Mắt bị ghèn sợi: Nguyên nhân và cách xử trí an toàn cho đôi mắt

Mắt bị ghèn sợi là gì?

Ghèn sợi thực chất là sự tích tụ quá mức của chất nhầy mucin do các tế bào đài biểu mô kết mạc bài tiết ra nhằm bôi trơn và bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Trong điều kiện bình thường, màng phim nước mắt duy trì sự cân bằng giữa lớp mỡ, lớp nước và lớp nhầy, giúp rửa trôi bụi bẩn qua đường lệ đạo một cách tự nhiên.

Khi bề mặt nhãn cầu bị tác động bởi các kích thích cơ học, tác nhân gây dị ứng hoặc tình trạng bay hơi nước mắt quá mức, tỷ lệ thành phần trong nước mắt bị đảo lộn. Khi đó, dịch nhầy trở nên cô đặc, dính quánh và liên kết lại thành những dải sợi dài vướng víu. Hiện tượng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mắt, thường gặp ở người thường xuyên làm việc với máy tính, người có cơ địa dị ứng hoặc người làm việc trong môi trường nhiều bụi khói.

Đặc điểm nhận biết hiện tượng ghèn sợi ở mắt

Ghèn mắt là dịch tiết tự nhiên của mắt bao gồm chất nhầy do tế bào đài kết mạc tiết ra, dầu từ tuyến mi mắt, nước mắt và các mảnh vụn tế bào. Ở trạng thái khỏe mạnh, ghèn mắt thường xuất hiện với lượng rất ít ở khóe mắt sau khi ngủ dậy và dễ dàng được rửa sạch.

Khi mắt bị kích ứng hoặc viêm mạn tính, thành phần dịch nhầy tăng sinh bất thường, liên kết lại thành các sợi dẻo dai, đàn hồi và có màu trắng trong hoặc hơi ngả vàng. Hiện tượng này khiến người bệnh luôn có cảm giác vướng cộm ở mi mắt, mí mắt dính chặt khi chớp hoặc có dị vật cản trở tầm nhìn. Đây không phải là một bệnh lý độc lập mà là biểu hiện cảnh báo bề mặt nhãn cầu đang gặp tổn thương hoặc phản ứng trước các tác nhân môi trường.

Các nguyên nhân phổ biến gây xuất hiện ghèn sợi

Viêm kết mạc dị ứng là nguyên nhân hàng đầu khiến mắt tiết ra nhiều ghèn sợi dai. Khi tiếp xúc với phấn hoa, lông thú nuôi, mạt bụi hoặc hóa chất mỹ phẩm, cơ thể giải phóng histamin làm mạch máu kết mạc giãn nở, gây ngứa dữ dội và kích thích sản xuất chất nhầy dạng sợi dính.

Bên cạnh đó, hội chứng khô mắt cũng tạo điều kiện hình thành ghèn sợi. Khi lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc bốc hơi quá nhanh, nồng độ nước giảm khiến lớp chất nhầy đặc quánh lại, vón thành dải bám chặt trên giác mạc và cùng đồ mi mắt. Ngoài ra, tình trạng viêm bờ mi do rối loạn chức năng tuyến Meibomius cũng làm mất cân bằng màng phim nước mắt, gây viêm kết mạc mạn tính kèm theo hiện tượng đọng dịch sợi khó chịu.

Hội chứng kéo sợi nhầy do thói quen gắp ghèn sai cách

Hội chứng kéo sợi nhầy, tên y khoa là Mucus Fishing Syndrome, là một biến chứng thường gặp ở những người có thói quen liên tục dùng ngón tay, khăn giấy hoặc đầu tăm bông để gắp sợi ghèn ra khỏi mắt. Ban đầu, người bệnh chỉ muốn loại bỏ sợi nhầy gây cộm mắt để tạo cảm giác dễ chịu tức thì.

Tuy nhiên, động tác cọ xát cơ học liên tục này sẽ làm tổn thương lớp biểu mô kết mạc nhạy cảm. Để tự bảo vệ, kết mạc lại càng phản ứng viêm mạnh mẽ hơn và kích thích các tế bào đài sản xuất thêm lượng chất nhầy lớn hơn gấp nhiều lần. Hậu quả là ghèn sợi xuất hiện ngày càng dày đặc, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý dai dẳng, đồng thời tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và xước giác mạc nghiêm trọng.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt bị ghèn sợi tại nhà

Khi nhận thấy mắt tiết ghèn sợi dai, việc quan trọng nhất là loại bỏ thói quen dùng tay quệt hoặc cố gắp sợi nhầy ra khỏi nhãn cầu. Thay vào đó, hãy sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0.9% hoặc nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để nhỏ và rửa trôi tự nhiên các mảng dịch nhầy bám dính.

Người bệnh có thể dùng gạc y tế vô khuẩn thấm nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh bờ mi chuyên dụng để lau nhẹ nhàng bờ mi từ khóe mắt ra ngoài đuôi mắt. Nếu mắt ngứa nhiều do dị ứng, hãy áp dụng biện pháp chườm lạnh bằng túi gel sạch trong 5 đến 10 phút để làm dịu cơn ngứa và giảm phản xạ muốn dụi mắt. Trong thời gian này, cần ngừng trang điểm mắt và không đeo kính áp tròng để tránh gây thêm kích ứng.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù nhiều trường hợp ghèn sợi chỉ do kích ứng nhẹ hoặc khô mắt thoáng qua, người bệnh vẫn cần đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt khi triệu chứng kéo dài trên 3 ngày mà không thuyên giảm. Thăm khám sớm giúp bác sĩ soi đáy mắt, đánh giá màng phim nước mắt và xác định chính xác nguyên nhân nền.

Đặc biệt, cần đi khám ngay lập tức nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đau nhức dữ dội, đỏ mắt lan rộng, giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng hoặc dịch ghèn chuyển sang màu xanh đặc kèm theo mủ. Việc can thiệp y tế đúng lúc sẽ ngăn ngừa tình trạng viêm loét giác mạc, viêm nội nhãn và bảo tồn chức năng thị giác lâu dài cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Việc lạm dụng thuốc có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp glaucoma, đục thủy tinh thể hoặc làm nặng thêm vết loét giác mạc. Không áp dụng các biện pháp dân gian chưa kiểm chứng như xông lá trầu không hay đắp lá vào mắt.

Tóm tắt

Hiện tượng mắt bị ghèn sợi thường xuất phát từ phản ứng viêm hoặc thiếu hụt màng phim nước mắt. Việc giữ vệ sinh mắt đúng cách, từ bỏ thói quen kéo móc ghèn sợi và thăm khám chuyên khoa mắt kịp thời là chìa khóa bảo vệ thị lực cũng như phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm cho đôi mắt.