Lứa tuổi nào thường mắc bệnh sởi nhiều nhất và cách phòng tránh

Lứa tuổi mắc bệnh sởi là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm do virus sởi gây ra, lây truyền trực tiếp qua các giọt bắn li ti trong không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết mũi họng. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng sốt cao, viêm long đường hô hấp trên, viêm kết mạc mắt và phát ban sẩn đỏ xuất hiện tuần tự từ mặt lan dần xuống toàn thân. Bệnh sởi có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng nào chưa có miễn dịch bảo vệ, nhưng gánh nặng bệnh tật và tần suất mắc bệnh thường tập trung chủ yếu vào lứa tuổi trẻ nhỏ. Do khả năng lây lan rất cao trong môi trường sinh hoạt tập thể, việc nhận biết nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất có ý nghĩa thiết thực trong công tác dự phòng và kiểm soát dịch bệnh.

Lứa tuổi thường mắc bệnh sởi nhiều nhất

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lây truyền trực tiếp qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Nhóm đối tượng ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh sởi cao nhất là trẻ nhỏ từ 9 tháng tuổi đến dưới 5 tuổi. Ở giai đoạn này, lượng kháng thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ đã suy giảm dần, trong khi hệ miễn dịch chủ động của trẻ chưa phát triển hoàn thiện. Những trẻ chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chưa đủ mũi vắc xin phòng bệnh sởi là đối tượng dễ bị virus tấn công nhất.

Bên cạnh trẻ nhỏ, trẻ em ở độ tuổi đi học mẫu giáo, tiểu học và người lớn chưa từng tiêm phòng hoặc chưa từng mắc sởi trước đây cũng có nguy cơ nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nguồn lây trong môi trường tập thể. Khi bùng phát dịch, mầm bệnh sởi có tốc độ lây lan nhanh chóng trong các cộng đồng có tỷ lệ bao phủ tiêm chủng chưa đạt mức bảo vệ tối ưu.

Nguy cơ biến chứng khi trẻ nhỏ mắc bệnh sởi

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi khi mắc bệnh sởi rất dễ đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng do đường thở nhỏ và sức đề kháng còn yếu. Virus sởi có đặc tính làm suy giảm hệ thống miễn dịch tạm thời, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập.

Các biến chứng thường gặp ở nhóm tuổi này bao gồm viêm phế quản, viêm phổi nặng dẫn đến suy hô hấp. Nhiễm trùng tai giữa cũng là biến chứng phổ biến có thể ảnh hưởng đến thính lực nếu không được can thiệp kịp thời. Ngoài ra, trẻ có thể gặp các biến chứng trên đường tiêu hóa như tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng nặng, viêm loét giác mạc do thiếu hụt vitamin A, hoặc nguy hiểm hơn là viêm não cấp tính để lại di chứng thần kinh lâu dài. Đối với người lớn mắc sởi, bệnh cũng có thể diễn tiến nặng, đặc biệt phụ nữ mang thai nhiễm sởi có nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc thai lưu.

Chủ động tiêm phòng vắc xin sởi đúng lịch

Tiêm vắc xin phòng bệnh sởi là biện pháp hữu hiệu và mang tính quyết định để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của virus sởi. Cha mẹ cần chủ động đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ.

Mũi vắc xin sởi đầu tiên thường được khuyến cáo tiêm khi trẻ tròn 9 tháng tuổi. Mũi thứ hai được tiêm nhắc lại khi trẻ đủ 18 tháng tuổi, có thể sử dụng vắc xin phối hợp phòng sởi, quai bị và rubella để mở rộng phạm vi bảo vệ. Trẻ lớn và người lớn chưa có miễn dịch bảo vệ cũng nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn tiêm bù hoặc tiêm bổ sung theo phác đồ y khoa phù hợp. Khi tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng đạt mức cao, miễn dịch cộng đồng sẽ giúp bảo vệ cả những trẻ quá nhỏ chưa đến tuổi tiêm chủng.

Vệ sinh cá nhân và môi trường sống hạn chế lây nhiễm

Bên cạnh tiêm chủng, việc thực hiện các thói quen vệ sinh hằng ngày đóng vai trò thiết thực trong việc hạn chế sự xâm nhập và phát tán của virus sởi trong môi trường sống.

Cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt là trước khi ăn uống và sau khi chăm sóc trẻ. Hướng dẫn trẻ che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo. Giữ gìn nhà cửa thông thoáng, thường xuyên lau chùi các bề mặt tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế bằng dung dịch tẩy rửa thông thường. Đồng thời, xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất, bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C để củng cố hàng rào miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Xử trí an toàn khi tiếp xúc với nguồn lây bệnh sởi

Khi phát hiện người trong gia đình hoặc trường học có các biểu hiện sốt, phát ban dạng sởi, chảy nước mũi hoặc mắt đỏ, cần nhanh chóng cách ly tạm thời tại phòng riêng thoáng khí để tránh lây nhiễm cho người xung quanh.

Người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế và sát khuẩn tay cẩn thận trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh. Tuyệt đối không cho trẻ mắc bệnh sởi đến trường học, nhà trẻ hoặc nơi đông người cho đến khi hết thời gian lây nhiễm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đưa người bệnh đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán xác định và nhận chỉ dẫn chăm sóc phù hợp, tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc truyền miệng hoặc kiêng khem gió, nước quá mức gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định y khoa. Khi trẻ có biểu hiện sốt cao liên tục, phát ban kèm khó thở, li bì, co giật hoặc nôn nhiều, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xử trí kịp thời. Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hay các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Bệnh sởi có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi nhưng trẻ nhỏ dưới 5 tuổi luôn là nhóm đối tượng chịu nguy cơ nặng nề nhất. Tiêm vắc xin sởi đúng lịch kết hợp duy trì vệ sinh cá nhân và dinh dưỡng hợp lý là giải pháp căn cơ giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.