Lợn bị tai xanh có ăn được không và nguy cơ đối với sức khỏe

Lợn bị tai xanh có ăn được không?

Bệnh tai xanh ở lợn là tình trạng nhiễm trùng do virus thuộc giống Arterivirus gây ra. Virus này có đặc điểm di truyền RNA vỏ bọc, tồn tại dưới nhiều chủng khác nhau như chủng Châu Âu độc lực thấp hoặc chủng Bắc Mỹ và Trung Quốc có độc lực cao. Khi xâm nhập vào cơ thể lợn, virus tấn công đại thực bào phế quản, làm suy giảm hệ miễn dịch của vật nuôi. Lợn mắc bệnh thường biểu hiện sốt cao, khó thở, sảy thai ở lợn nái và tím tái ở tai hay các vùng da mỏng. Sự suy yếu hệ miễn dịch khiến lợn bệnh rất dễ nhiễm ghép cùng lúc các tác nhân gây bệnh khác như vi khuẩn tụ huyết trùng, vi khuẩn thương hàn và vi khuẩn liên cầu lợn Streptococcus suis. Việc nhận diện đúng bản chất căn bệnh giúp cộng đồng chủ động hơn trong phòng ngừa lây nhiễm vi khuẩn từ thực phẩm.

Khả năng lây nhiễm của virus tai xanh sang cơ thể người

Virus gây bệnh tai xanh ở lợn thuộc họ Arteriviridae có tính đặc hiệu ký chủ cao, chỉ gây bệnh trên loài lợn và không có khả năng nhân lên hay gây tổn thương cho tế bào con người. Do đó, virus tai xanh không lây nhiễm trực tiếp từ lợn sang người qua đường hô hấp hay tiếp xúc thông thường. Khi thực phẩm được đun sôi và nấu chín kỹ, cấu trúc protein của virus này cũng sẽ bị biến tính và tiêu hủy hoàn toàn.

Tuy nhiên, nguy cơ sức khỏe đối với con người không xuất phát từ chính virus PRRS mà từ các tác nhân nhiễm ghép secondary. Khoảng 70% lợn mắc bệnh tai xanh ghi nhận có sự xuất hiện đồng thời của các vi khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa. Khi hệ miễn dịch của lợn suy kiệt, các vi khuẩn này nhanh chóng nhân lên, xâm nhập sâu vào từng thớ thịt và tạng phủ của lợn. Nếu con người vô tình ăn phải thịt chứa vi khuẩn độc hại chưa được nấu chín, nguy cơ ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng toàn thân là rất lớn.

Nguy cơ nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn khi tiếp xúc thịt nhiễm bệnh

Mối nguy hiểm lớn nhất khi tiếp xúc hoặc tiêu thụ lợn bị tai xanh là vi khuẩn liên cầu lợn Streptococcus suis. Đây là loại vi khuẩn cơ hội thường trú trong đường hô hấp của lợn, dễ dàng phát triển mạnh khi lợn bị bệnh tai xanh làm suy giảm miễn dịch. Vi khuẩn liên cầu lợn có khả năng lây truyền trực tiếp sang người qua các vết trầy xước trên da trong quá trình giết mổ, rửa thịt hoặc sơ chế thịt tươi sống.

Ngoài ra, thói quen ăn các món ăn chưa được nấu chín như tiết canh, nem chua, thịt tái hoặc lòng lợn luộc tái là con đường ngắn nhất đưa vi khuẩn Streptococcus suis vào cơ thể. Khi xâm nhập vào người, vi khuẩn liên cầu lợn có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm trùng huyết cấp tính, suy đa cơ quan và tổn thương thính giác vĩnh viễn. Việc điều trị các ca nhiễm liên cầu lợn phức tạp đòi hỏi thời gian dài tại chuyên khoa truyền nhiễm và có thể để lại nhiều di chứng nặng nề.

Các nguyên tắc lựa chọn và chế biến thịt lợn đảm bảo vệ sinh

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn từ thịt lợn bệnh, người tiêu dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn thực phẩm. Khi chọn mua thịt lợn, nên ưu tiên các cửa hàng, siêu thị hoặc điểm bán có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y. Tránh mua thịt có màu sắc thâm tái, xuất huyết dưới da, bề mặt nhũn nhão hoặc có mùi hôi lạ.

Trong quá trình chế biến tại nhà, cần phân chia rõ ràng dụng cụ như thớt và dao dành riêng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để tránh lây nhiễm chéo. Người nội trợ nên đeo găng tay khi sơ chế thịt sống, đặc biệt khi trên tay có vết thương hở. Thịt lợn phải được nấu chín kỹ hoàn toàn, tuyệt đối không ăn tiết canh hay thịt chưa chín. Sau khi sơ chế xong, cần rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn và vệ sinh sạch sẽ khu vực bếp chế biến.

Biện pháp phòng ngừa dịch bệnh trong chăn nuôi và cộng đồng

Công tác phòng chống dịch tai xanh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở chăn nuôi và cơ quan quản lý thú y. Trong chăn nuôi, người nuôi cần thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học như tiêm vắc xin đầy đủ, thường xuyên phun thuốc sát trùng chuồng trại và giữ môi trường nuôi thông thoáng. Khi phát hiện lợn có triệu chứng sốt cao hoặc ho, cần cách ly ngay lập tức để theo dõi và báo cho cán bộ thú y địa phương.

Đối với lợn mắc bệnh tai xanh hoặc đã chết, quy trình xử lý bắt buộc là tiêu hủy hoàn toàn theo đúng hướng dẫn kỹ thuật, không được tự ý giết mổ, đem bán hoặc xả thải ra môi trường. Chính quyền địa phương và cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm soát khâu vận chuyển, kiểm dịch tại các lò giết mổ để ngăn chặn thịt lợn bệnh lưu thông trên thị trường, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm. Người tiêu dùng tuyệt đối không tự ý mua và tiêu thụ thịt lợn không rõ nguồn gốc hoặc thịt từ khu vực đang bùng phát dịch bệnh. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao, đau đầu, sốt kèm xuất huyết dưới da sau khi tiếp xúc thịt lợn sống hoặc ăn thực phẩm từ lợn, người dân cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa truyền nhiễm để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tuy virus tai xanh ở lợn không gây bệnh trực tiếp cho người, nhưng nguy cơ nhiễm các vi khuẩn độc hại đi kèm như Streptococcus suis là rất nghiêm trọng. Chủ động lựa chọn thịt lợn có nguồn gốc kiểm dịch rõ ràng, thực hiện ăn chín uống sôi và giữ vệ sinh trong khâu sơ chế là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.