Lý do gây ngộ độc dưa hấu và cách bảo quản phòng ngừa

Ngộ độc dưa hấu là gì?

Ngộ độc dưa hấu là tình trạng cơ thể phản ứng bất lợi sau khi ăn phải dưa hấu bị nhiễm vi sinh vật gây hại hoặc độc chất. Quả dưa hấu có độ ẩm rất cao, chứa lượng đường tự nhiên đáng kể và độ chua thấp. Đây là môi trường rất thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển nhanh chóng khi bề mặt quả bị dập nát hoặc sau khi bổ ra mà không được bảo quản đúng cách.

Khi ăn dưa hấu nhiễm khuẩn, người bệnh thường gặp các triệu chứng nhiễm trùng tiêu hóa như đau quặn bụng, buồn nôn, tiêu chảy và mệt mỏi. Phần lớn các trường hợp có thể thuyên giảm khi được nghỉ ngơi và bù nước kịp thời, nhưng bệnh cũng có thể diễn tiến phức tạp ở trẻ nhỏ hoặc người có sức đề kháng yếu nếu không được theo dõi sát sao.

Vi khuẩn xâm nhập từ bề mặt vỏ dưa khi bổ

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến ngộ độc dưa hấu bắt nguồn từ lớp vỏ ngoài. Trong quá trình sinh trưởng trên đồng ruộng, thu hoạch và bày bán, vỏ dưa tiếp xúc nhiều với đất cát, phân bón và nguồn nước tưới. Bề mặt vỏ vì vậy có thể mang các vi khuẩn gây bệnh đường ruột như Salmonella, Escherichia coli hoặc Listeria.

Nhiều người có thói quen dùng dao cắt thẳng qua quả dưa mà không rửa sạch vỏ trước. Lưỡi dao vô tình kéo vi khuẩn từ ngoài vỏ đưa sâu vào phần ruột dưa giàu nước và đường. Trong điều kiện thuận lợi, vi khuẩn nhanh chóng nhân lên và tiết độc tố, biến miếng dưa tươi mát thành nguồn lây nhiễm vi sinh vật vào đường tiêu hóa khi ăn.

Thói quen bảo quản dưa hấu đã bổ ở nhiệt độ phòng

Khi dưa hấu đã được cắt ra, lớp vỏ bảo vệ tự nhiên bị phá vỡ, tạo điều kiện cho vi sinh vật từ không khí tiếp cận bề mặt thịt dưa. Ở nhiệt độ phòng bình thường, đặc biệt trong những ngày thời tiết nóng ẩm từ 25 đến 37 độ C, các loại vi khuẩn gây bệnh có thể nhân đôi số lượng chỉ sau mỗi 20 đến 30 phút.

Nhiều gia đình thường để dưa hấu đã bổ trên bàn ăn hoặc đậy lồng bàn sơ sài trong nhiều giờ. Việc lưu giữ ở nhiệt độ phòng khiến lượng đường trong quả lên men và vi khuẩn sinh sôi với tốc độ chóng mặt. Ngay cả khi miếng dưa chưa đổi màu hay chưa có mùi lạ, lượng vi khuẩn tích tụ bên trong đã đủ để kích hoạt cơn đau bụng và rối loạn tiêu hóa cấp tính sau khi ăn.

Mua dưa hấu cắt sẵn không đảm bảo vệ sinh tại điểm bán

Dưa hấu bổ sẵn bày bán tại lề đường hoặc các chợ dân sinh tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn rất cao. Những phần dưa này thường được gọt bằng dao thớt không được tiệt trùng sạch sẽ, thậm chí dùng chung dụng cụ sơ chế thực phẩm sống. Quá trình bày bán ngoài trời khiến miếng dưa tiếp xúc với bụi bẩn, ruồi nhặng và nhiệt độ cao trong suốt thời gian dài.

Màng bọc thực phẩm nếu bảo quản kín khi miếng dưa còn ẩm nóng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí sinh sôi. Ngoài ra, việc người bán gọt bỏ phần dập thối của những quả dưa hỏng để bán nốt phần lành cũng rất nguy hiểm, bởi sợi nấm mốc và vi khuẩn thực tế đã có thể lây lan khắp toàn bộ quả dưa từ trước.

Tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật hoặc chất bảo quản

Dù ít gặp hơn so với nguyên nhân nhiễm khuẩn, tồn dư hóa chất nông nghiệp vẫn là một mối nguy hại thực tế. Trong quá trình canh tác, nếu dưa được phun thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất kích thích tăng trưởng mà không tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch, dư lượng hóa chất có thể thẩm thấu qua vỏ vào thịt quả.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa chất bảo quản trôi nổi để giữ quả dưa tươi lâu cũng có thể gây ngộ độc. Khi ăn phải lượng hóa chất vượt mức an toàn, cơ thể có thể xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp tính như đau đầu, buồn nôn, đau bụng dữ dội và tiêu chảy liên tục, đòi hỏi phải được nhân viên y tế theo dõi xử trí.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm sau khi ăn dưa hấu, không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy ngay vì có thể làm chậm quá trình đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Tuyệt đối không tự ý uống kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần ưu tiên bù nước bằng dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn và nghỉ ngơi theo dõi.

Tóm tắt

Ngộ độc dưa hấu chủ yếu xuất phát từ quá trình sơ chế chưa sạch và thói quen bảo quản chưa đúng cách. Chỉ cần chú ý rửa sạch vỏ trước khi cắt gọt, sử dụng dao thớt sạch và luôn cất dưa vào tủ lạnh kịp thời, bạn hoàn toàn có thể yên tâm thưởng thức hương vị mát lành và nguồn vitamin dồi dào từ dưa hấu mỗi ngày.