Mắt đỏ và cộm có phải là hiện tượng của đau mắt đỏ không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mắt đỏ và cộm là tình trạng bề mặt nhãn cầu bị kích ứng, cương tụ mạch máu và xuất hiện cảm giác vướng víu khó chịu như có dị vật bên trong. Đây là phản ứng rất phổ biến của mắt trước các tác nhân gây viêm, tổn thương cơ học hoặc kích thích từ môi trường xung quanh.
Nhiều người băn khoăn liệu mắt đỏ và cộm có phải là hiện tượng của đau mắt đỏ hay không. Câu trả lời là có, đây là những dấu hiệu sớm và điển hình nhất của viêm kết mạc. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể cảnh báo nhiều bệnh lý nhãn khoa khác như dị vật giác mạc, khô mắt hoặc viêm loét giác mạc.
Hiểu rõ bản chất của triệu chứng mắt đỏ và cộm sẽ giúp bạn có hướng chăm sóc đúng đắn, tránh những sai lầm phổ biến có thể làm tổn thương thị lực và biết thời điểm cần thiết phải đến gặp bác sĩ nhãn khoa.
Mắt đỏ và cộm là gì?
Mắt đỏ và cộm là hai phản ứng thường song hành khi màng liên kết bảo vệ mắt hoặc giác mạc gặp vấn đề bất thường. Màu đỏ xuất hiện do các mạng lưới mao mạch nhỏ li ti dưới kết mạc bị giãn nở, dồn máu để vận chuyển tế bào miễn dịch đến đối phó với kích ứng hoặc viêm nhiễm. Cảm giác cộm xốn phát sinh khi các đầu mút dây thần kinh cảm giác phong phú ở biểu mô mắt bị kích thích, tạo cảm giác như có sạn, cát hoặc lông mi mắc kẹt bên trong mỗi lần chớp mắt. Hiện tượng này có thể chỉ xuất hiện thoáng qua do khói bụi, mệt mỏi nhưng cũng có thể là biểu hiện của các bệnh lý viêm nhiễm cấp tính cần được chăm sóc y khoa cẩn thận.
Mối liên hệ giữa mắt đỏ, cộm và bệnh đau mắt đỏ
Mắt đỏ và cộm hoàn toàn có thể là dấu hiệu khởi phát điển hình của đau mắt đỏ, tên gọi y khoa là viêm kết mạc. Bệnh lý này xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mi mắt bị viêm nhiễm do virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân dị ứng. Khi kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ giãn nở khiến tròng trắng chuyển sang màu đỏ hồng. Cùng lúc đó, tình trạng phù nề bề mặt tạo ra cảm giác vướng víu, cộm xốn như có hạt cát ở trong mắt. Ngoài ra, người bị viêm kết mạc thường kèm theo hiện tượng chảy nhiều nước mắt, ngứa ngáy, tăng tiết rỉ ghèn dính chặt vào mi mắt sau khi ngủ dậy và cảm giác hơi chói khi nhìn ánh sáng mạnh. Nếu triệu chứng bắt đầu từ một bên mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại, khả năng cao là do viêm kết mạc lây nhiễm.
Các nguyên nhân khác gây đỏ mắt và cộm xốn ngoài viêm kết mạc
Mặc dù mắt đỏ và cộm rất thường gặp trong đau mắt đỏ, nhưng đây không phải là nguyên nhân duy nhất. Rất nhiều vấn đề khác ở mắt cũng có thể gây ra bộ đôi triệu chứng này. Điển hình nhất là tình trạng dị vật rơi vào mắt như hạt bụi, mạt sắt, lông mi hoặc côn trùng nhỏ cọ xát vào nhãn cầu. Tình trạng khô mắt mạn tính do giảm tiết nước mắt hoặc làm việc quá nhiều trước màn hình máy tính cũng khiến mắt đỏ ngầu và cộm rát. Đáng lưu ý hơn, viêm loét giác mạc, trầy xước biểu mô giác mạc hoặc viêm màng bồ đào cũng khởi phát bằng triệu chứng đỏ và cộm mắt nhưng mức độ nguy hiểm cao hơn rất nhiều, có thể đe dọa trực tiếp đến thị lực nếu không được xử trí đúng cách.
Cách phân biệt đau mắt đỏ với các tổn thương mắt nghiêm trọng
Để phân biệt sơ bộ giữa đau mắt đỏ thông thường và những bệnh lý mắt nguy hiểm khác, người bệnh cần chú ý kỹ đến tính chất của triệu chứng đi kèm. Trong viêm kết mạc thông thường, người bệnh thường có nhiều ghèn dỉ, mắt đỏ đều nhưng thị lực hầu như không suy giảm, sau khi chớp mắt làm sạch ghèn thì nhìn vẫn rõ. Ngược lại, nếu mắt đỏ và cộm kèm theo cảm giác đau nhức sâu trong hốc mắt, nhìn mờ rõ rệt, thấy quầng sáng quanh bóng đèn hoặc sợ ánh sáng gay gắt, đó có thể là dấu hiệu của viêm loét giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc glôcôm cấp tính. Những trường hợp này tuyệt đối không được tự ý điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay lập tức.
Những việc nên làm và cần tránh khi bị đỏ và cộm mắt
Khi xuất hiện tình trạng mắt đỏ và cộm, việc đầu tiên cần làm là ngừng ngay hành động dụi mắt vì hành vi này có thể làm trầy xước giác mạc và đưa thêm vi khuẩn vào mắt. Người bệnh nên tháo kính áp tròng, thay bằng kính gọng và vệ sinh mắt hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% chuyên dùng cho mắt. Cần rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào vùng mắt, sử dụng khăn mặt riêng để tránh lây nhiễm chéo cho người thân. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu, đắp lá cây hay tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phối hợp kháng viêm corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Khi mắt bị đỏ, cộm kèm theo các dấu hiệu bất thường như đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực, chảy mủ đặc hoặc chói mắt nặng, người bệnh cần đến ngay bệnh viện mắt để được thăm khám bằng máy sinh hiển vi chuyên dụng. Tránh tự ý mua thuốc nhỏ mắt trôi nổi hoặc tự đắp các loại lá dân gian lên mắt.
Tóm tắt
Hiện tượng mắt đỏ và cộm là dấu hiệu cảnh báo mắt đang chịu tác động tiêu cực hoặc tổn thương bề mặt nhãn cầu. Dù đau mắt đỏ là nguyên nhân phổ biến, người bệnh tuyệt đối không chủ quan xem nhẹ. Việc theo dõi sát sao biểu hiện, chăm sóc mắt khoa học và khám chuyên khoa kịp thời sẽ giúp bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh và phòng ngừa biến chứng thị lực.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mắt đỏ và cộm ở một bên có lây sang mắt còn lại không?
Có thể, bởi vì virus hoặc vi khuẩn gây viêm kết mạc rất dễ lây lan từ mắt này sang mắt kia qua tay dụi hoặc dùng chung khăn mặt, gối nằm. Khi chăm sóc cần dùng khăn và tẩm gạc lau riêng biệt cho từng mắt.
Đang bị đỏ và cộm mắt có được đeo kính áp tròng không?
Nên ngưng đeo kính áp tròng ngay khi mắt có biểu hiện đỏ, cộm hoặc tiết dịch. Việc tiếp tục đeo kính có thể làm tăng ma sát, bẫy giữ mầm bệnh và dẫn tới loét giác mạc nghiêm trọng. Hãy chờ đến khi mắt hồi phục hoàn toàn.
Có nên tự pha nước muối để rửa mắt khi bị đỏ và cộm không?
Chỉ nên dùng nước muối sinh lý 0,9% chuyên dụng cho mắt để rửa trôi dịch tiết và bụi bẩn. Nước muối tự pha không bảo đảm độ tinh khiết và nồng độ đẳng trương, dễ gây kích ứng và bỏng rát bề mặt nhãn cầu nặng hơn.
Có được tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để giảm đỏ nhanh không?
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nhỏ có chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Thuốc này có thể làm giảm đỏ nhanh nhưng tiềm ẩn nguy cơ làm bùng phát nhiễm trùng, tăng nhãn áp hoặc thủng giác mạc.
Mắt đỏ và cộm thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Viêm kết mạc do virus hoặc kích ứng nhẹ thường thuyên giảm sau khoảng 7 đến 14 ngày nếu chăm sóc đúng cách. Nếu do tổn thương giác mạc hoặc nhiễm khuẩn nặng, thời gian phục hồi cần bác sĩ theo dõi.
