Mắt cận thị bị tăng độ nhanh phải làm sao và cách kiểm soát

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Mắt cận thị bị tăng độ nhanh là tình trạng độ cận tăng từ 1 đi-ốp trở lên trong vòng một năm, thường gặp ở lứa tuổi học sinh, sinh viên và những người thường xuyên làm việc với màn hình điện tử. Hiện tượng này không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt, giảm sút thị lực mà còn tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các biến chứng đáy mắt nguy hiểm như thoái hóa võng mạc hoặc bong võng mạc nếu không được can thiệp kịp thời.

Để kiểm soát tình trạng tăng độ nhanh, người bệnh cần đi khám mắt chuyên khoa để xác định chính xác độ cận thực tế, kết hợp các giải pháp y khoa chuyên sâu và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày. Việc phối hợp giữa chăm sóc mắt đúng cách, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Mắt cận thị tăng độ nhanh là gì?

Cận thị là một tật khúc xạ phổ biến xảy ra khi trục nhãn cầu quá dài hoặc giác mạc có độ cong quá lớn, khiến các tia sáng đi vào mắt hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì rơi chính xác trên bề mặt võng mạc. Kết quả là người mắc tật cận thị chỉ nhìn rõ các vật ở gần nhưng nhìn mờ đối với các vật thể ở xa. Thông thường, độ cận thị có xu hướng thay đổi nhẹ theo thời gian phát triển thể chất và ổn định dần sau tuổi trưởng thành. Tuy nhiên, khi độ cận tăng nhanh bất thường trong thời gian ngắn, cấu trúc nhãn cầu bị kéo giãn liên tục, làm mỏng thành củng mạc và các lớp mô phía sau mắt. Hiện tượng này nếu diễn ra kéo dài không chỉ làm suy giảm chất lượng thị giác nghiêm trọng mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nhãn khoa phức tạp như cận thị thoái hóa, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể sớm và rách võng mạc. Do đó, việc hiểu rõ bản chất và có biện pháp can thiệp sớm là điều vô cùng cần thiết.

Nguyên nhân khiến mắt cận thị tăng độ nhanh

Cận thị tiến triển nhanh thường do trục nhãn cầu dài ra nhanh chóng, đặc biệt phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên trong giai đoạn phát triển thể chất. Bên cạnh yếu tố di truyền từ cha mẹ bị cận thị nặng, lối sống sinh hoạt hiện đại đóng vai trò rất lớn. Việc nhìn gần liên tục khi dùng máy tính, điện thoại, đọc sách trong điều kiện thiếu sáng khiến cơ thể mi của mắt phải co thắt liên tục để điều tiết. Thêm vào đó, việc thiếu thời gian hoạt động ngoài trời dưới ánh sáng tự nhiên làm giảm sự giải phóng dopamin ở võng mạc, một chất dẫn truyền thần kinh có vai trò kiểm soát sự dài ra của nhãn cầu. Một số trường hợp tăng số nhanh còn bắt nguồn từ việc đeo kính không đúng số độ hoặc mắc phải tình trạng giả cận thị do co quắp điều tiết kéo dài.

Khám mắt chuyên khoa và điều chỉnh kính khúc xạ phù hợp

Khi phát hiện mắt có dấu hiệu mờ đi nhanh chóng, bước đầu tiên và quan trọng nhất là đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám toàn diện. Khám mắt chuyên sâu không chỉ dừng lại ở việc đo khúc xạ máy thông thường mà cần kiểm tra đáy mắt, đo chiều dài trục nhãn cầu và thử kính cẩn thận. Bác sĩ có thể chỉ định nhỏ thuốc liệt điều tiết nhằm loại trừ cận thị giả trước khi kê đơn kính chính xác. Việc đeo kính đúng độ khúc xạ thực tế giúp hình ảnh hội tụ rõ nét trên võng mạc, từ đó làm giảm gánh nặng điều tiết cho mắt và ngăn ngừa nhược thị ở trẻ nhỏ. Tuyệt đối không tự ý cắt kính tại các cơ sở đo thị lực không đủ chuyên môn y khoa.

Các giải pháp y khoa hỗ trợ kiểm soát tiến triển cận thị

Y học hiện đại có nhiều can thiệp giúp làm chậm tốc độ tăng độ cận thị đã được chứng minh hiệu quả lâm sàng. Bác sĩ nhãn khoa có thể cân nhắc chỉ định dùng thuốc nhỏ mắt chứa atropine nồng độ thấp vào buổi tối trước khi đi ngủ nhằm ức chế sự kéo dài của trục nhãn cầu. Phương pháp đeo kính áp tròng ban đêm Ortho-K cũng được áp dụng rộng rãi, giúp định hình tạm thời giác mạc để cải thiện thị lực ban ngày và giảm tiến triển cận thị. Ngoài ra, các loại tròng kính gọng chuyên dụng kiểm soát cận thị ứng dụng công nghệ vi điểm hội tụ ngoại vi cũng là lựa chọn an toàn cho trẻ em. Mọi phương pháp can thiệp y khoa đều cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và chỉ định dựa trên độ tuổi, tốc độ tăng độ và đặc điểm mắt của từng cá nhân.

Xây dựng thói quen sinh hoạt và quy tắc thư giãn mắt hợp lý

Thay đổi thói quen sử dụng mắt hằng ngày là nền tảng bền vững để bảo vệ thị lực. Bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút làm việc với màn hình hoặc sách vở, hãy nhìn xa khoảng 20 feet tương đương 6 mét trong vòng ít nhất 20 giây để các cơ quan điều tiết của mắt được thả lỏng. Đảm bảo góc học tập và làm việc có đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng đèn đồng đều, tránh nhìn màn hình điện tử trong bóng tối. Trẻ em và thanh thiếu niên nên dành tối thiểu một đến hai giờ mỗi ngày tham gia các hoạt động ngoài trời, vì ánh sáng tự nhiên có tác dụng kích thích chất ức chế sự dài ra của trục nhãn cầu. Giữ khoảng cách mắt cách sách vở hoặc màn hình từ 30 đến 40 cm cũng giúp giảm tải đáng kể cho mắt.

Chăm sóc dinh dưỡng và nghỉ ngơi giúp mắt phục hồi năng lượng

Một chế độ ăn uống cân bằng giàu dưỡng chất giúp tăng cường sức khỏe tổng thể cho giác mạc và võng mạc. Bạn nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A từ cà rốt, bí đỏ, gấc, lòng đỏ trứng; vitamin C và vitamin E từ các loại hạt và trái cây có múi để chống oxy hóa tế bào mắt. Các hợp chất lutein và zeaxanthin có nhiều trong rau lá xanh đậm như cải bó xôi, súp lơ xanh giúp bảo vệ điểm vàng trước tác hại của ánh sáng xanh. Axit béo omega-3 từ cá hồi, cá thu và các loại hạt giúp hạn chế tình trạng khô mắt thường gặp khi nhìn màn hình liên tục. Đồng thời, cần ngủ đủ giấc từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày để mắt có thời gian hồi phục hoàn toàn sau một ngày làm việc căng thẳng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bị cận thị tuyệt đối không tự ý mua kính có sẵn, không tự dùng thuốc nhỏ mắt không kê đơn hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi có các dấu hiệu bất thường như nhìn thấy đốm đen lơ lửng, chớp sáng, tầm nhìn bị thu hẹp hoặc đau nhức mắt dữ dội, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí khẩn cấp.

Tóm tắt

Tăng độ cận thị nhanh là dấu hiệu cảnh báo mắt đang chịu áp lực quá mức hoặc có sự thay đổi cấu trúc trục nhãn cầu. Việc chủ động đi khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt, đeo kính đúng số và duy trì thói quen sinh hoạt khoa học ngoài trời sẽ giúp bảo tồn thị lực lâu dài, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng về sau.