Mất ngủ tê bì chân tay là do đâu và cách cải thiện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mất ngủ kết hợp với cảm giác tê bì chân tay là tình trạng khiến nhiều người khó chịu, bồn chồn và trằn trọc suốt đêm. Tình trạng này không chỉ làm giảm sút chất lượng giấc ngủ mà còn gây mệt mỏi, uể oải và giảm hiệu suất làm việc vào ban ngày.
Cảm giác tê rần, châm chích như kim chích ở ngón tay, bàn tay hoặc bàn chân thường có xu hướng rõ rệt hơn khi cơ thể nằm yên tĩnh vào ban đêm. Việc hiểu rõ các nguyên nhân tiềm ẩn giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và có hướng xử trí an toàn, kịp thời.
Mất ngủ tê bì chân tay
Mất ngủ tê bì chân tay là sự kết hợp giữa tình trạng rối loạn giấc ngủ, khó vào giấc hoặc dễ thức giấc giữa chừng, cùng với các rối loạn cảm giác dị thường ở tứ chi. Triệu chứng tê bì có thể biểu hiện dưới dạng châm chích, tê rần, cảm giác như kiến bò hoặc giảm cảm giác nhẹ ở các đầu ngón tay, bàn tay, ngón chân và bàn chân. Khi đêm xuống, các kích thích bên ngoài giảm đi, sự chú ý dồn vào cơ thể làm người bệnh cảm nhận sự khó chịu rõ rệt hơn, khiến tâm lý lo lắng tăng lên và làm giấc ngủ càng thêm gián đoạn. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua do tư thế nằm hoặc phản ánh các vấn đề sức khỏe sâu xa cần được thăm khám y khoa.
Nguyên nhân cơ học và thói quen sinh hoạt hằng ngày
Tê bì tay chân thường xuất hiện khi tuần hoàn máu ngoại vi bị cản trở hoặc dây thần kinh bị chèn ép cơ học. Thói quen gối đầu lên tay, vắt chân khi ngủ hoặc nằm sai tư thế trên nệm quá cứng khiến mạch máu và rễ thần kinh bị đè nén tạm thời. Sau khi thay đổi tư thế, cảm giác châm chích thường nhanh chóng biến mất. Ngoài ra, việc làm việc tĩnh tại trong thời gian dài, ít vận động hoặc ngồi làm việc trước máy tính sai tư thế cũng khiến cơ bắp vùng cổ gáy, thắt lưng co cứng, làm giảm lưu thông máu tới các đầu chi và gây khó chịu mỗi khi đêm về.
Các bệnh lý thần kinh và cơ xương khớp thường gặp
Bệnh lý thoái hóa cột sống cổ và thoái hóa cột sống thắt lưng là căn nguyên phổ biến gây chèn ép rễ thần kinh dẫn xuống tay hoặc chân. Bên cạnh đó, hội chứng ống cổ tay gây chèn ép dây thần kinh giữa khiến người bệnh thức giấc giữa đêm vì cảm giác tê buốt ở các ngón tay. Ở người mắc bệnh đái tháo đường, biến chứng tổn thương thần kinh ngoại biên thường gây dị cảm dạng kim châm, rát bỏng hoặc tê bì âm ỉ ở bàn chân, biểu hiện rõ rệt hơn về đêm làm bệnh nhân trằn trọc, mất ngủ kéo dài.
Ảnh hưởng của thiếu hụt dinh dưỡng và căng thẳng thần kinh
Sự thiếu hụt các vi chất thiết yếu, đặc biệt là vitamin nhóm B như vitamin B1, vitamin B6 và vitamin B12, có thể làm suy giảm chức năng bao myelin bảo vệ sợi thần kinh, dẫn đến cảm giác tê rần chân tay. Tình trạng thiếu máu do thiếu sắt cũng làm giảm cung cấp oxy đến não bộ và các chi, khiến cơ thể mệt mỏi, khó đi vào giấc ngủ. Bên cạnh đó, căng thẳng tâm lý kéo dài và rối loạn lo âu kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động quá mức, gây co thắt mạch máu ngoại vi và làm tăng độ nhạy cảm đối với các kích thích cảm giác, khiến người bệnh luôn cảm thấy bứt rứt, tê rần chân tay khi lên giường nằm.
Biện pháp chăm sóc và cải thiện giấc ngủ tại nhà
Để cải thiện tình trạng này, người bệnh cần thiết lập thói quen sinh hoạt điều độ, đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày. Trước khi ngủ, bạn có thể thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ nhàng cho vùng cổ gáy, cổ tay, khớp gối hoặc ngâm chân với nước ấm để thúc đẩy tuần hoàn máu. Chế độ ăn uống cần đa dạng, bổ sung đầy đủ rau xanh, quả hạch, các loại cá béo và thực phẩm giàu vitamin nhóm B. Không gian phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng khí, nhiệt độ phù hợp và nên hạn chế sử dụng điện thoại hay máy tính ít nhất một giờ trước khi đi ngủ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc giãn cơ hoặc viên uống bổ sung liều cao khi chưa qua thăm khám. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như tê yếu một bên cơ thể, méo miệng hoặc sốt cao, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Tình trạng mất ngủ kèm tê bì chân tay kéo dài là tín hiệu cảnh báo sức khỏe cần được quan tâm đúng mực. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc an thần hay giảm đau khi chưa có chỉ định y khoa. Việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa giúp phát hiện chính xác nguyên nhân, từ đó có hướng can thiệp phù hợp và phục hồi chất lượng giấc ngủ.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Psychiatry: Functional Vitamin B12 Deficiency in Sleep Disorders in Children
- Pharmaceutics and Pharmacology Research: Neuroprotective Effect of Vitamin B6 and Vitamin B12 against Vincristine- Induced Peripheral Neuropathy: A Randomized, Double- Blind, Placebo Controlled, Multicenter Trial
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mất ngủ và tê bì chân tay có tác động qua lại với nhau không?
Tê bì chân tay ban đêm làm gián đoạn giấc ngủ và ngược lại, mất ngủ kéo dài làm tăng mức độ nhạy cảm đau của hệ thần kinh, tạo thành vòng xoắn luẩn quẩn khiến triệu chứng ngày càng trầm trọng hơn.
Bị tê chân tay và mất ngủ có nên tự mua canxi uống không?
Tự ý uống canxi không giúp hết tê bì nếu nguyên nhân bắt nguồn từ chèn ép thần kinh hay thiếu vitamin B12. Bổ sung vi chất bừa bãi có thể gây thừa canxi, sỏi thận hoặc ảnh hưởng chức năng tiêu hóa.
Khi nào tình trạng mất ngủ tê bì chân tay cần đi khám khẩn cấp?
Bạn nên đi khám nếu tê bì kèm yếu liệt cơ, mất cảm giác, méo miệng, khó nói, đau đầu dữ dội, mất ngủ trên ba tuần hoặc triệu chứng cản trở nghiêm trọng sinh hoạt hằng ngày.
Khám mất ngủ kèm tê bì chân tay nên chọn chuyên khoa nào?
Người bệnh nên đăng ký khám tại chuyên khoa thần kinh hoặc cơ xương khớp để được đánh giá phản xạ, đo dẫn truyền thần kinh hoặc chụp hình ảnh cột sống khi cần thiết.
Có cách nào làm dịu cơn tê chân tay trước giờ đi ngủ không?
Có thể ngâm chân nước ấm khoảng mười lăm phút trước khi ngủ để tăng tuần hoàn ngoại vi, giữ ấm phòng ngủ, nằm nệm nâng đỡ tốt và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử.
