Mắt đỏ hoe là bệnh gì và những nguyên nhân phổ biến
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hiện tượng mắt đỏ hoe là một trong những lý do phổ biến nhất khiến nhiều người lo lắng tìm kiếm lời khuyên y tế. Tình trạng này phản ánh sự giãn nở hoặc vỡ các mạch máu nhỏ ở bề mặt nhãn cầu, làm cho phần lòng trắng của mắt chuyển sang màu đỏ rực hoặc hồng sẫm.
Mắt đỏ có thể chỉ là phản ứng tạm thời trước khói bụi, dị ứng hoặc biểu hiện của bệnh viêm kết mạc thông thường. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của những bệnh lý nội nhãn nghiêm trọng như viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hay cơn tăng nhãn áp cấp tính đòi hỏi phải được xử trí y khoa kịp thời để bảo tồn thị lực.
Mắt đỏ hoe là bệnh gì là gì?
Mắt đỏ hoe là triệu chứng lâm sàng xuất hiện khi hệ thống mạng lưới mạch máu nuôi dưỡng kết mạc và củng mạc bị cương tụ, giãn rộng hoặc thoát mạch. Nhãn cầu được bảo vệ bởi nhiều lớp màng mỏng chứa rất nhiều mao mạch li ti. Khi gặp phải các kích thích cơ học, hóa học, sự xâm nhập của vi sinh vật gây bệnh hoặc phản ứng viêm tự miễn, các mạch máu này sẽ phản ứng bằng cách giãn nở nhanh chóng, khiến màng mắt đổi màu. Tùy thuộc vào nguyên nhân gốc rễ, hiện tượng đỏ mắt có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm nhiều biểu hiện khó chịu khác như ngứa ngáy, cộm rát, tiết nhiều ghèn rỉ, chảy nước mắt, nhìn mờ hoặc đau buốt tận sâu trong hốc mắt. Việc phân định chính xác nguyên nhân có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ an toàn cho đôi mắt.
Viêm kết mạc là nguyên nhân hàng đầu gây đỏ mắt
Viêm kết mạc, dân gian thường gọi là đau mắt đỏ, là nguyên nhân phổ biến nhất khiến tròng trắng mắt đỏ rực. Bệnh xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ củng mạc và lót phía trong mi mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Các tác nhân chủ yếu gồm virus như Adenovirus, vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, và các chất gây dị ứng như bụi phấn, lông thú cưng. Khi bị viêm kết mạc, người bệnh thường thấy cay mắt, cộm xốn như có cát bên trong, chảy nhiều nước mắt và mi mắt sưng nhẹ. Nếu do vi khuẩn, mắt thường tiết nhiều ghèn màu vàng hoặc xanh làm dính chặt hai mi mắt vào buổi sáng khi ngủ dậy. Viêm kết mạc do virus có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng qua đường tiếp xúc dịch tiết, đòi hỏi các biện pháp giữ vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt.
Bệnh lý giác mạc và viêm màng bồ đào gây đỏ kèm đau nhức sâu
Nếu mắt đỏ hoe đi kèm cảm giác đau nhức nhức nhối sâu bên trong hốc mắt, người bệnh cần hết sức cảnh giác với tổn thương giác mạc hoặc viêm màng bồ đào. Giác mạc là lớp mô trong suốt nằm ở trước tròng đen, rất nhạy cảm với các chấn thương và nhiễm khuẩn. Viêm loét giác mạc do vi khuẩn, nấm hoặc virus Herpes có thể gây đau buốt, sợ ánh sáng, chảy nước mắt giàn giụa và suy giảm thị lực rõ rệt. Trong khi đó, viêm màng bồ đào là tình trạng viêm ở các cấu trúc sâu hơn gồm mống mắt, thể mi và hắc mạc. Căn bệnh này làm mắt cương tụ đỏ quanh rìa giác mạc, đau tức âm ỉ lan lên trán và làm mờ mắt. Cả hai bệnh lý này đều là tình trạng nghiêm trọng, cần can thiệp y tế khẩn cấp để tránh nguy cơ để lại sẹo hoặc suy giảm thị lực vĩnh viễn.
Xuất huyết dưới kết mạc và hội chứng khô mắt mạn tính
Xuất huyết dưới kết mạc xuất hiện khi một mạch máu nhỏ nằm ngay dưới lớp kết màng bị vỡ, khiến máu tụ lại tạo thành mảng đỏ tươi hoặc đỏ sẫm trên củng mạc. Tình trạng này có thể xảy ra sau khi ho mạnh, hắt hơi liên tục, rặn nhiều, mang vác vật nặng hoặc sau chấn thương nhẹ vùng mắt. Mặc dù mảng đỏ nhìn rất đáng sợ nhưng người bệnh thường không cảm thấy đau nhức, không suy giảm thị lực và không tiết dịch mủ. Khối máu tụ này thường tự tiêu dần sau một đến hai tuần mà không để lại di chứng. Ngoài ra, hội chứng khô mắt do suy giảm lượng nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi nhanh cũng khiến bề mặt nhãn cầu bị kích ứng, gây đỏ mắt rải rác, cảm giác nóng rát, xốn mắt và mỏi mắt mạn tính, đặc biệt ở người làm việc nhiều với màn hình máy tính.
Cơn glôcôm góc đóng cấp tính đe dọa thị lực cấp bách
Cơn glôcôm góc đóng cấp tính, hay còn gọi là thiên đầu thống hoặc tăng nhãn áp cấp, là một cấp cứu nhãn khoa cực kỳ nguy hiểm. Tình trạng này xảy ra khi dòng chảy của thủy dịch trong mắt bị tắc nghẽn đột ngột, làm áp lực nội nhãn tăng vọt lên mức rất cao. Biểu hiện điển hình là mắt đỏ hoe dữ dội, đau nhức mắt dữ dội lan nửa đầu cùng bên, buồn nôn hoặc nôn mửa. Người bệnh nhìn thấy hình ảnh mờ hẳn đi, xuất hiện quầng sáng nhiều màu sắc giống cầu vồng xung quanh các nguồn đèn. Giác mạc có thể phù nề mờ đục và đồng tử giãn nhẹ mất phản xạ với ánh sáng. Cơn tăng nhãn áp cấp tính cần được xử trí hạ áp ngay tại bệnh viện chuyên khoa mắt trong vòng vài giờ đầu để bảo tồn dây thần kinh thị giác, ngăn ngừa biến chứng mù lòa không hồi phục.
Cách xử trí an toàn ban đầu và lưu ý khi chăm sóc mắt
Khi phát hiện mắt đỏ hoe, việc đầu tiên cần làm là ngừng ngay việc đeo kính áp tròng và tháo bỏ kính cẩn thận nếu đang sử dụng. Người bệnh không nên dùng tay dụi mắt vì hành động này có thể làm trầy xước giác mạc và đưa thêm vi khuẩn vào nhãn cầu. Bạn có thể sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương không chất bảo quản để rửa trôi bụi bẩn và dịch tiết nhẹ nhàng. Không nên tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh tại nhà thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid có thể làm nặng thêm vết loét giác mạc do nấm hoặc virus và dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp. Khi mắt đỏ kèm giảm thị lực, đau nhức hoặc chảy mủ đặc, cần đến ngay cơ sở nhãn khoa uy tín.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục và tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Cấu trúc mắt rất mỏng manh và dễ tổn thương vĩnh viễn nếu điều trị sai cách. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần co mạch hoặc kháng viêm steroid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, việc thăm khám trực tiếp tại bệnh viện mắt là biện pháp an toàn nhất.
Tóm tắt
Tình trạng mắt đỏ hoe có thể bắt nguồn từ viêm nhiễm thông thường nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương nhãn khoa nặng. Việc chủ động nhận biết các biểu hiện đi kèm và đi khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ thị lực lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất mạnh khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng mắt đỏ hoe có lây cho người xung quanh không?
Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn rất dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dùng chung khăn mặt hoặc chạm tay vào vật dụng nhiễm khuẩn. Để phòng ngừa lây lan, người bệnh cần rửa tay thường xuyên và cách ly đồ dùng cá nhân.
Có nên đắp lá hoặc xông hơi dân gian khi bị đau mắt đỏ không?
Không nên tự ý đắp lá trầu không, túi trà nóng hoặc xông hơi dân gian lên mắt đang đỏ. Những cách này dễ gây bỏng giác mạc, kích ứng nặng hơn hoặc bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm, làm tổn thương cấu trúc nhãn cầu.
Nhỏ nước muối sinh lý có giúp hết đỏ mắt không?
Nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm sạch ghèn rỉ và bụi bẩn bám ở bề mặt mắt. Tuy nhiên, dung dịch này chỉ có tác dụng hỗ trợ vệ sinh cơ học, không thể thay thế thuốc điều trị chuyên khoa nếu mắt bị nhiễm khuẩn hoặc viêm sâu.
Bị đỏ mắt có được tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ và kích ứng có thể làm trầy xước giác mạc và tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng. Người bệnh cần tháo kính áp tròng ngay, chuyển sang kính gọng và chỉ đeo lại sau khi được bác sĩ nhãn khoa đồng ý.
Khi nào mắt đỏ là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cấp cứu?
Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu mắt đỏ kèm đau nhức sâu dữ dội, nhìn mờ, sợ ánh sáng chói, thấy quầng sáng quanh bóng đèn hoặc mắt chảy mủ đặc liên tục. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc tăng nhãn áp.
