Mắt bị cườm nước có mổ được không và những điều cần biết

Cườm nước có mổ được không là gì?

Cườm nước, hay còn gọi trong y khoa là bệnh thiên đầu thống hoặc glaucoma, là tình trạng áp lực nội nhãn tăng cao gây chèn ép và làm thoái hóa dần các sợi thần kinh thị giác. Dây thần kinh thị giác đóng vai trò dẫn truyền tín hiệu hình ảnh từ võng mạc lên não bộ. Khi các sợi thần kinh này bị tổn thương vĩnh viễn, người bệnh sẽ bị thu hẹp tầm nhìn từ ngoại vi vào trung tâm và có thể dẫn đến mù lòa nếu không kiểm soát kịp thời.

Trong phác đồ chuyên khoa nhãn khoa, việc điều trị luôn hướng đến hạ nhãn áp xuống ngưỡng an toàn. Bác sĩ thường khởi đầu bằng các nhóm thuốc nhỏ mắt giúp giảm sản xuất hoặc tăng thoát thủy dịch. Khi thuốc nhỏ mắt không còn mang lại hiệu quả kiểm soát, người bệnh bị dị ứng thuốc, không tuân thủ được lịch nhỏ kéo dài, hoặc bệnh tiến triển nhanh đe dọa thị lực, phẫu thuật sẽ được chỉ định như một giải pháp bảo tồn thị giác cần thiết.

Khi nào bác sĩ nhãn khoa chỉ định mổ cườm nước

Phẫu thuật cườm nước được xem xét khi các phương pháp bảo tồn không còn duy trì được mức nhãn áp mục tiêu. Tình huống thường gặp nhất là người bệnh đã sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp ở liều tối đa nhưng áp lực trong mắt vẫn ở mức cao hoặc thị trường tiếp tục bị thu hẹp qua các lần đo kiểm tra định kỳ.

Bên cạnh đó, mổ cườm nước còn được cân nhắc ở những người gặp tác dụng phụ nghiêm trọng với thuốc nhỏ mắt, người có cơ địa dị ứng, hoặc người cao tuổi không thể tự nhỏ mắt đúng giờ mỗi ngày. Với những trường hợp bệnh glaucoma góc đóng cơn cấp tính có nhãn áp tăng vọt dữ dội, can thiệp laser hoặc phẫu thuật cấp cứu là bắt buộc nhằm giải phóng tắc nghẽn góc tiền phòng, hạ áp nhanh chóng để cứu vãn thần kinh thị giác. Quyết định can thiệp luôn được bác sĩ nhãn khoa cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tổn thương đáy mắt và thể trạng từng cá nhân.

Các phương pháp mổ cườm nước phổ biến hiện nay

Tùy thuộc vào dạng cườm nước góc mở hay góc đóng và giai đoạn bệnh, bác sĩ nhãn khoa sẽ lựa chọn kỹ thuật can thiệp phù hợp. Các thủ thuật laser như tạo hình vùng bè bằng laser hoặc cắt mống mắt chu biên bằng laser thường được ưu tiên thực hiện sớm ở giai đoạn đầu nhờ tính chất ít xâm lấn, thời gian thực hiện nhanh và thời gian hồi phục ngắn.

Khi can thiệp laser không đạt hiệu quả hoặc bệnh ở giai đoạn tiến triển, phẫu thuật mở thường được áp dụng. Phương pháp truyền thống phổ biến nhất là phẫu thuật cắt bè củng giác mạc, trong đó phẫu thuật viên tạo một van nhỏ dưới kết mạc để dẫn lưu thủy dịch thừa ra ngoài, giúp hạ nhãn áp ổn định. Trong một số ca phức tạp hoặc từng phẫu thuật thất bại, bác sĩ có thể đặt ống dẫn lưu tiền phòng vào mắt. Gần đây, các kỹ thuật phẫu thuật cườm nước xâm lấn tối thiểu cũng ngày càng phát triển, giúp giảm bớt biến chứng và rút ngắn thời gian lành vết thương cho người bệnh.

Khả năng phục hồi thị lực sau khi phẫu thuật cườm nước

Một trong những hiểu lầm lớn nhất của người bệnh là kỳ vọng mắt sẽ sáng rõ trở lại như bình thường sau khi mổ cườm nước. Trên thực tế, các sợi thần kinh thị giác một khi đã bị teo hoặc chết do áp lực nội nhãn cao thì không có khả năng tái tạo hay hồi phục. Do đó, mục tiêu duy nhất của phẫu thuật là ngăn chặn tổn thương tiếp diễn, chứ không thể đảo ngược những vùng thị giác đã mất.

Sau phẫu thuật, thị lực của người bệnh thường có thể mờ hơn tạm thời trong vài tuần đầu do phản ứng viêm, loạn thị sau mổ hoặc tác động của quá trình can thiệp. Khi mắt ổn định hoàn toàn, mức thị lực và thị trường nhìn chung sẽ giữ ở mức tương đương với thời điểm trước can thiệp. Việc hiểu rõ bản chất này giúp người bệnh chuẩn bị tâm lý đúng đắn, tránh thất vọng và kiên trì tuân thủ chế độ theo dõi nhãn áp suốt đời.

Chăm sóc và theo dõi mắt sau can thiệp phẫu thuật

Chăm sóc hậu phẫu đóng vai trò quyết định đến sự thành công lâu dài của ca mổ cườm nước. Người bệnh cần sử dụng đầy đủ các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng viêm theo đúng đơn chỉ dẫn của bác sĩ phẫu thuật để phòng ngừa nhiễm trùng và kiểm soát sẹo xơ hóa tại vị trí tạo đường thoát dịch. Tuyệt đối không được dụi mắt, không để nước bẩn, xà phòng rơi vào mắt và nên đeo kính bảo vệ mắt cả ngày lẫn đêm trong những tuần đầu.

Người bệnh cũng cần kiêng vận động mạnh, tránh cúi gập đầu sâu, không mang vác vật nặng và tránh ho rặn mạnh vì các hành động này có thể làm tăng áp lực đột ngột lên nhãn cầu. Việc tái khám đúng lịch hẹn là bắt buộc để bác sĩ đo nhãn áp, kiểm tra sự lưu thông của đường thoát thủy dịch mới và phát hiện sớm các biến chứng như rò bọng lọc, nhiễm trùng nội nhãn hay xuất huyết.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp trước ngày mổ khi chưa có chỉ định của bác sĩ điều trị. Sau khi phẫu thuật, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mắt đau nhức dữ dội, đỏ tăng dần, thị lực giảm đột ngột hoặc chảy dịch nhiều, người bệnh phải lập tức đến bệnh viện mắt để được xử trí cấp cứu. Cườm nước là bệnh mạn tính, do đó ngay cả khi ca mổ thành công, việc tái khám định kỳ suốt đời vẫn là điều bắt buộc.

Tóm tắt

Cườm nước hoàn toàn có thể mổ được khi thuốc nhỏ mắt không còn kiểm soát tốt áp lực nội nhãn. Phẫu thuật là phương pháp quan trọng giúp bảo tồn thị lực hiện có và ngăn ngừa nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Việc thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa mắt và tuân thủ chặt chẽ chỉ dẫn hậu phẫu là chìa khóa then chốt để duy trì đôi mắt sáng khỏe dài lâu.