Mất thính lực một bên có nguy hiểm không và cách can thiệp

Mất thính lực một bên là gì?

Mất thính lực một bên, hay còn gọi là giảm thính lực đơn bên, xảy ra khi một bên tai không thể tiếp nhận tín hiệu âm thanh với cường độ bình thường. Hiện tượng này có thể khởi phát đột ngột chỉ sau một đêm thức dậy hoặc tiến triển âm thầm theo thời gian.

Về mặt cơ chế, suy giảm thính lực được chia thành hai nhóm chính: điếc dẫn truyền do sóng âm bị cản trở trên đường đi qua tai ngoài và tai giữa, và điếc tiếp nhận do tổn thương các tế bào lông chuyển ở ốc tai hoặc sợi thần kinh thính giác dẫn truyền lên não bộ. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể mắc thể hỗn hợp kết hợp cả hai cơ chế. Mất thính lực một bên không chỉ gây trở ngại trong giao tiếp mà còn làm giảm khả năng nhận biết định hướng trong không gian, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và an toàn cá nhân.

Mức độ nguy hiểm của tình trạng mất thính lực một bên

Mức độ nguy hiểm của mất thính lực một bên phụ thuộc vào tốc độ khởi phát và nguyên nhân gây bệnh. Nếu tình trạng nghe kém xảy ra đột ngột chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày, đây được xem là một cấp cứu tai mũi họng. Tình trạng này có thể do tổn thương cấp tính ở ốc tai hoặc dây thần kinh thính giác, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp nhằm cứu vãn tế bào cảm thụ âm thanh.

Ngược lại, nếu thính lực suy giảm từ từ qua nhiều tháng hoặc nhiều năm, nguyên nhân có thể do quá trình lão hóa tự nhiên, tiếp xúc tiếng ồn kéo dài hoặc tổn thương cấu trúc tai giữa. Dù không nguy hiểm ngay đến tính mạng, việc giảm khả năng nghe một bên làm giảm phản xạ định hướng âm thanh, tăng nguy cơ tai nạn khi tham gia giao thông và gây căng thẳng thần kinh trong giao tiếp hằng ngày. Ở một số trường hợp hiếm gặp, giảm thính lực một bên tiến triển âm thầm có thể là dấu hiệu ban đầu của khối u bao dây thần kinh thính giác.

Các nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thính lực một tai

Mất thính lực một bên có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau dọc theo đường dẫn truyền và tiếp nhận âm thanh. Nhóm nguyên nhân thường gặp nhất ở tai ngoài và tai giữa bao gồm tích tụ nút ráy tai gây bít tắc ống tai ngoài, thủng màng nhĩ do chấn thương cơ học, viêm tai giữa thanh dịch hoặc viêm tai giữa ứ mủ. Các bệnh lý này cản trở sóng âm truyền vào tai trong nhưng thường giải quyết tốt khi được xử trí y tế.

Ở tai trong và hệ thống thần kinh, nguyên nhân có thể do điếc đột ngột tiếp nhận âm thanh, nhiễm virus như virus zona tai, quai bị, rối loạn tuần hoàn vi mạch ốc tai hoặc chấn thương áp lực âm thanh. Ngoài ra, bệnh lý Meniere gây ứ dịch nội bạch huyết tai trong, u dây thần kinh tiền đình ốc tai hoặc xơ cứng chuỗi xương con cũng là những yếu tố gây suy giảm thính lực một bên kéo dài. Người bệnh cần thăm khám để phân loại chính xác tổn thương dẫn truyền hay tiếp nhận.

Quy trình chẩn đoán thính lực tại cơ sở chuyên khoa

Để tìm ra nguyên nhân chính xác, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng toàn diện kết hợp thực hiện các thăm dò chức năng chuyên sâu. Bước đầu tiên là nội soi tai nhằm quan sát ống tai ngoài và màng nhĩ, loại trừ dị vật, nút ráy tai ứ đọng hoặc dấu hiệu viêm nhiễm, tụ dịch hòm nhĩ.

Tiếp theo, người bệnh sẽ được đo thính lực đơn âm nhằm xác định ngưỡng nghe và phân biệt giữa điếc dẫn truyền, điếc tiếp nhận hay điếc hỗn hợp. Phép đo nhĩ lượng và phản xạ cơ bàn đạp giúp đánh giá độ thông thuận của màng nhĩ cùng chức năng chuỗi xương con. Trong những trường hợp nghi ngờ tổn thương sau ốc tai, điếc đột ngột không rõ nguyên nhân hoặc kèm theo triệu chứng chóng mặt, tê bì mặt, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ vùng góc cầu tiểu não để khảo sát chi tiết dây thần kinh số tám và loại trừ các khối u nội sọ.

Hướng can thiệp và hỗ trợ thính lực cho người bệnh

Chiến lược can thiệp đối với mất thính lực một bên hoàn toàn dựa vào nguyên nhân gốc rễ và thời điểm phát hiện bệnh. Đối với các bệnh lý cơ học như nút ráy tai, bác sĩ sẽ tiến hành hút rửa hoặc lấy nút ráy dưới hướng dẫn nội soi. Viêm tai giữa được kiểm soát bằng phác đồ nội khoa hoặc trích rạch màng nhĩ dẫn lưu mủ khi có chỉ định chuyên môn.

Trong trường hợp điếc tiếp nhận âm thanh đột ngột, việc điều trị cần được triển khai càng sớm càng tốt tại bệnh viện. Bác sĩ chuyên khoa có thể áp dụng liệu pháp chống viêm bằng corticosteroid đường toàn thân hoặc tiêm xuyên màng nhĩ, kết hợp thuốc cải thiện vi tuần hoàn tai trong hoặc oxy cao áp. Với tình trạng mất thính lực một bên không hồi phục hoặc kéo dài, các thiết bị hỗ trợ như máy trợ thính truyền âm qua xương, máy trợ thính truyền tín hiệu sang tai đối bên hoặc cấy ốc tai điện tử sẽ được cân nhắc nhằm tái lập khả năng giao tiếp và định hướng không gian cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhỏ các loại thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc dung dịch dân gian vào tai khi chưa được bác sĩ nội soi kiểm tra màng nhĩ. Nếu mất thính lực kèm đau đầu dữ dội, méo miệng hoặc yếu liệt chi, cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Mất thính lực một bên có thể chỉ là hiện tượng tạm thời do nút ráy tai, nhưng cũng có thể cảnh báo tổn thương thần kinh thính giác nghiêm trọng. Khi nhận thấy tai nghe kém hoặc ù tai đột ngột, việc đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời sẽ giúp bảo vệ tối đa khả năng nghe và chất lượng cuộc sống.