Lông quặm ở trẻ nhỏ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc

Lông quặm ở trẻ nhỏ là gì?

Lông quặm ở trẻ nhỏ, trong thuật ngữ y khoa thường liên quan đến hiện tượng quặm mi bẩm sinh hoặc nếp da thừa mi, là tình trạng bờ mi mắt bị cuộn vào trong khiến toàn bộ hoặc một phần hàng lông mi tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu. Tình trạng này hay gặp nhất ở mi mắt dưới của cả hai bên mắt trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Khác với người lớn thường bị lông quặm do lão hóa hay biến chứng xơ sẹo, lông quặm ở trẻ em phần lớn liên quan đến yếu tố cấu trúc giải phẫu bẩm sinh trong quá trình hình thành khuôn mặt. Ban đầu, các sợi lông mi của trẻ thường mảnh và mềm nên mức độ kích ứng có thể nhẹ, nhưng nếu không được kiểm soát tốt, sự cọ xát cơ học liên tục sẽ gây viêm nhiễm bờ mi, trầy xước giác mạc và cản trở sự phát triển thị lực bình thường của trẻ.

Nguyên nhân gây ra tình trạng lông quặm ở trẻ nhỏ

Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến lông quặm là do bất thường bẩm sinh ở cấu trúc mi mắt, phổ biến nhất là tình trạng nếp da thừa mi dưới hoặc quặm mi bẩm sinh. Khi nếp da mi dưới dày và cuộn vào trong, các sợi lông mi sẽ bị đẩy ngược hướng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu.

Bên cạnh yếu tố cấu trúc giải phẫu bẩm sinh, trẻ nhỏ cũng có thể mắc lông quặm thứ phát sau các đợt viêm kết mạc mạn tính, bệnh đau mắt hột, chấn thương vùng mắt hoặc viêm bờ mi kéo dài tạo thành sẹo co kéo. Việc hiểu rõ nguyên nhân khởi phát giúp bác sĩ nhãn khoa phân loại chính xác dạng lông quặm để xây dựng phác đồ theo dõi hay can thiệp thích hợp cho từng lứa tuổi.

Dấu hiệu giúp phụ huynh nhận biết lông quặm ở trẻ nhỏ

Trẻ nhỏ, đặc biệt là lứa tuổi sơ sinh và nhũ nhi, chưa biết nói để mô tả cảm giác khó chịu nên cha mẹ cần chú ý kỹ các hành vi thường ngày. Dấu hiệu phổ biến nhất là trẻ liên tục đưa tay lên dụi mắt, nháy mắt liên tục, mắt hay chảy nước mắt sống và nhạy cảm quá mức với ánh sáng ban ngày hoặc ánh đèn phòng.

Khi quan sát kỹ mắt của trẻ dưới ánh sáng tự nhiên, phụ huynh có thể thấy tròng trắng của mắt hơi đỏ, có dử mắt đọng ở khóe mắt vào buổi sáng và hàng lông mi mi dưới quặp sát vào tròng đen. Một số trẻ lớn hơn có thể than phiền cảm giác cộm xốn như có hạt cát nằm trong mắt, dẫn đến quấy khóc và biếng ăn.

Tác động của lông quặm tới giác mạc và thị lực của trẻ

Lông mi của trẻ nhỏ thường khá mềm nên ở giai đoạn đầu có thể chưa gây tổn thương giác mạc tức thì. Tuy nhiên, nếu tình trạng cọ xát kéo dài liên tục nhiều tháng, đầu sợi lông mi sẽ làm trầy xước lớp biểu mô bảo vệ bề mặt giác mạc, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm xâm nhập gây viêm giác mạc hoặc loét giác mạc.

Những tổn thương sâu ở giác mạc nếu lành thành sẹo đục sẽ cản trở ánh sáng đi vào mắt, dẫn đến suy giảm thị lực, loạn thị không đều hoặc thậm chí gây nhược thị vĩnh viễn ở trẻ nhỏ. Do đó, việc theo dõi sát sao và can thiệp y tế đúng lúc có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển thị giác hoàn thiện của trẻ trong những năm đầu đời.

Hướng theo dõi và can thiệp y khoa cho trẻ bị lông quặm

Việc xử trí lông quặm ở trẻ nhỏ phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ cọ quẹt và lứa tuổi của trẻ. Trong trường hợp lông quặm nhẹ do nếp da thừa mi dưới và chưa làm tổn thương giác mạc, bác sĩ nhãn khoa thường tư vấn theo dõi định kỳ kết hợp hướng dẫn phụ huynh vuốt mi nhẹ nhàng ra ngoài và sử dụng thuốc nhỏ mắt bôi trơn theo đơn y khoa.

Khi trẻ lớn dần, khuôn mặt thay đổi và sống mũi nâng cao, một số trường hợp lông quặm sinh lý sẽ tự cải thiện mà không cần mổ. Ngược lại, nếu hàng lông mi cọ xát mạnh, gây xước giác mạc tái phát hoặc không tự thoái triển sau thời gian theo dõi, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ chỉ định phẫu thuật tái tạo nếp mi để chỉnh hàng lông mi mọc đúng hướng tự nhiên ra ngoài.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý nhổ lông quặm, không dùng kéo bấm tỉa lông mi sát mí mắt trẻ và không tự mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định y tế. Nếu trẻ có biểu hiện đau mắt dữ dội, mắt đỏ nhiều, sợ ánh sáng hoặc chảy mủ, cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức.

Tóm tắt

Lông quặm ở trẻ nhỏ là vấn đề mắt khá phổ biến, phần lớn có tiên lượng tốt nếu được phát hiện và xử trí đúng thời điểm. Cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện dụi mắt, chảy nước mắt của con, đồng thời tuân thủ hướng dẫn khám định kỳ của bác sĩ chuyên khoa mắt để bảo vệ toàn diện giác mạc và thị lực cho trẻ.