Mắt nhìn đèn thấy quầng cầu vồng có nguy hiểm không và cảnh báo bệnh gì?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng mắt nhìn đèn thấy cầu vồng hay nhìn thấy các quầng sáng nhiều màu sắc bao quanh nguồn sáng là một triệu chứng quang học phổ biến. Nhiều người lo lắng không biết đây chỉ là rối loạn khúc xạ tạm thời hay dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng.
Về mặt y khoa, hiện tượng này có thể xuất phát từ sự xáo trộn môi trường trong suốt của mắt, nhưng cũng có thể là dấu hiệu chỉ điểm của các bệnh mắt nguy hiểm như bệnh glôcôm góc đóng cấp tính, đục thủy tinh thể hoặc tổn thương phù nề giác mạc. Việc nắm rõ nguyên nhân giúp người bệnh có hướng xử trí chính xác và kịp thời.
Mắt nhìn đèn thấy cầu vồng là gì?
Mắt nhìn đèn thấy cầu vồng, trong nhãn khoa thường được mô tả là hiện tượng nhìn thấy quầng hào quang tán sắc xung quanh các nguồn sáng tập trung như bóng đèn điện hoặc đèn pha xe cộ. Bình thường, hệ thống khúc xạ của mắt gồm giác mạc, tiền phòng, thủy tinh thể và dịch kính phối hợp hài hòa để hội tụ trọn vẹn ánh sáng lên bề mặt võng mạc. Tuy nhiên, khi một trong các môi trường này mất đi độ trong suốt quang học hoặc cấu trúc tế bào bị thay đổi do ứ dịch hay xơ hóa, chùm tia sáng đơn lẻ sẽ bị phân tách và khúc xạ lệch hướng, tạo ra ảo ảnh về vòng tròn ánh sáng có dải màu rực rỡ tương tự cầu vồng. Đây là triệu chứng cơ năng quan trọng phản ánh những biến đổi giải phẫu hoặc áp lực bên trong nhãn cầu, đòi hỏi sự đánh giá cẩn trọng từ bác sĩ chuyên khoa mắt.
Cơ chế dẫn đến hiện tượng nhìn đèn thấy quầng cầu vồng
Hiện tượng nhìn thấy quầng nhiều màu sắc tương tự cầu vồng xung quanh các nguồn phát sáng như bóng đèn đường hay đèn xe xảy ra khi các tia sáng đi vào mắt bị tán xạ thay vì hội tụ chuẩn xác trên võng mạc. Cơ chế này thường bắt nguồn từ sự thay đổi tính trong suốt hoặc độ cong bất thường của các môi trường khúc xạ trong mắt, đặc biệt là giác mạc và thủy tinh thể. Khi giác mạc bị phù nề hoặc tích tụ chất lỏng, các tế bào biểu mô hoạt động như một lăng kính khúc xạ ánh sáng, tách các chùm tia sáng thành các dải màu quang phổ. Mức độ nguy hiểm của hiện tượng này phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân nền tảng, dao động từ tình trạng khô mắt tạm thời cho đến những bệnh lý nhãn khoa có nguy cơ đe dọa trực tiếp đến thị lực.
Cảnh báo bệnh glôcôm góc đóng và tăng nhãn áp cấp tính
Bệnh glôcôm góc đóng cấp tính, hay còn gọi là thiên đầu thống hoặc tăng nhãn áp, là nguyên nhân nguy hiểm hàng đầu gây ra hiện tượng nhìn thấy quầng sáng cầu vồng. Khi đường thoát lưu thủy dịch trong mắt bị bít tắc đột ngột, áp lực nội nhãn tăng vọt khiến dịch tràn vào các lớp giác mạc gây phù nề biểu mô giác mạc. Người bệnh thường nhìn thấy quầng tròn nhiều màu sắc quanh bóng đèn, kèm theo cơn đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu cùng bên, mắt đỏ, nhìn mờ nhanh chóng và có thể kèm theo buồn nôn hoặc nôn mửa. Đây là một tình trạng cấp cứu nhãn khoa khẩn cấp đòi hỏi can thiệp y tế ngay lập tức nhằm hạ nhãn áp, bảo vệ các sợi thần kinh thị giác khỏi nguy cơ teo tổn thương vĩnh viễn dẫn đến mù lòa.
Các bệnh lý giác mạc và đục thủy tinh thể liên quan
Bên cạnh bệnh glôcôm, đục thủy tinh thể cũng là một trong những thủ phạm thường gặp gây ra hiện tượng mắt nhìn đèn thấy quầng cầu vồng, đặc biệt ở người cao tuổi. Khi protein trong thủy tinh thể bị biến tính và xơ hóa, ánh sáng truyền qua sẽ bị tán xạ bất thường, tạo ra các quầng sáng chói lóa quanh nguồn sáng vào ban đêm. Ngoài ra, các tổn thương tại giác mạc như loạn dưỡng giác mạc, viêm loét giác mạc do nhiễm khuẩn, biến chứng sau phẫu thuật khúc xạ hoặc phù giác mạc do sử dụng kính áp tròng sai cách cũng dẫn đến tình trạng này. Hội chứng khô mắt nặng với lớp phim nước mắt không đồng đều trên bề mặt giác mạc đôi khi cũng gây chói mắt và tán xạ ánh sáng, nhưng triệu chứng thường thuyên giảm sau khi chớp mắt hoặc nghỉ ngơi.
Quy trình chẩn đoán y khoa và các hướng xử trí
Để chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây hiện tượng nhìn quầng cầu vồng, bác sĩ nhãn khoa sẽ tiến hành các thăm khám chuyên sâu bao gồm đo thị lực, đo nhãn áp để kiểm tra áp lực nội nhãn, soi góc tiền phòng và sử dụng kính hiển vi sinh học đèn khe để đánh giá độ trong suốt của giác mạc và thủy tinh thể. Việc can thiệp điều trị hoàn toàn dựa trên bệnh lý gốc rễ. Nếu do tăng nhãn áp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ nhãn áp khẩn cấp hoặc thực hiện thủ thuật laser cắt mống mắt chu biên. Với bệnh nhân đục thủy tinh thể cản trở sinh hoạt, phương pháp phẫu thuật tán nhuyễn thể thủy tinh bằng sóng siêu âm và đặt thủy tinh thể nhân tạo sẽ mang lại hiệu quả thị lực rõ rệt. Các trường hợp tổn thương giác mạc hoặc khô mắt sẽ được kê đơn thuốc nhỏ chuyên dụng phù hợp.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và chia sẻ kiến thức phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt khi chưa có kết luận của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi xuất hiện quầng sáng kèm đau nhức mắt dữ dội, mờ mắt hoặc buồn nôn, cần đến ngay cơ sở nhãn khoa gần nhất để được cấp cứu.
Tóm tắt
Hiện tượng nhìn đèn thấy quầng cầu vồng là dấu hiệu quang học không nên xem nhẹ vì có thể liên quan trực tiếp đến các bệnh lý mắt nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm các triệu chứng đi kèm giúp người bệnh chủ động đi khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín. Thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đeo kính áp tròng có thể gây nhìn thấy quầng sáng cầu vồng quanh bóng đèn không?
Đeo kính áp tròng quá lâu hoặc không đúng kích cỡ có thể gây thiếu oxy và phù giác mạc tạm thời, dẫn đến hiện tượng tán xạ ánh sáng và nhìn thấy quầng màu quanh bóng đèn. Người dùng nên tháo kính và kiểm tra mắt nếu tình trạng kéo dài.
Hiện tượng nhìn thấy quầng cầu vồng quanh đèn có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Tình trạng này có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm nguyên nhân, ví dụ như kiểm soát nhãn áp trong bệnh glôcôm hoặc phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo. Khả năng phục hồi phụ thuộc vào tổn thương thực thể tại mắt.
Những dấu hiệu nào đi kèm hiện tượng thấy quầng sáng cảnh báo nguy hiểm cấp cứu?
Nhìn thấy quầng sáng kèm mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột, đau nhức mắt dữ dội, đau đầu hoặc buồn nôn là dấu hiệu cấp cứu nhãn khoa khẩn cấp, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức.
Mắt nhìn thấy quầng sáng sau khi mổ mắt cận thị có phải bất thường không?
Sau phẫu thuật khúc xạ như mổ cận thị, vết thương giác mạc đang lành có thể gây tán xạ ánh sáng vào ban đêm. Hiện tượng này thường giảm dần sau vài tuần đến vài tháng theo dõi dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt để làm giảm hiện tượng quầng cầu vồng không?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định, bởi dùng sai thuốc có thể làm tăng nhãn áp hoặc che lấp triệu chứng bệnh lý nguy hiểm.
