Mắt đổ ghèn màu trắng có nguy hiểm không và những điều cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mắt đổ ghèn màu trắng là tình trạng dịch tiết tự nhiên của mắt tích tụ nhiều hơn bình thường ở vùng khóe mắt hoặc mi mắt. Dịch tiết này đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ẩm, bôi trơn và dọn dẹp các mảnh vụn tế bào trên bề mặt nhãn cầu.
Trong phần lớn trường hợp, mắt chỉ đổ một lượng nhỏ ghèn trắng nhạt sau khi ngủ dậy và không gây cảm giác đau rát hay cản trở tầm nhìn. Đây thường là phản ứng bảo vệ sinh lý lành tính trước các yếu tố kích ứng nhẹ từ môi trường sống.
Tuy nhiên, nếu lượng ghèn màu trắng xuất hiện dày đặc, liên tục trong ngày hoặc đi kèm với triệu chứng đỏ mắt, xót rát và nhìn mờ, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của một số bệnh lý tại mắt. Việc nhận biết đúng tính chất của dịch tiết giúp người bệnh có hướng chăm sóc phù hợp và đi khám kịp thời.
Mắt đổ ghèn màu trắng là gì?
Ghèn mắt, hay còn gọi là gỉ mắt, là chất tiết tự nhiên được tạo thành từ sự kết hợp giữa chất nhầy do màng kết mạc sản xuất, dịch dầu từ các tuyến bã nhờn ở mi mắt, tế bào biểu mô thoái hóa và bụi bẩn từ môi trường bám vào. Trong suốt cả ngày, lớp màng phim nước mắt liên tục rửa trôi các chất này qua đường dẫn lệ xuống mũi. Khi ngủ, hoạt động chớp mắt tạm ngưng khiến các chất cặn bã này lắng đọng và khô lại tại góc trong của mắt tạo thành ghèn mắt màu trắng ngà hoặc hơi sệt. Tình trạng này hoàn toàn bình thường và chỉ cần làm sạch nhẹ nhàng vào mỗi buổi sáng. Ngược lại, hiện tượng đổ ghèn trắng được coi là dấu hiệu bệnh lý khi chất dịch tiết ra quá mức, dính bết mi mắt hoặc có dạng sợi kéo dài. Sự thay đổi về tính chất và số lượng ghèn trắng thường phản ánh tình trạng kích ứng, mất cân bằng nước mắt hoặc viêm nhiễm tại các cấu trúc phía trước nhãn cầu.
Các nguyên nhân phổ biến khiến mắt đổ ghèn màu trắng
Hiện tượng mắt tiết ghèn màu trắng có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân cơ học và bệnh lý khác nhau tại nhãn cầu. Hội chứng khô mắt là nguyên nhân rất thường gặp; khi bề mặt mắt thiếu hụt lượng nước bôi trơn cần thiết, cơ thể sẽ kích thích tăng tiết chất nhầy để bù đắp, tạo thành các sợi ghèn trắng dính ở khóe mắt hoặc đọng trên giác mạc. Bên cạnh đó, viêm kết mạc do virus hoặc dị ứng với thời tiết, phấn hoa, lông thú nuôi cũng khiến mắt tăng tiết dịch màu trắng trong hoặc trắng nhầy, kèm theo cảm giác ngứa ngáy và chảy nước mắt nhiều. Ngoài ra, tình trạng viêm bờ mi do rối loạn hoạt động tuyến bã nhờn chân mi làm dịch nhờn bị ứ đọng, tạo thành các vảy ghèn màu trắng quanh mí mắt. Một số trường hợp tắc tuyến lệ cũng làm nước mắt không thể thoát tự nhiên xuống khoang mũi, dẫn tới tích tụ dịch nhầy trắng đục tại góc trong của mắt.
Mức độ nguy hiểm của hiện tượng mắt đổ ghèn màu trắng
Phần lớn các trường hợp mắt đổ ghèn màu trắng không gây nguy hiểm tức thì và có thể cải thiện nhanh chóng nếu mắt chỉ bị kích ứng nhẹ trước bụi bẩn, khói xe hoặc do mắt làm việc quá sức trước màn hình máy tính. Khi dịch tiết có màu trắng trong, lượng ít và không gây ảnh hưởng đến khả năng nhìn, đây chỉ là phản xạ bảo vệ thông thường của hệ thống màng phim nước mắt. Nguy cơ biến chứng chỉ thực sự xuất hiện khi hiện tượng tiết dịch kéo dài liên tục, dịch chuyển sang dạng mủ trắng đục hoặc đi kèm tình trạng viêm nhiễm sâu như loét giác mạc, viêm màng bồ đào. Nếu không được phát hiện và xử trí đúng căn nguyên, các bệnh lý nhiễm trùng bề mặt nhãn cầu có thể để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực nghiêm trọng hoặc gây viêm mô tế bào quanh mắt. Do đó, người bệnh không nên chủ quan trước bất kỳ thay đổi bất thường nào của dịch tiết mắt.
Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh mắt bị đổ ghèn tại nhà
Vệ sinh mắt đúng cách là bước quan trọng giúp làm sạch dịch tiết, giảm khó chịu và ngăn ngừa nhiễm khuẩn lan rộng. Trước khi thao tác, người bệnh cần rửa sạch hai bàn tay bằng xà phòng sát khuẩn. Sử dụng bông gòn y tế hoặc gạc mềm vô khuẩn thấm dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm, nhẹ nhàng lau từ góc trong khóe mắt ra phía đuôi mắt để lấy sạch ghèn. Tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt để tránh nguy cơ lây nhiễm chéo. Trong thời gian mắt đang tiết nhiều ghèn, cần tạm ngưng sử dụng kính áp tròng và các sản phẩm trang điểm như mascara, phấn mắt hay kẻ mắt. Đồng thời, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc với khói bụi, đeo kính râm bảo vệ mắt khi đi ra ngoài trời và sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý cho mắt sau mỗi giờ làm việc với máy tính hay điện thoại.
Thời điểm cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt
Người bệnh cần chủ động đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt khi nhận thấy ghèn mắt màu trắng đi kèm các biểu hiện bất thường. Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám sớm bao gồm đau nhức sâu trong hốc mắt, cảm giác cộm xốn dữ dội như có dị vật kẹt bên trong, đỏ mắt toàn bộ hoặc mí mắt sưng phù rõ rệt. Tình trạng nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng chói, nhìn thấy quầng sáng xung quanh nguồn sáng hoặc ghèn trắng tiết ra quá nhiều khiến mi mắt dính chặt không mở được vào buổi sáng cũng là tín hiệu cho thấy bề mặt nhãn cầu đang bị tổn thương. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tiến hành kiểm tra bằng máy sinh hiển vi để đánh giá chính xác mức độ tổn thương của giác mạc, kết mạc và các tuyến mi, từ đó đưa ra hướng can thiệp y khoa phù hợp, tránh để lại di chứng đáng tiếc cho thị lực.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa thành phần kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng corticoid có thể làm tăng nhãn áp, gây đục thủy tinh thể hoặc loét thủng giác mạc. Tránh áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng như đắp lá trầu không, xông hơi tinh dầu nóng hoặc nhỏ các dung dịch tự chế vào mắt vì rất dễ dẫn tới bỏng hóa chất và bội nhiễm nghiêm trọng. Mọi dấu hiệu bất thường kéo dài đều cần được nhân viên y tế thăm khám trực tiếp.
Tóm tắt
Mắt đổ ghèn màu trắng có thể là phản ứng sinh lý lành tính nhưng cũng tiềm ẩn nhiều bệnh lý về mắt cần được quan tâm đúng mức. Việc giữ vệ sinh mắt sạch sẽ mỗi ngày bằng nước muối sinh lý, bảo vệ mắt trước khói bụi và chủ động đi khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện triệu chứng bất thường là giải pháp tốt nhất để bảo tồn thị lực lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mắt đổ ghèn màu trắng sau khi ngủ dậy có phải là bệnh không?
Đổ một lượng nhỏ ghèn màu trắng ngà hoặc khô cứng ở khóe mắt sau một đêm ngủ dậy là phản ứng sinh lý bình thường nhằm đào thải dịch nhầy và bụi bẩn tích tụ, không phải bệnh lý nếu mắt không đỏ hay đau xót.
Dùng nước muối sinh lý nhỏ mắt nhiều lần trong ngày có tốt không?
Nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm rất an toàn để rửa trôi bụi bẩn và dịch nhầy. Mỗi ngày chỉ nên rửa khoảng ba đến bốn lần khi cần thiết, không nên lạm dụng liên tục vì có thể làm trôi lớp màng phim nước mắt tự nhiên.
Đeo kính áp tròng có làm tăng tiết ghèn mắt màu trắng không?
Kính áp tròng không được vệ sinh sạch hoặc đeo quá lâu dễ gây kích ứng giác mạc và khô mắt, kích thích phản ứng tăng tiết dịch nhầy màu trắng. Khi mắt đang có ghèn bất thường, bạn nên tạm ngưng đeo kính áp tròng.
Ghèn mắt màu trắng khác gì so với ghèn mắt màu vàng xanh?
Ghèn màu trắng thường do kích ứng cơ học, khô mắt, viêm kết mạc dị ứng hoặc virus. Trong khi đó, ghèn màu vàng xanh đặc dính thường là dấu hiệu cảnh báo mắt bị nhiễm khuẩn và cần có sự can thiệp điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt.
Có nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh khi mắt ra ghèn trắng?
Không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh vì ghèn trắng có thể do dị ứng hoặc khô mắt đơn thuần. Việc dùng sai thuốc vừa không mang lại hiệu quả vừa làm tăng nguy cơ kháng thuốc và kích ứng bề mặt nhãn cầu.
