Mẹ bầu bị viêm gan B có nguy hiểm không và cách chăm sóc thai kỳ

Mẹ bầu bị viêm gan B là gì?

Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan B tấn công trực tiếp vào tế bào gan, có thể tồn tại ở thể cấp tính hoặc chuyển sang mạn tính kéo dài nhiều năm. Phụ nữ mang thai mắc viêm gan B thường đã mang virus từ trước hoặc mới nhiễm trong thai kỳ, đa phần không có triệu chứng rầm rộ ngoài cảm giác mệt mỏi nhẹ, chán ăn hoặc nước tiểu sẫm màu. Bệnh chủ yếu lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn và từ mẹ sang con trong giai đoạn chu sinh. Trong thai kỳ, việc phát hiện sớm tình trạng nhiễm virus thông qua xét nghiệm sàng lọc đóng vai trò then chốt giúp bác sĩ đánh giá chức năng gan, theo dõi tải lượng virus và chủ động can thiệp các biện pháp bảo vệ trẻ sơ sinh ngay sau khi chào đời.

Mức độ ảnh hưởng của viêm gan B đối với sức khỏe mẹ và thai nhi

Virus viêm gan B không trực tiếp gây dị tật thai nhi bẩm sinh hay sảy thai tự nhiên nếu tình trạng gan của người mẹ ổn định. Tuy nhiên, nếu bệnh bùng phát thành đợt viêm gan cấp tính trong thai kỳ hoặc mẹ có xơ gan từ trước, nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân và các rối loạn thai kỳ có thể gia tăng.

Mối lo ngại y khoa lớn nhất là nguy cơ lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con, đặc biệt trong quá trình chuyển dạ khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch tiết của mẹ. Nếu trẻ sơ sinh bị lây nhiễm từ lúc chào đời, hơn chín mươi phần trăm trường hợp sẽ trở thành người mang virus mạn tính, lâu dài có nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan khi trưởng thành. Do đó, việc xác định tình trạng nhiễm bệnh của mẹ là bước quan trọng để bảo vệ thế hệ sau.

Xét nghiệm và theo dõi tải lượng virus viêm gan B trong thai kỳ

Mọi phụ nữ mang thai cần được làm xét nghiệm tầm soát kháng nguyên bề mặt HBsAg ngay trong ba tháng đầu thai kỳ hoặc trong lần khám thai đầu tiên. Việc phát hiện sớm tình trạng nhiễm virus viêm gan B giúp bác sĩ sản khoa và chuyên khoa truyền nhiễm xây dựng kế hoạch quản lý sức khỏe kịp thời.

Nếu kết quả HBsAg dương tính, thai phụ sẽ được làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu gồm men gan AST và ALT, kháng nguyên HBeAg, kháng thể anti-HBe cùng xét nghiệm định lượng nồng độ virus HBV DNA trong máu. Thời điểm đo tải lượng virus thường được thực hiện hoặc đánh giá lại vào đầu ba tháng cuối thai kỳ. Chỉ số tải lượng virus HBV DNA là căn cứ y khoa quan trọng để bác sĩ đánh giá nguy cơ lây truyền sang thai nhi và quyết định liệu có cần can thiệp điều trị dự phòng bằng thuốc kháng virus trước ngày sinh hay không.

Biện pháp can thiệp y tế giúp giảm nguy cơ truyền bệnh sang con

Với những mẹ bầu có tải lượng virus HBV DNA cao hoặc xét nghiệm HBeAg dương tính mạnh trong tam cá nguyệt thứ ba, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc chỉ định thuốc kháng virus đường uống phù hợp cho phụ nữ mang thai để hạ thấp nồng độ virus trước thời điểm sinh nở. Việc điều trị này giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ phơi nhiễm cho trẻ sơ sinh trong lúc chuyển dạ.

Thai phụ cần đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám định kỳ chức năng gan và đánh giá đáp ứng của thuốc. Người mẹ không được tự ý ngừng thuốc, đổi liều hoặc uống thêm bất kỳ loại thảo dược dân gian nào khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Trong suốt quá trình mang thai, việc phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ sản khoa và bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm sẽ đảm bảo sự an toàn tối ưu cho cả mẹ và thai nhi.

Quy trình tiêm phòng khẩn cấp cho trẻ sơ sinh ngay sau sinh

Giải pháp bảo vệ trẻ sơ sinh hiệu quả nhất hiện nay là tiêm phối hợp vắc xin viêm gan B cùng huyết thanh kháng viêm gan B chứa kháng thể bảo vệ trong vòng hai mươi bốn giờ đầu sau khi sinh, tốt nhất là trong mười hai giờ đầu. Hai mũi tiêm này phải được tiêm ở hai vị trí bắp khác nhau trên cơ thể trẻ nhằm cung cấp cả miễn dịch thụ động tức thì và kích hoạt miễn dịch chủ động lâu dài.

Sau khi hoàn thành hai mũi tiêm cấp tính tại phòng sinh, trẻ cần được theo dõi và tiêm chủng đầy đủ các mũi vắc xin viêm gan B nhắc lại theo lịch tiêm chủng mở rộng. Khi trẻ đạt từ chín đến mười hai tháng tuổi, gia đình cần đưa trẻ đi xét nghiệm kiểm tra kháng nguyên HBsAg và nồng độ kháng thể kháng virus để đánh giá chính xác trẻ đã được bảo vệ thành công hay chưa.

Chăm sóc dinh dưỡng và lối sống lành mạnh cho mẹ bầu

Mẹ bầu mang virus viêm gan B cần duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu đạm dễ tiêu từ thịt nạc, cá, đậu đỗ, bổ sung nhiều rau xanh và trái cây tươi để cung cấp vitamin thiết yếu cho nhu cầu phát triển của thai nhi. Tránh hoàn toàn việc sử dụng rượu, bia, đồ uống chứa cồn và hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ nhằm giảm áp lực chuyển hóa lên gan.

Bên cạnh đó, thai phụ cần nghỉ ngơi điều độ, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái và tránh căng thẳng kéo dài. Để phòng ngừa lây nhiễm cho người thân trong gia đình, mẹ bầu nên sử dụng riêng các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch tiết như bàn chải đánh răng, bấm móng tay, dao cạo; đồng thời khuyến khích người thân trong gia đình đi xét nghiệm tầm soát và tiêm phòng vắc xin viêm gan B nếu chưa có miễn dịch.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ mang thai nhiễm viêm gan B tuyệt đối không tự ý mua thuốc bổ gan, thuốc nam hoặc các sản phẩm truyền miệng không rõ nguồn gốc. Mọi quyết định dùng thuốc hoặc can thiệp y tế đều phải có sự chỉ định và theo dõi sát sao từ bác sĩ sản khoa và chuyên khoa truyền nhiễm.

Tóm tắt

Nhiễm virus viêm gan B trong thai kỳ là vấn đề sức khỏe cần được giám sát chặt chẽ nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm. Phụ nữ mang thai hãy chủ động thăm khám sản khoa kết hợp chuyên khoa truyền nhiễm định kỳ, tuân thủ phác đồ dự phòng lây truyền mẹ con và cho trẻ tiêm phòng đầy đủ ngay sau sinh để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.