Mất ngủ hay nằm mơ là do đâu và cách cải thiện

Mất ngủ hay nằm mơ là gì?

Mất ngủ hay nằm mơ là hiện tượng rối loạn chất lượng giấc ngủ, trong đó người nằm ngủ gặp khó khăn khi đi vào giấc, dễ tỉnh giấc giữa đêm và trải qua nhiều giấc mơ sống động khiến tinh thần căng thẳng. Trong cấu trúc sinh lý bình thường, giấc ngủ được chia thành hai trạng thái chính là giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh và giấc ngủ chuyển động mắt nhanh. Giấc mơ thường xuất hiện nhiều nhất ở giai đoạn chuyển động mắt nhanh.

Ở người có sức khỏe tốt, các giai đoạn này luân phiên nhịp nhàng và não bộ thường không ghi nhớ toàn bộ giấc mơ sau khi tỉnh dậy. Tuy nhiên, khi giấc ngủ bị gián đoạn liên tục, người bệnh sẽ liên tục thức giấc ngay trong hoặc sau các đợt mơ, dẫn đến cảm giác mơ mộng triền miên. Tình trạng này nếu diễn ra thường xuyên sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng tái tạo thể chất và tinh thần của giấc ngủ tự nhiên.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến mất ngủ và hay nằm mơ

Tình trạng mất ngủ đi kèm việc hay nằm mơ thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố thể chất và tâm lý kết hợp. Nguyên nhân phổ biến hàng đầu là căng thẳng thần kinh, áp lực công việc hoặc biến cố tâm lý khiến não bộ duy trì trạng thái hưng phấn ngay cả khi đang ngủ. Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học như dùng thiết bị điện tử sát giờ ngủ, tiêu thụ caffeine, rượu bia hoặc ăn quá no vào buổi tối cũng làm chu kỳ giấc ngủ bị xáo trộn.

Ngoài ra, một số bệnh lý nội khoa và thần kinh như trào ngược dạ dày thực quản, đau nhức xương khớp mạn tính, rối loạn lo âu, trầm cảm hay hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng làm giấc ngủ chập chờn. Khi giấc ngủ bị ngắt quãng liên tục ở giai đoạn chuyển động mắt nhanh, người nằm ngủ sẽ dễ dàng nhớ lại các giấc mơ và cảm thấy như mình đã mơ suốt cả đêm.

Ảnh hưởng của việc mất ngủ kèm mơ nhiều đối với sức khỏe

Giấc ngủ đóng vai trò thiết yếu trong việc phục hồi năng lượng và tái tạo các tế bào thần kinh. Khi giấc ngủ không sâu và thường xuyên bị gián đoạn bởi các giấc mơ, người bệnh thường thức dậy với cảm giác uể oải, nặng đầu, đau mỏi cơ thể và tinh thần không sảng khoái.

Nếu tình trạng này kéo dài nhiều tuần, cơ thể có thể đối mặt với nguy cơ suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc sa sút. Hệ thống miễn dịch cũng có xu hướng suy yếu, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng thông thường. Về mặt tâm lý, thiếu ngủ triền miên dễ làm gia tăng sự cáu gắt, lo âu, tâm trạng thất thường và làm trầm trọng thêm các rối loạn cảm xúc tiềm ẩn. Do đó, người bệnh không nên chủ quan xem nhẹ hiện tượng này.

Biện pháp vệ sinh giấc ngủ giúp ngủ sâu và giảm mơ

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, việc thiết lập các thói quen vệ sinh giấc ngủ đóng vai trò nền tảng. Bạn nên duy trì giờ đi ngủ và giờ thức dậy cố định mỗi ngày, kể cả vào dịp cuối tuần, nhằm đồng bộ hóa nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể. Phòng ngủ cần được giữ yên tĩnh, thoáng mát và đủ tối để kích thích cơ thể tiết hormone điều hòa giấc ngủ.

Bên cạnh đó, hãy tắt điện thoại, máy tính bảng ít nhất 30 đến 60 phút trước khi lên giường, thay vào đó có thể đọc sách nhẹ nhàng hoặc nghe nhạc êm dịu. Hạn chế sử dụng trà đặc, cà phê hoặc nước ngọt có gas từ sau buổi chiều. Thực hiện các bài tập thở chậm, kéo giãn cơ nhẹ nhàng hoặc ngâm chân nước ấm trước giờ ngủ cũng là phương pháp hữu ích giúp hệ thần kinh thư giãn, tạo điều kiện cho giấc ngủ sâu hơn và giảm bớt các giấc mơ chập chờn.

Thời điểm cần chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa

Mặc dù nhiều trường hợp mất ngủ và hay nằm mơ có thể tự thuyên giảm sau khi điều chỉnh lối sống, người bệnh vẫn cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý. Bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc phòng khám rối loạn giấc ngủ khi triệu chứng mất ngủ diễn ra liên tục trên ba tuần và không cải thiện dù đã thay đổi thói quen.

Đặc biệt, nếu giấc mơ thường xuyên đi kèm tình trạng ác mộng kinh hoàng, giật mình la hét, cử động chân tay mạnh trong lúc ngủ, thức giấc giữa đêm kèm cảm giác nghẹt thở, hồi hộp tim đập nhanh hoặc mệt mỏi cực độ vào ban ngày, việc thăm khám là vô cùng cần thiết. Bác sĩ sẽ tiến hành khai thác bệnh sử, có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ hoặc các xét nghiệm liên quan để xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra hướng hỗ trợ phù hợp.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn chăm sóc giấc ngủ chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc bình thần hoặc lạm dụng thảo dược không rõ nguồn gốc để chữa mất ngủ. Khi giấc ngủ bị rối loạn kèm theo các triệu chứng lo âu, khó thở hoặc suy kiệt thể lực, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc sức khỏe tâm thần là bước an toàn và cần thiết nhất.

Tóm tắt

Mất ngủ kèm theo nằm mơ nhiều thường là tín hiệu cho thấy cơ thể và hệ thần kinh đang chịu áp lực hoặc thói quen sinh hoạt chưa điều độ. Thay đổi lối sống, thực hành vệ sinh giấc ngủ và chủ động thăm khám y khoa khi triệu chứng kéo dài sẽ giúp phục hồi chất lượng giấc ngủ an toàn, bền vững.