Lưu ý quan trọng khi chăm sóc và điều trị thủy đậu ở trẻ em

Điều trị thủy đậu ở trẻ em là gì?

Thủy đậu là bệnh nhiễm trùng cấp tính có thời gian ủ bệnh kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng phát ban đặc trưng. Ở trẻ nhỏ, bệnh khởi phát với sốt nhẹ, mệt mỏi, biếng ăn, sau đó nhanh chóng xuất hiện các dát đỏ chuyển thành nốt phỏng nước rải rác toàn thân. Các nốt ban này thường gây ngứa dữ dội, khiến trẻ bứt rứt và có xu hướng cào gãi làm vỡ bọng nước, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập vào sâu trong da.

Quá trình điều trị bệnh thủy đậu ở trẻ em chủ yếu tập trung vào việc chăm sóc nâng đỡ, cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng vi khuẩn. Việc hiểu rõ chu kỳ phát triển của nốt phỏng từ dạng nước trong đến khi đóng vảy khô giúp phụ huynh chủ động theo dõi diễn tiến, giữ gìn vệ sinh thân thể đúng cách và kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế khi nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo bất thường.

Giữ gìn vệ sinh thân thể và chăm sóc vùng da tổn thương

Nhiều quan niệm sai lầm cho rằng trẻ bị thủy đậu phải kiêng nước và kiêng gió tuyệt đối, dẫn đến tình trạng ủ kín khiến da ẩm ướt và dễ nhiễm khuẩn hơn. Thực tế, phụ huynh cần tắm rửa hằng ngày cho trẻ bằng nước ấm sạch trong phòng kín gió, thao tác thật nhẹ nhàng và không chà xát mạnh làm vỡ các nốt phỏng nước. Sau khi tắm, dùng khăn bông mềm thấm khô người rồi mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi tốt.

Để hạn chế trẻ cào gãi gây trầy xước và để lại sẹo lõm vĩnh viễn, người chăm sóc nên cắt ngắn móng tay của trẻ hoặc cho trẻ đeo bao tay mềm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Khi các nốt đậu đã vỡ, có thể bôi dung dịch sát khuẩn ngoài da phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc bác sĩ nhi khoa nhằm ngăn ngừa tình trạng bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu.

Nguyên tắc dùng thuốc hạ sốt và thuốc giảm ngứa an toàn

Khi trẻ bị sốt và khó chịu, hoạt chất hạ sốt thường được ưu tiên lựa chọn là paracetamol với liều lượng và khoảng cách dùng phù hợp theo cân nặng của trẻ do bác sĩ chỉ định. Phụ huynh tuyệt đối không sử dụng aspirin hoặc các loại thuốc chứa dẫn xuất salicylate để hạ sốt cho trẻ mắc thủy đậu, bởi sự kết hợp này có nguy cơ cao kích hoạt hội chứng Reye, một tình trạng hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm gây tổn thương gan và não cấp tính.

Trường hợp trẻ ngứa ngáy nhiều, quấy khóc làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc kê đơn các loại thuốc kháng histamine đường uống thích hợp theo độ tuổi để làm dịu cơn ngứa. Thuốc kháng virus dạng uống chỉ được chỉ định trong một số tình huống cụ thể như trẻ có nguy cơ cao diễn tiến nặng hoặc trẻ suy giảm miễn dịch, và cần được bác sĩ khám, quyết định sử dụng trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ đầu kể từ khi phát ban.

Chế độ dinh dưỡng và bổ sung nước hợp lý cho trẻ

Các nốt phỏng thủy đậu có thể mọc sâu trong khoang miệng, vòm họng và niêm mạc lưỡi khiến trẻ đau rát, khó nuốt, chán ăn và dễ nôn ói. Do đó, chế độ ăn cho trẻ trong giai đoạn này cần ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, canh hầm nhưng vẫn phải đảm bảo cung cấp đủ bốn nhóm chất dinh dưỡng cần thiết. Nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày và cho trẻ ăn khi thức ăn đã nguội bớt để không gây kích ứng vết loét trong miệng.

Cần tránh cho trẻ dùng các loại thực phẩm cứng, giòn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc các món quá chua, quá mặn, cay nồng. Đồng thời, phụ huynh cần khuyến khích trẻ uống nhiều nước lọc, nước canh thanh đạm hoặc nước ép trái cây ít chua để bù dịch, thanh nhiệt và hỗ trợ cơ thể đào thải độc tố tốt hơn. Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất qua thực phẩm tự nhiên sẽ góp phần củng cố hệ thống miễn dịch giúp trẻ nhanh hồi phục thể trạng.

Biện pháp cách ly phòng lây nhiễm và nhận biết biến chứng

Virus thủy đậu có khả năng lây lan rất mạnh qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước. Do vậy, trẻ cần được cách ly tại phòng riêng thoáng khí cho đến khi toàn bộ các nốt phỏng nước đã khô se và đóng vảy hoàn toàn, thường mất khoảng bảy đến mười ngày kể từ khi xuất hiện nốt ban đầu tiên. Trẻ không nên đến trường học, nhà trẻ hoặc nơi đông người nhằm bảo vệ cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Trong suốt thời gian điều trị tại nhà, gia đình cần theo dõi sát sao nhiệt độ và thể trạng của trẻ. Phụ huynh phải nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện nếu phát hiện các biểu hiện nguy hiểm như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc, nốt đậu sưng đỏ tấy mủ xung quanh, trẻ thở nhanh, khó thở, ho nhiều, li bì, nôn mửa liên tục hoặc co giật.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc bôi chứa corticoid khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế, vì việc dùng sai thuốc có thể khiến tình trạng nhiễm trùng da lan rộng và làm nặng thêm diễn tiến của bệnh thủy đậu. Tránh hoàn toàn việc đắp các loại lá cây, thuốc nam không rõ nguồn gốc lên nốt đậu vỡ nhằm ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng máu.

Tóm tắt

Điều trị thủy đậu ở trẻ em đòi hỏi sự chăm sóc kiên nhẫn, khoa học cùng việc giữ gìn vệ sinh da sạch sẽ và dinh dưỡng hợp lý. Khi cha mẹ tuân thủ đúng các chỉ dẫn y khoa, chăm sóc đúng cách và tránh những kiêng cữ sai lầm, trẻ sẽ vượt qua đợt bệnh một cách êm đẹp, hạn chế tối đa nguy cơ bội nhiễm và sẹo xấu trên da. Hãy luôn chủ động trao đổi với bác sĩ khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào ở trẻ.