Mắt bé bị đổ ghèn có nguy hiểm không và những lưu ý phụ huynh cần biết

Mắt bé bị đổ ghèn là gì?

Đổ ghèn mắt ở trẻ nhỏ là tình trạng khóe mắt xuất hiện dịch tiết dưới dạng nhầy trong, dính nhớt hoặc mủ màu vàng, xanh đọng lại trên lông mi và khóe mắt. Về mặt sinh lý, mắt luôn tiết ra một lượng nước mắt và dịch nhầy nhất định từ tuyến lệ và kết mạc nhằm bôi trơn, giữ ẩm cũng như cuốn trôi các dị vật nhỏ li ti ra khỏi bề mặt nhãn cầu.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi, các cấu trúc quanh mắt như tuyến lệ, ống lệ mũi và hệ miễn dịch niêm mạc vẫn chưa phát triển hoàn thiện. Sự chưa hoàn thiện này khiến mắt trẻ nhạy cảm hơn trước các tác nhân kích thích từ môi trường sống hoặc dễ bị bít tắc đường thoát dịch tự nhiên. Việc xác định mắt bé bị đổ ghèn có nguy hiểm hay không phụ thuộc hoàn toàn vào đặc điểm của dịch tiết, màu sắc của tròng trắng mắt và các biểu hiện toàn thân đi kèm của trẻ.

Trường hợp mắt bé đổ ghèn do yếu tố sinh lý lành tính

Ở những tuần đầu đời, một số trẻ sơ sinh có thể xuất hiện chút chất nhầy trong hoặc hơi ngả vàng ở khóe mắt. Tình trạng này có thể xuất phát từ việc nước ối và dịch tiết trong đường sinh của người mẹ còn sót lại trong mắt bé chưa được đào thải hết. Ngoài ra, việc mắt trẻ làm quen dần với môi trường sống bên ngoài có nhiều ánh sáng, bụi không khí cũng kích thích kết mạc tiết ra một lượng nhỏ dịch bảo vệ.

Đặc điểm nhận biết ghèn mắt mang tính chất sinh lý bình thường là số lượng ghèn rất ít, thường khô lại quanh khóe mắt sau giấc ngủ dài ban đêm. Khi lau sạch ghèn, tròng trắng của mắt bé vẫn giữ được màu trắng sáng tự nhiên, không bị đỏ rực hay sung huyết. Trẻ hoàn toàn không bị sưng phù mi mắt, mắt mở to linh hoạt, ăn ngủ tốt và không quấy khóc khó chịu. Với những trường hợp này, phụ huynh chỉ cần chú ý khâu vệ sinh mắt đúng cách hàng ngày mà không cần áp dụng bất kỳ loại thuốc điều trị đặc biệt nào.

Hiện tượng đổ ghèn do tắc ống lệ mũi bẩm sinh ở trẻ nhỏ

Tắc ống lệ mũi bẩm sinh là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị đổ ghèn mắt kéo dài. Ống lệ mũi là đường dẫn tự nhiên giúp nước mắt lưu thông từ bề mặt nhãn cầu xuống khoang mũi. Khi chào đời, nếu màng ngăn ở phần cuối ống dẫn lệ chưa kịp mở ra hoàn toàn, dòng chảy của nước mắt sẽ bị ứ đọng lại, gây nên hiện tượng chảy nước mắt sống liên tục kèm theo ghèn nhầy ứ ở góc trong của mắt.

Triệu chứng thường xuất hiện từ tuần thứ hai đến tuần thứ ba sau sinh, có thể xảy ra ở một mắt hoặc cả hai mắt. Mắt của trẻ luôn trong tình trạng ươn ướt, ghèn nhầy đọng lại thường xuyên dù đã được lau sạch nhiều lần trong ngày, đặc biệt nhiều hơn sau khi ngủ dậy. Điều quan trọng cần lưu ý là tròng trắng mắt của trẻ vẫn không bị đỏ và thị lực không bị cản trở. Phần lớn các trường hợp tắc tuyến lệ bẩm sinh sẽ tự cải thiện trong vòng sáu đến mười hai tháng đầu khi cấu trúc lệ đạo phát triển hoàn thiện. Bác sĩ chuyên khoa mắt có thể hướng dẫn cha mẹ bài tập xoa nắn vùng túi lệ nhẹ nhàng để hỗ trợ giải phóng chỗ tắc tự nhiên.

Cảnh báo nguy cơ viêm kết mạc nhiễm khuẩn khi mắt đổ ghèn mủ

Nếu ghèn mắt của bé xuất hiện với lượng nhiều, có màu vàng đặc hoặc xanh kèm theo triệu chứng mắt đỏ ngầu, sưng nề mi mắt thì đây là dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm kết mạc nhiễm trùng. Tác nhân gây bệnh có thể do vi khuẩn như tụ cầu, liên cầu hoặc các loại virus đường hô hấp xâm nhập vào bề mặt nhãn cầu. Trẻ sinh qua ngả âm đạo cũng có nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn lậu cầu hoặc Chlamydia từ dịch tiết sinh dục của mẹ, dẫn đến viêm kết mạc sơ sinh cấp tính rất nguy hiểm.

Khi bị viêm kết mạc nhiễm trùng, hai mi mắt của trẻ thường bị dính chặt vào nhau sau khi thức dậy do lớp dịch mủ đông đặc. Trẻ có biểu hiện khó chịu rõ rệt, hay đưa tay lên dụi mắt, sợ ánh sáng mạnh, quấy khóc nhiều và có thể bỏ bú hoặc sốt nhẹ. Đây là bệnh lý cần được thăm khám tại chuyên khoa mắt ngay lập tức để xác định chính xác nguyên nhân vi sinh. Việc can thiệp y khoa chậm trễ hoặc tự ý mua thuốc điều trị tại nhà có thể dẫn đến nguy cơ viêm loét giác mạc, để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn sau này của trẻ.

Hướng dẫn phụ huynh các bước vệ sinh mắt đúng cách cho bé

Quy trình vệ sinh mắt cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa nhằm tránh lây lan vi khuẩn và không làm tổn thương bề mặt nhãn cầu. Trước khi tiến hành, người chăm sóc phải rửa tay thật sạch bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Dụng cụ chuẩn bị bao gồm nước muối sinh lý vô khuẩn nồng độ không phẩy chín phần trăm dạng ống đơn liều hoặc chai nhỏ giọt còn hạn sử dụng, cùng gạc y tế tiệt trùng hoặc bông gòn sạch dùng một lần.

Cách thực hiện chuẩn là làm ẩm miếng gạc bằng nước muối sinh lý, sau đó nhẹ nhàng lau mắt cho bé theo một chiều duy nhất từ khóe mắt trong ra góc mắt ngoài. Nguyên tắc bắt buộc là mỗi miếng gạc chỉ được dùng cho một lần lau duy nhất trên một mắt; tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt vì rất dễ truyền mầm bệnh từ bên mắt tổn thương sang bên mắt lành. Trong suốt quá trình vệ sinh, cha mẹ cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh làm xước giác mạc hoặc rách da mi mỏng manh của trẻ. Mỗi ngày nên vệ sinh mắt từ hai đến ba lần hoặc lau ngay khi thấy dịch ghèn khô gây dính mí mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh hoặc hoạt chất kháng viêm corticoid cho trẻ khi chưa có chỉ định y tế. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như nhỏ sữa mẹ, đắp lá cây hoặc nhỏ nước muối tự pha vào mắt vì có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm loét giác mạc và suy giảm thị lực vĩnh viễn của bé.

Tóm tắt

Hiện tượng mắt bé bị đổ ghèn phần lớn bắt nguồn từ sinh lý bình thường hoặc tắc tuyến lệ tạm thời. Tuy nhiên, việc quan sát kỹ các dấu hiệu kèm theo như mắt đỏ, sưng mí hay ghèn mủ vàng xanh là rất quan trọng để phát hiện sớm các bệnh lý nhiễm trùng. Phụ huynh nên duy trì thói quen vệ sinh mắt nhẹ nhàng hàng ngày bằng nước muối sinh lý và chủ động đưa bé đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.