Mang thai kiêng gì trong ăn uống và sinh hoạt hàng ngày

Mang thai kiêng gì là gì?

Thời kỳ mang thai là giai đoạn nhạy cảm khi mọi yếu tố từ dinh dưỡng, vận động, thói quen sinh hoạt đến môi trường sống của người mẹ đều có thể tác động trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Việc kiêng cữ trong thai kỳ không đồng nghĩa với việc kiêng khem khắt khe hay cắt giảm dinh dưỡng bừa bãi. Mục tiêu chính của việc kiêng cữ y khoa là loại bỏ những tác nhân gây độc hại, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm, nhiễm ký sinh trùng và giảm thiểu các chấn thương cơ học vùng bụng chậu.

Hiểu rõ mang thai kiêng gì giúp người phụ nữ chủ động thiết lập lối sống lành mạnh, cân bằng giữa nghỉ ngơi và vận động, đồng thời lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn, giàu dưỡng chất để hỗ trợ thai nhi phát triển trọn vẹn cả về thể chất lẫn não bộ.

Thực phẩm và đồ uống phụ nữ mang thai cần kiêng

Trong thai kỳ, hệ thống miễn dịch của người mẹ suy giảm tự nhiên, khiến cơ thể dễ bị tổn thương trước các tác nhân gây ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng tiêu hóa. Mẹ bầu cần tuyệt đối kiêng các món ăn sống hoặc tái như gỏi cá, sushi hải sản sống, thịt bò tái, trứng lòng đào do nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella, Listeria monocytogenes và ký sinh trùng Toxoplasma gondii. Những vi khuẩn này có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai, dẫn đến sảy thai, lưu thai hoặc nhiễm trùng sơ sinh nghiêm trọng.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai nên tránh các loại sữa tươi chưa tiệt trùng và phô mai mềm làm từ sữa chưa thanh trùng. Các loại cá biển lớn chứa hàm lượng thủy ngân cao như cá thu vua, cá kiếm, cá ngừ đại dương cũng cần hạn chế tối đa vì kim loại nặng có thể tích tụ làm tổn thương hệ thần kinh trung ương của thai nhi. Thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp chứa nhiều muối và chất bảo quản cũng nên giảm bớt để hạn chế nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ và phù nề.

Thói quen sinh hoạt và vận động cần tránh khi mang thai

Một số thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại lại tiềm ẩn nguy cơ đối với sự phát triển của thai nhi. Thai phụ cần kiêng hoàn toàn rượu bia, đồ uống có cồn và thuốc lá. Cồn đi trực tiếp qua nhau thai gây hội chứng ngộ độc rượu ở thai nhi, làm chậm phát triển trí tuệ và dị tật bẩm sinh. Khói thuốc lá, bao gồm cả việc hít phải khói thuốc thụ động, làm giảm lượng oxy cung cấp cho bào thai, làm tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân và bong non nhau thai.

Phụ nữ mang thai cũng cần tránh các hoạt động thể lực quá sức, khiêng vác vật nặng hoặc làm việc quá giờ gây kiệt sức. Cần kiêng việc tắm nước quá nóng, ngâm bồn nước nóng lâu hoặc xông hơi vì thân nhiệt người mẹ tăng cao có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hình thành ống thần kinh của thai nhi trong tam cá nguyệt đầu tiên. Việc tự ý sơn móng tay, tiếp xúc hóa chất tẩy rửa mạnh mà không có đồ bảo hộ cũng là điều mẹ bầu nên hạn chế để tránh hít phải các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi.

Lưu ý về dùng thuốc và tiếp xúc môi trường xung quanh

Phụ nữ mang thai tuyệt đối không được tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc tây, kháng sinh, thuốc giảm đau hay thực phẩm chức năng nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Nhiều hoạt chất có thể qua nhau thai gây dị tật cơ quan, ảnh hưởng chức năng gan thận hoặc làm rối loạn tuần hoàn thai nhi. Ngay cả các loại thảo dược, trà thảo mộc hay bài thuốc dân gian truyền miệng cũng cần cẩn trọng vì một số loại có thể gây co bóp tử cung dẫn đến dọa sảy thai.

Việc tiếp xúc với nguồn lây nhiễm bệnh cũng là điều thai phụ cần lưu ý kiêng cữ. Mẹ bầu nên tránh tiếp xúc gần với người đang mắc các bệnh truyền nhiễm như cúm, rubella, thủy đậu, sởi. Đồng thời, cần hạn chế dọn dẹp chất thải của thú cưng, đặc biệt là phân mèo, để phòng tránh lây nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma gondii qua đường phân – miệng. Khi dọn dẹp nhà cửa hoặc làm vườn, thai phụ nên mang găng tay và rửa tay sạch bằng xà phòng để bảo vệ sức khỏe toàn diện.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ nữ mang thai không tự ý kiêng khem cực đoan dẫn đến suy dinh dưỡng bào thai hoặc tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc, thảo dược nào. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau bụng dưới, ra máu âm đạo, sốt cao hoặc thai máy yếu, thai phụ cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa sản để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Chăm sóc thai kỳ đòi hỏi sự cẩn trọng nhưng không nên biến thành nỗi lo âu quá mức gây căng thẳng tinh thần. Việc nắm rõ các thực phẩm và thói quen cần kiêng giúp mẹ bầu chủ động phòng ngừa rủi ro cho thai nhi. Mọi thắc mắc về dinh dưỡng, dùng thuốc hay vận động nên được bác sĩ sản khoa tư vấn trực tiếp để phù hợp nhất với thể trạng của từng thai phụ.