Mất vị giác nên ăn gì để cải thiện cảm giác ngon miệng và phục hồi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tình trạng mất vị giác hoặc giảm khả năng cảm nhận hương vị thức ăn là triệu chứng thường gặp sau khi mắc Covid-19 hoặc do các bệnh lý đường hô hấp trên. Tình trạng này khiến người bệnh giảm cảm giác ngon miệng, chán ăn, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe toàn thân và quá trình hồi phục thể trạng.
Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp kết hợp với thói quen sinh hoạt khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích tế bào thần kinh vị giác và hỗ trợ niêm mạc khoang miệng phục hồi. Người bệnh nên ưu tiên thức ăn giàu dinh dưỡng, có mùi vị tự nhiên rõ ràng và chế biến đúng cách.
Mất vị giác nên ăn gì?
Mất vị giác là hiện tượng suy giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng nhận biết các vị cơ bản như ngọt, chua, mặn, đắng và umami. Tình trạng này thường đi kèm với mất khứu giác do tế bào thần kinh khứu giác và niêm mạc mũi họng bị tổn thương tạm thời trong thời kỳ nhiễm vi rút, đặc biệt là sau khi mắc Covid-19.
Hầu hết các trường hợp mất vị giác sau nhiễm vi rút chỉ mang tính chất tạm thời và có thể tự cải thiện sau vài tuần đến vài tháng. Việc chăm sóc dinh dưỡng đúng cách không chỉ cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể mà còn hỗ trợ quá trình tái tạo niêm mạc khoang miệng và tế bào thụ thể vị giác. Người bệnh cần giữ tinh thần thoải mái, kiên nhẫn áp dụng các biện pháp hỗ trợ phục hồi và theo dõi sự thay đổi của cơ thể theo thời gian.
Thực phẩm giàu kẽm hỗ trợ tái tạo tế bào vị giác
Kẽm là vi chất dinh dưỡng đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì cấu trúc và chức năng của các chồi vị giác trên lưỡi. Việc thiếu hụt kẽm có thể làm chậm quá trình phục hồi khả năng cảm nhận hương vị của khoang miệng.
Người bị mất vị giác nên bổ sung các loại thực phẩm giàu kẽm tự nhiên vào chế độ ăn hằng ngày như thịt bò, thịt lợn nạc, lòng đỏ trứng, các loại hạt như hạt bí, hạt óc chó, hạnh nhân và ngũ cốc nguyên hạt. Ngoài ra, hải sản như hàu, tôm, cua cũng chứa lượng kẽm dồi dào. Việc đa dạng hóa các nguồn thực phẩm này giúp cơ thể hấp thu vi chất một cách tự nhiên, kích thích hoạt động tái tạo tế bào thụ thể và cải thiện cảm giác ngon miệng khi ăn uống.
Thực phẩm có hương vị đậm đà và kích thích thị giác
Khi vị giác suy giảm, việc chế biến món ăn có mùi vị tự nhiên rõ ràng và màu sắc bắt mắt sẽ giúp kích thích các giác quan còn lại, làm tăng cảm giác thèm ăn.
Người bệnh có thể sử dụng các loại gia vị tự nhiên có tính kích thích nhẹ như gừng, sả, tỏi, hành, tiêu, chanh hoặc lá húng quế trong quá trình nấu nướng. Cần tránh dùng gia vị quá mặn hoặc quá cay vì có thể làm kích ứng niêm mạc lưỡi và dạ dày. Bên cạnh đó, việc phối hợp nhiều màu sắc tươi sáng từ rau củ quả như cà chua, ớt đà lạt, cà rốt, rau xanh giúp món ăn trở nên hấp dẫn hơn, hỗ trợ não bộ ghi nhận tín hiệu thèm ăn tốt hơn.
Thực phẩm giàu protein và dinh dưỡng dễ hấp thu
Quá trình hồi phục sức khỏe sau khi mắc Covid-19 đòi hỏi nguồn năng lượng và đạm đầy đủ để tái tạo tổ chức tế bào và tăng cường hệ miễn dịch.
Người gặp tình trạng mất vị giác nên chọn các món ăn mềm, dễ nuốt nhưng chứa hàm lượng đạm cao như cháo thịt băm, súp gà, trứng hấp, đậu hũ và cá bớt xương. Các món ăn nên được phục vụ ở nhiệt độ ấm vừa phải, tránh ăn thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh vì có thể làm giảm độ nhạy cảm của chồi vị giác. Việc chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa, đảm bảo cơ thể vẫn nhận đủ dưỡng chất ngay cả khi cảm giác thèm ăn chưa hồi phục hoàn toàn.
Rau xanh và trái cây tươi bổ sung vitamin C
Vitamin C và các chất chống oxy hóa trong rau củ quả tươi giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do viêm, tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc khoang miệng.
Người bệnh nên tăng cường các loại trái cây như cam, bưởi, quýt, kiwi, dâu tây và các loại rau có màu xanh đậm như bông cải xanh, rau cải cúc, rau mồng tơi. Vị chua nhẹ tự nhiên từ trái cây họ cam quýt còn có tác dụng kích thích tiết nước bọt, giúp khoang miệng bớt khô và làm cho thức ăn dễ trôi hơn. Tuy nhiên, nếu người bệnh có tổn thương niêm mạc lưỡi hoặc đau dạ dày thì nên chọn các loại quả ít chua hơn như chuối, bơ, dưa hấu.
Chăm sóc vệ sinh khoang miệng và luyện tập khứu giác
Vệ sinh khoang miệng sạch sẽ là yếu tố hỗ trợ quan trọng giúp các chồi vị giác hoạt động hiệu quả hơn. Mảng bám trên lưỡi và răng miệng có thể cản trở sự tiếp xúc giữa thức ăn và tế bào thụ thể vị giác.
Người bệnh nên đánh răng đều đặn hai lần mỗi ngày, kết hợp chải nhẹ nhàng bề mặt lưỡi bằng dụng cụ chuyên dụng và súc miệng bằng nước muối sinh lý. Đồng thời, do vị giác liên kết chặt chẽ với khứu giác, người bệnh có thể áp dụng bài tập ngửi các mùi hương quen thuộc như tinh dầu hoa hồng, chanh, đinh hương, bạch đàn khoảng hai lần mỗi ngày. Việc luyện tập ngửi chủ động giúp kích thích đường truyền thần kinh khứu giác, từ đó hỗ trợ cải thiện cảm giác vị giác một cách toàn diện hơn.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên tự ý sử dụng các loại thuốc kích thích vị giác, thuốc bổ hay thực phẩm chức năng liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ. Cần tránh các loại thực phẩm quá cay, quá mặn, thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn và thuốc lá vì những tác nhân này có thể gây tổn thương niêm mạc miệng và làm tình trạng mất vị giác kéo dài hơn. Việc tham khảo ý kiến chuyên gia y tế là cần thiết để đảm bảo an toàn.
Tóm tắt
Mất vị giác hậu Covid-19 là tình trạng có thể cải thiện dần theo thời gian nếu người bệnh duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, giữ vệ sinh khoang miệng và sinh hoạt lành mạnh. Bổ sung đầy đủ vi chất, chọn thực phẩm dễ tiêu hóa và giữ tâm lý thoải mái sẽ hỗ trợ cơ thể nhanh chóng phục hồi thể trạng và tìm lại cảm giác ngon miệng hằng ngày.
Nguồn tham khảo
- Nutrition Reviews: Therapeutic supplementation with zinc in the management of COVID-19–related diarrhea and ageusia/dysgeusia: mechanisms and clues for a personalized dosage regimen
- ShodhKosh: Journal of Visual and Performing Arts: INVESTIGATING THE IMPACT OF COVID-19 ON LOSS OF SMELL (ANOSMIA) AND TASTE (AGEUSIA): A COMPREHENSIVE REVIEW
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mất vị giác sau Covid-19 thường kéo dài bao lâu?
Thời gian phục hồi vị giác ở mỗi người khác nhau, thường dao động từ vài tuần đến vài tháng. Phần lớn các trường hợp tế bào thụ thể vị giác sẽ tự hồi phục hoàn toàn nếu người bệnh chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng tốt.
Bị mất vị giác có nên uống bổ sung kẽm không?
Kẽm hỗ trợ phục hồi chồi vị giác nhưng việc sử dụng viên uống bổ sung cần theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người bệnh nên ưu tiên bổ sung kẽm qua các thực phẩm tự nhiên như thịt, trứng, hải sản và các loại hạt.
Vì sao mất khứu giác lại ảnh hưởng đến vị giác?
Cảm nhận hương vị thức ăn là sự kết hợp giữa vị giác ở lưỡi và khứu giác ở mũi. Khi khứu giác bị suy giảm do tổn thương niêm mạc mũi hậu Covid-19, não bộ sẽ khó nhận biết đầy đủ mùi vị, dẫn đến cảm giác mất vị giác.
Có nên ăn đồ cay nóng để kích thích vị giác không?
Không nên ăn đồ quá cay nóng vì có thể gây kích ứng niêm mạc lưỡi, làm bỏng rát chồi vị giác và ảnh hưởng xấu đến dạ dày. Người bệnh chỉ nên dùng gia vị thơm nhẹ tự nhiên như gừng, sả hoặc lá húng quế.
Khi nào người bị mất vị giác cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế kiểm tra nếu tình trạng mất vị giác kéo dài nhiều tháng không giảm, kèm theo chán ăn nghiêm trọng, sụt cân nhanh hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường khác ở khoang miệng và đường hô hấp.
