Mắt bị cộm khó chịu: Nguyên nhân thường gặp và cách xử trí

Mắt bị cộm khó chịu là gì?

Cảm giác cộm mắt là phản ứng kích thích tại các đầu mút thần kinh phân bố dày đặc ở kết mạc và giác mạc khi bề mặt nhãn cầu bị tác động bởi dị vật cơ học, tình trạng khô hạn hoặc phản ứng viêm. Giác mạc là một trong những mô nhạy cảm nhất trên cơ thể người, do đó chỉ một hạt bụi li ti, một sợi lông mi rụng hay sự mất cân bằng vi mô của màng phim nước mắt cũng đủ tạo ra cảm giác lấn cấn dữ dội.

Tình trạng này có thể chỉ thoáng qua vài phút sau khi chớp mắt đẩy được dị vật ra ngoài, nhưng cũng có thể kéo dài âm ỉ nhiều ngày. Khi không được can thiệp đúng cách, cảm giác cộm khó chịu kéo dài dễ dẫn đến phản xạ dụi mắt liên tục, làm tăng nguy cơ trầy xước giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn gây nguy hại cho thị giác.

Nguyên nhân phổ biến gây ra cảm giác mắt bị cộm khó chịu

Hiện tượng cộm mắt thường xuất phát từ sự xáo trộn ở bề mặt nhãn cầu. Nguyên nhân phổ biến nhất là dị vật nhỏ như hạt bụi cát, sợi lông mi hoặc mạt kim loại rơi vào khe mi. Bên cạnh đó, hội chứng khô mắt do thiếu hụt lượng nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh cũng tạo cảm giác xót cộm liên tục.

Ngoài ra, các bệnh lý viêm nhiễm như viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm giác mạc hoặc mụt lẹo ở mí mắt cũng gây sưng nề và kích ứng bề mặt mắt. Thói quen sử dụng kính áp tròng sai cách, đeo quá thời gian quy định hoặc vệ sinh kính kém cũng là yếu tố thường gặp gây tổn thương biểu mô giác mạc, dẫn đến cảm giác cộm rát kéo dài.

Các bước xử trí ban đầu an toàn tại nhà khi mắt bị cộm

Khi đột ngột xuất hiện cảm giác cộm xốn, phản xạ tự nhiên của nhiều người là đưa tay dụi mắt, nhưng đây là hành động nguy hiểm có thể làm rách biểu mô giác mạc. Bước xử trí đầu tiên và an toàn nhất là rửa tay sạch bằng xà phòng, sau đó nhỏ nhiều giọt nước muối sinh lý chuyên dụng hoặc dung dịch nước mắt nhân tạo để bôi trơn và hỗ trợ đẩy dị vật ra ngoài tự nhiên.

Nếu nghi ngờ có bụi bẩn, bạn có thể ngâm mắt vào một cốc nước muối sinh lý vô trùng và chớp nhẹ liên tục. Trong trường hợp đang đeo kính áp tròng, hãy tháo kính ngay lập tức và bảo quản vào dung dịch ngâm chuyên dụng, tuyệt đối không cố gắng đeo lại cho đến khi mắt bình phục hoàn toàn.

Biện pháp chăm sóc và làm dịu mắt trong sinh hoạt hàng ngày

Để cải thiện tình trạng cộm rát do khô mắt hoặc mỏi mắt điều tiết, việc duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh đóng vai trò thiết yếu. Khi làm việc với máy tính hoặc điện thoại, bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20, nghĩa là sau mỗi 20 phút làm việc hãy nhìn xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây để mắt được thư giãn và duy trì tần suất chớp mắt đều đặn.

Bên cạnh đó, việc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp giúp làm chậm quá trình bốc hơi của màng phim nước mắt. Chườm ấm mi mắt bằng khăn sạch khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày cũng hỗ trợ tuyến bã nhờn meibomian hoạt động tốt hơn, từ đó cải thiện chất lượng dịch nước mắt tự nhiên và giảm cảm giác cộm xốn.

Thói quen phòng ngừa kích ứng và bảo vệ bề mặt nhãn cầu

Bảo vệ mắt trước các tác nhân gây hại từ môi trường là cách phòng ngừa hiệu quả nhất tình trạng cộm mắt tái phát. Khi di chuyển ngoài đường hoặc làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, khói hàn xì, hóa chất hay gió mạnh, bạn cần đeo kính bảo hộ hoặc kính râm có khả năng chống tia cực tím.

Đồng thời, cần chú ý vệ sinh bờ mi hàng ngày bằng dung dịch chuyên biệt nếu bạn thường xuyên trang điểm vùng mắt, tránh để cặn phấn mascara rơi vào kết mạc mi. Không dùng chung khăn mặt, thuốc nhỏ mắt với người khác để hạn chế nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn hoặc virus gây viêm kết mạc lây lan trong gia đình và cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe tổng quát, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Nếu dị vật cắm sâu vào lòng đen hoặc mắt có dấu hiệu xuất huyết, giảm thị lực đột ngột, cần đến ngay bệnh viện mắt để được xử lý vô trùng.

Tóm tắt

Cảm giác cộm mắt là tín hiệu cảnh báo bề mặt nhãn cầu đang bị kích ứng hoặc tổn thương. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, vệ sinh mắt đúng cách và không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất mạnh sẽ giúp bảo vệ thị lực an toàn. Khi triệu chứng kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.