Mẹ bị sốt có mất sữa không và những lưu ý quan trọng khi cho con bú

Mẹ bị sốt có mất sữa không?

Sốt là một phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn hoặc virus. Khi bị sốt, thân nhiệt của người mẹ tăng trên mức ba mươi bảy độ năm C, kèm theo các biểu hiện như ớn lạnh, đau mỏi cơ, nhức đầu và toát nhiều mồ hôi. Đối với phụ nữ đang nuôi con bú, sốt có thể xuất phát từ các bệnh lý toàn thân thông thường như cảm lạnh, nhiễm trùng hô hấp, sốt xuất huyết, hoặc xuất phát từ chính các vấn đề tại chỗ ở bầu ngực như căng tức sữa kéo dài, tắc tia sữa dẫn đến viêm tuyến vú hoặc áp xe vú. Sự lo lắng về nguồn sữa mẹ và nguy cơ lây nhiễm sang con là tâm lý hoàn toàn dễ hiểu của hầu hết các bậc phụ huynh trong tình huống này.

Tác động của cơn sốt đối với quá trình tiết sữa mẹ

Khi người mẹ bị sốt, nhiệt độ cơ thể tăng cao thường đi kèm với tình trạng mất nước qua mồ hôi và hơi thở, đồng thời cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, lo âu. Những yếu tố này làm giảm lưu lượng tuần hoàn và có thể ức chế sự bài tiết các hormone tạo sữa như prolactin và oxytocin. Hệ quả là nhiều mẹ nhận thấy ngực mềm hơn, lượng sữa vắt ra ít hơn hoặc dòng sữa chảy chậm hơn bình thường.

Tuy nhiên, đây chỉ là sự sụt giảm lượng sữa mang tính chất tạm thời chứ không phải mất sữa hoàn toàn hay vĩnh viễn. Bản thân hiện tượng tăng thân nhiệt không làm teo các nang sữa hay phá hủy chức năng của tuyến vú. Ngay khi tình trạng mất nước được cải thiện, nhiệt độ cơ thể hạ xuống và tinh thần người mẹ thư giãn hơn, quá trình tiết sữa sẽ nhanh chóng được kích hoạt trở lại theo nhu cầu bú tự nhiên của trẻ nhỏ.

Khả năng lây nhiễm qua sữa mẹ và vai trò của kháng thể

Một trong những băn khoăn phổ biến là liệu virus hoặc vi khuẩn gây sốt ở mẹ có lọt vào dòng sữa và truyền sang con hay không. Trên thực tế, phần lớn các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp hoặc cảm cúm thông thường không đi vào sữa mẹ. Ngược lại, khi cơ thể mẹ bị nhiễm khuẩn hay nhiễm virus, hệ miễn dịch sẽ nhanh chóng sản xuất ra các kháng thể đặc hiệu và truyền trực tiếp vào sữa mẹ.

Nhờ những kháng thể này, trẻ bú mẹ sẽ được bảo vệ chủ động, giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh hoặc nếu có mắc thì triệu chứng cũng nhẹ hơn rất nhiều. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì cho con bú khi mẹ bị sốt không những an toàn mà còn là biện pháp tự nhiên giúp bảo vệ sức đề kháng của bé. Nếu mẹ quá mệt mỏi không thể bế con, việc vắt sữa ra bình để người thân hỗ trợ cho bé bú cũng mang lại hiệu quả dinh dưỡng và miễn dịch tương đương.

Cách duy trì nguồn sữa và chăm sóc cơ thể khi bị sốt

Để hạn chế nguy cơ giảm lượng sữa trong đợt sốt, việc bù nước và điện giải đóng vai trò vô cùng quan trọng. Mẹ cần uống nhiều nước ấm, nước canh, oresol hoặc nước hoa quả tươi để bù lại lượng dịch đã mất qua mồ hôi và duy trì thể tích tuần hoàn cần thiết cho việc sản xuất sữa.

Bên cạnh đó, việc duy trì việc làm trống tuyến vú đều đặn là điều kiện tiên quyết để giữ nguồn sữa. Nếu trẻ giảm bú do mẹ ốm, mẹ nên chủ động hút sữa hoặc vắt sữa nhẹ nhàng bằng tay theo các cữ cố định trong ngày nhằm tránh tình trạng ứ đọng sữa gây tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú. Nghỉ ngơi đầy đủ trong không gian thoáng khí, ăn các món lỏng dễ tiêu hóa và giữ tâm lý thoải mái cũng sẽ giúp phản xạ tiết sữa oxytocin hoạt động ổn định trở lại.

Lưu ý về việc sử dụng thuốc hạ sốt khi đang nuôi con bằng sữa mẹ

Khi bị sốt, phụ huynh cần hết sức cẩn trọng trong việc sử dụng các loại thuốc hạ sốt và giảm đau. Paracetamol hoặc ibuprofen thường là những hoạt chất hạ sốt giảm đau thông dụng có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định cho phụ nữ đang cho con bú vì mức độ bài tiết qua sữa mẹ tương đối thấp và an toàn cho trẻ.

Tuy nhiên, người mẹ tuyệt đối không được tự ý sử dụng các thuốc phối hợp phức tạp chứa thành phần kháng histamine hay chất làm co mạch giảm nghẹt mũi, bởi những hoạt chất này có khả năng làm giảm tiết sữa mạnh mẽ. Việc sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bao gồm cả kháng sinh, đều cần có sự tư vấn và chỉ định rõ ràng từ bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ sơ sinh. Không bao giờ tự ý dùng aspirin khi đang nuôi con bằng sữa mẹ.

Lưu ý an toàn

Mẹ bị sốt tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt kết hợp không rõ thành phần hoặc tự mua kháng sinh điều trị. Cần đeo khẩu trang y tế và sát khuẩn tay sạch sẽ trước khi bồng bế hoặc cho trẻ bú. Nếu sốt cao liên tục trên ba mươi tám độ năm C không hạ, kèm rét run dữ dội, ngực sưng đỏ đau nhức hoặc có mủ ở đầu ti, mẹ cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Tình trạng sốt ở mẹ đang cho con bú đa phần chỉ gây sụt giảm lượng sữa tạm thời chứ không làm mất sữa vĩnh viễn. Việc duy trì cho trẻ bú hoặc vắt sữa đều đặn kết hợp nghỉ ngơi và uống đủ nước là chìa khóa giúp nguồn sữa nhanh chóng phục hồi. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng nặng, mẹ cần nhanh chóng thăm khám y tế để được chẩn đoán và điều trị an toàn cho cả hai mẹ con.