Mắc ung thư có nên tiêm vắc xin Covid-19 không?

Mắc ung thư có nên tiêm vắc xin covid-19 là gì?

Người mắc ung thư thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao diễn tiến nặng khi mắc các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp, đặc biệt là Covid-19. Bản thân khối u ác tính và các phương pháp can thiệp y khoa chuyên sâu như hóa trị, xạ trị, ghép tủy hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch đều có thể làm suy yếu hàng rào phòng thủ tự nhiên của cơ thể. Khi nhiễm phải virus SARS-CoV-2, bệnh nhân ung thư dễ đối mặt với tổn thương phổi, suy đa tạng và nguy cơ tử vong cao hơn đáng kể so với người bình thường. Do đó, việc tiêm chủng vắc xin phòng ngừa Covid-19 là một biện pháp y tế dự phòng mang tính sống còn, giúp bảo vệ cơ thể khỏi các đợt diễn tiến kịch phát nguy hiểm. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tốt nhất và hạn chế tối đa nguy cơ phản ứng không mong muốn, việc tiêm phòng phải được lập kế hoạch thận trọng dưới sự chỉ định chuyên môn của bác sĩ điều trị ung bướu.

Lợi ích của việc tiêm vắc xin Covid-19 đối với người bệnh ung thư

Khối u ác tính cùng các biện pháp điều trị chuyên khoa như phẫu thuật, xạ trị hoặc truyền hóa chất thường làm suy giảm đáng kể số lượng và chức năng của tế bào bạch cầu. Tình trạng suy giảm miễn dịch này khiến người bệnh ung thư có nguy cơ cao bị tổn thương phổi lan tỏa, suy hô hấp cấp và các đợt bùng phát biến chứng nặng nếu không may nhiễm virus SARS-CoV-2.

Vắc xin Covid-19 đóng vai trò kích hoạt cơ thể nhận diện kháng nguyên để sinh ra kháng thể bảo vệ chủ động. Dù khả năng tạo miễn dịch ở bệnh nhân ung thư có thể không cao bằng người khỏe mạnh, việc tiêm chủng vẫn giúp làm giảm rõ rệt tỷ lệ nhập viện chăm sóc tích cực và nguy cơ tử vong do nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính. Do đó, phần lớn các tổ chức y khoa quốc tế đều khuyến cáo người bệnh ung thư nên được tiêm phòng khi đủ điều kiện sức khỏe.

Thời điểm tiêm vắc xin thích hợp theo từng giai đoạn điều trị

Việc lựa chọn thời điểm tiêm vắc xin phụ thuộc trực tiếp vào giai đoạn bệnh và loại phác đồ mà người bệnh đang áp dụng. Đối với bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật lớn, vắc xin nên được tiêm trước ngày mổ ít nhất hai tuần hoặc sau khi vết mổ đã lành hoàn toàn nhằm tránh trùng lặp các phản ứng sau tiêm với biến chứng ngoại khoa.

Với người đang điều trị bằng hóa chất hoặc thuốc ức chế tủy xương, thời điểm tiêm thích hợp nhất thường rơi vào khoảng giữa hai chu kỳ hóa trị, lúc số lượng bạch cầu trung tính đã phục hồi về mức an toàn. Ngược lại, những người đang dùng liệu pháp nội tiết, thuốc nhắm trúng đích đường uống hoặc theo dõi định kỳ sau khi khối u đã ổn định có thể tiêm vắc xin bình thường mà không cần trì hoãn thời gian dài. Bác sĩ điều trị trực tiếp sẽ đưa ra quyết định cụ thể dựa trên xét nghiệm công thức máu toàn phần.

Mức độ an toàn và phản ứng phụ thường gặp sau tiêm chủng

Hầu hết các dòng vắc xin Covid-19 hiện hành như vắc xin công nghệ mRNA hoặc vắc xin tiểu đơn vị protein không chứa virus sống có khả năng nhân lên. Nhờ vậy, chúng không thể gây ra bệnh Covid-19 trên người có sức đề kháng yếu và được đánh giá là lựa chọn an toàn cho bệnh nhân ung thư.

Phản ứng sau tiêm phổ biến nhất thường chỉ giới hạn ở mức độ nhẹ đến trung bình, bao gồm đau nhức tại cánh tay tiêm, mệt mỏi, đau đầu hoặc sốt nhẹ kéo dài từ một đến hai ngày. Các triệu chứng này phản ánh hệ thống miễn dịch đang làm việc để tạo ra kháng thể. Dù vậy, người bệnh ung thư cần được theo dõi tại cơ sở y tế có đủ trang thiết bị cấp cứu sau tiêm ít nhất 30 phút để phát hiện kịp thời các phản ứng quá mẫn hiếm gặp.

Quy trình theo dõi và chuẩn bị trước sau khi tiêm phòng

Trước khi tiến hành tiêm chủng, người bệnh hoặc người nhà cần thông báo chi tiết cho nhân viên y tế về loại bệnh ung thư đang mắc, lịch trình dùng thuốc, ngày vừa truyền hóa chất hoặc đợt xạ trị gần nhất. Bác sĩ khám sàng lọc sẽ đo huyết áp, nhịp tim và kiểm tra tổng quát để loại trừ các đợt sốt cấp tính hay tình trạng nhiễm trùng thứ phát.

Sau khi tiêm, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi sát thân nhiệt tại nhà trong vòng 48 đến 72 giờ. Trường hợp xuất hiện sốt nhẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng thuốc hạ sốt an toàn, tuyệt đối không tự ý uống các loại thuốc chống viêm bừa bãi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, phát ban lan rộng, sưng mặt, đau ngực dữ dội hoặc sốt cao liên tục không hạ, gia đình phải đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa thường thức, không thay thế cho quyết định lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng, hoãn hoặc thay đổi lịch trình điều trị hóa trị, xạ trị để đi tiêm vắc xin mà chưa có sự đồng thuận từ bác sĩ phụ trách. Mọi chỉ định tiêm phòng cần dựa trên kết quả khám sàng lọc cụ thể tại cơ sở y tế.

Tóm tắt

Người mắc ung thư hoàn toàn có thể tiêm vắc xin Covid-19 nếu được thăm khám và lập kế hoạch tiêm phòng phù hợp. Việc trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ ung bướu sẽ giúp người bệnh chọn đúng thời điểm, đảm bảo an toàn tối đa và đạt được hiệu quả bảo vệ tốt nhất trước nguy cơ nhiễm trùng.