khoa, mẹ bầu có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và bảo đảm an toàn cho trẻ sơ sinh.