Mẹ cho con bú bị viêm họng sổ mũi cần lưu ý những gì?

Mẹ cho con bú bị viêm họng sổ mũi là gì?

Tình trạng viêm họng sổ mũi ở phụ nữ sau sinh đang cho con bú chủ yếu xuất phát từ sự xâm nhập của các loại virus cảm lạnh thông thường, sự thay đổi thời tiết đột ngột hoặc môi trường sống có nhiều tác nhân kích ứng như bụi bẩn và khói thuốc. Giai đoạn sau sinh, hệ miễn dịch của người mẹ thường nhạy cảm hơn do thiếu ngủ, thay đổi nội tiết tố và áp lực chăm sóc con nhỏ, khiến cơ thể dễ bị các tác nhân gây viêm đường hô hấp tấn công. Biểu hiện điển hình thường bao gồm đau rát họng, nuốt vướng, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, hắt hơi và có thể kèm theo mệt mỏi toàn thân. Mặc dù đây phần lớn là bệnh lý lành tính và có thể tự khỏi sau vài ngày, việc xử trí ở phụ nữ đang cho con bú đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt để tránh nguy cơ truyền mầm bệnh cho bé và ngăn chặn các tác dụng phụ của thuốc ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ thông qua nguồn sữa mẹ.

Duy trì việc cho con bú và các biện pháp bảo vệ trẻ tránh lây nhiễm

Phần lớn các trường hợp viêm họng và sổ mũi thông thường ở người mẹ do các chủng virus đường hô hấp như rhinovirus hoặc coronavirus gây ra, hiếm khi lây qua dòng sữa mẹ. Sữa mẹ còn mang theo những kháng thể đặc hiệu do cơ thể mẹ sinh ra để giúp trẻ sơ sinh tăng cường sức đề kháng. Do đó, mẹ hoàn toàn có thể tiếp tục cho con bú trực tiếp hoặc vắt sữa cho bé.

Tuy nhiên, nguy cơ lây nhiễm lại nằm ở con đường giọt bắn khi người mẹ ho, hắt hơi, trò chuyện hoặc qua bàn tay chưa được vệ sinh sạch sẽ chạm vào đồ dùng của bé. Để bảo vệ trẻ nhỏ khỏi bị lây bệnh, người mẹ cần đeo khẩu trang y tế che kín mũi miệng trong suốt thời gian cho con bú và khi chăm sóc bé. Trước mỗi cữ bú hoặc trước khi bế trẻ, mẹ cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 30 giây hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay nhanh. Mẹ cũng nên tránh hôn hít hay thở trực tiếp vào mặt bé trong thời gian đang mắc bệnh.

Các biện pháp hỗ trợ tự nhiên giúp làm dịu họng và thông mũi an toàn

Trước khi cân nhắc đến việc sử dụng các loại dược phẩm, người mẹ đang cho con bú nên ưu tiên áp dụng các biện pháp chăm sóc hỗ trợ tự nhiên để giảm bớt sự khó chịu ở đường hô hấp trên. Để giảm đau rát họng, mẹ có thể súc họng nhiều lần trong ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm, uống từng ngụm nước ấm nhỏ hoặc sử dụng một chút mật ong pha nước ấm nếu không có chống chỉ định đặc biệt.

Đối với tình trạng sổ mũi và nghẹt mũi, việc rửa mũi hoặc nhỏ mũi bằng dung dịch natri clorid 0,9% là giải pháp an toàn hàng đầu giúp làm loãng dịch nhầy, làm sạch niêm mạc mũi xoang và tạo sự thông thoáng cho đường thở. Mẹ cũng có thể hít thở hơi nước ấm từ một tô nước nóng hoặc sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ để giữ cho niêm mạc mũi họng không bị khô rát. Ngoài ra, việc duy trì nhiệt độ phòng thoáng mát, tránh gió lùa trực tiếp và tránh xa khói thuốc lá cũng đóng vai trò rất quan trọng giúp đường hô hấp của mẹ nhanh chóng hồi phục.

Thận trọng khi sử dụng thuốc trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ

Nhiều hoạt chất trong các loại thuốc cảm sốt, sổ mũi thông thường có thể bài tiết một lượng nhất định qua sữa mẹ hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình tiết sữa. Vì vậy, nguyên tắc an toàn tối thượng là người mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ không bao giờ được tự ý mua thuốc về uống mà phải tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hoặc dược sĩ lâm sàng.

Các loại thuốc giảm nghẹt mũi toàn thân chứa hoạt chất co mạch như pseudoephedrine hoặc phenylephrine cần hết sức thận trọng vì chúng có nguy cơ làm giảm lượng sữa mẹ đáng kể và có thể khiến trẻ sơ sinh bứt rứt, khó ngủ. Tương tự, một số thuốc kháng histamin thế hệ cũ có tác dụng phụ gây buồn ngủ sâu cũng có thể làm giảm tiết sữa và ảnh hưởng đến phản xạ của trẻ. Nếu người mẹ bị đau đầu, đau họng nhiều hoặc sốt nhẹ, bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc giảm đau hạ sốt tương đối an toàn cho phụ nữ cho con bú như paracetamol với liều lượng thích hợp. Thuốc kháng sinh chỉ được sử dụng khi có bằng chứng nhiễm khuẩn do bác sĩ chẩn đoán xác định, tuyệt đối không tự dùng kháng sinh cho các đợt cảm lạnh thông thường do virus.

Chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi giúp mẹ nhanh chóng phục hồi thể trạng

Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc giúp hệ thống miễn dịch của người mẹ chiến đấu với tác nhân gây bệnh và nhanh chóng hồi phục thể lực để tiếp tục chăm con. Người mẹ bị viêm họng sổ mũi cần uống đủ lượng nước mỗi ngày, bao gồm nước lọc ấm, nước canh thanh đạm hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin tự nhiên. Bổ sung đủ nước không chỉ giúp làm loãng đờm nhớt ở cổ họng mà còn duy trì thể tích dịch cần thiết cho quá trình tạo sữa mẹ.

Thực đơn hàng ngày nên ưu tiên các món ăn mềm, ấm nóng, dễ tiêu hóa như cháo, súp gà hoặc súp rau củ để tránh cọ xát gây đau rát niêm mạc họng đang bị viêm. Mẹ nên bổ sung thêm các thực phẩm giàu vitamin C và kẽm từ rau xanh, trái cây tươi nhằm nâng cao sức đề kháng tự nhiên. Bên cạnh đó, việc nghỉ ngơi đầy đủ là vô cùng cần thiết. Mẹ hãy nhờ người thân trong gia đình hỗ trợ việc chăm sóc bé, giặt giũ hoặc làm việc nhà để có thêm thời gian ngủ đủ giấc, giúp cơ thể nhanh hồi phục năng lượng.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Mẹ đang cho con bú tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho phối hợp hoặc thuốc co mạch chống nghẹt mũi dạng uống mà chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Mẹ cần đến bệnh viện kiểm tra ngay nếu xuất hiện các triệu chứng báo động như sốt cao không hạ, khó thở, thở rít, đau ngực, đau họng nặng đến mức không thể nuốt thức ăn hoặc nước uống, hay triệu chứng không thuyên giảm sau 7 đến 10 ngày.

Tóm tắt

Viêm họng sổ mũi ở phụ nữ đang cho con bú phần lớn có thể tự cải thiện khi được chăm sóc đúng cách và nghỉ ngơi đầy đủ. Mẹ hãy ưu tiên các biện pháp làm dịu tự nhiên, chú ý giữ vệ sinh để bảo vệ bé và luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.