Lợi thừa ở răng hàm phải làm sao và cách xử lý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lợi thừa ở răng hàm là tình trạng một phần mô nướu phát triển quá mức hoặc phủ trùm lên bề mặt thân răng, thường gặp nhất ở khu vực răng hàm lớn và răng khôn. Tình trạng này không chỉ gây cảm giác cộm vướng, khó chịu trong quá trình ăn nhai mà còn dễ biến thành nơi tích tụ mảng bám thức ăn, dẫn đến viêm nhiễm và sưng đau kéo dài.
Để xử lý dứt điểm và an toàn, người bệnh cần đến cơ sở nha khoa uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, làm sạch ổ viêm và đưa ra chỉ định can thiệp phù hợp như cắt nắp lợi hoặc nhổ răng nguyên nhân, tránh tự ý can thiệp tại nhà gây nguy hiểm.
Lợi thừa ở răng hàm là gì?
Lợi thừa ở răng hàm, hay còn gọi là lợi trùm hoặc tình trạng phì đại mô nướu cục bộ, là hiện tượng phần nướu bao bọc xung quanh răng phát triển vượt mức bình thường, che lấp một phần hoặc gần như toàn bộ mặt nhai của răng. Tình trạng này rất phổ biến ở người trưởng thành trong độ tuổi mọc răng khôn, nhưng cũng có thể xuất hiện ở các vị trí răng hàm khác do kích thích mạn tính hoặc tăng sinh mô nướu. Vùng nướu này thường mềm, dễ bị tổn thương khi có lực tác động và tạo thành một khe hở kín giữa mặt răng và niêm mạc. Khe hở này là nơi tích tụ lý tưởng của các mảnh vụn thức ăn và vi khuẩn khoang miệng, khiến người bệnh luôn cảm thấy cộm cắn, khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ viêm nhiễm mô nha chu nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách.
Nguyên nhân gây ra tình trạng lợi thừa ở vùng răng hàm
Hiện tượng xuất hiện phần nướu dư che phủ một phần thân răng thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố nha khoa khác nhau. Phổ biến hàng đầu là do quá trình mọc răng khôn, hay còn gọi là răng số 8, khi cung hàm không đủ chỗ khiến răng chỉ nhú lên một phần và phần mô mềm phía trên không tiêu biến hết, tạo thành vạt lợi trùm. Bên cạnh đó, tình trạng kích thích cơ học kéo dài do răng đối diện cắn vào vùng nướu khi ăn nhai cũng có thể làm mô lợi tăng sinh cục bộ. Sự tích tụ lâu ngày của mảng bám vi khuẩn và vôi răng quanh rãnh nướu gây viêm nướu mạn tính, dẫn đến sưng phồng và phì đại mô mềm. Ngoài ra, việc sử dụng một số nhóm thuốc điều trị toàn thân hoặc thay đổi nội tiết tố đôi khi cũng góp phần kích thích các tế bào nướu tăng sản bất thường.
Những rủi ro sức khỏe nếu không xử lý lợi thừa răng hàm kịp thời
Khi một phần mô nướu phủ lên mặt nhai của răng hàm, người bệnh sẽ gặp khó khăn lớn trong việc vệ sinh răng miệng thường ngày. Thức ăn rất dễ bị nhồi nhét và mắc kẹt bên dưới nắp lợi, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí sinh sôi nảy nở. Hậu quả trực tiếp là gây ra tình trạng viêm lợi trùm, viêm nướu với các biểu hiện điển hình như sưng đỏ, chảy máu khi chải răng, hơi thở có mùi hôi khó chịu và cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội lan lên vùng thái dương. Nếu không được can thiệp y khoa kịp thời, ổ viêm có thể tiến triển thành áp xe nướu, gây sốt, sưng hạch góc hàm và thậm chí làm tổn thương xương ổ răng hoặc gây sâu thân răng kế cận do không thể làm sạch mảng bám.
Các phương pháp can thiệp y khoa đối với lợi thừa ở răng hàm
Cách xử lý tình trạng lợi thừa phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả thăm khám lâm sàng và chụp phim X quang tại cơ sở nha khoa. Trước hết, bác sĩ sẽ tiến hành vệ sinh sạch sẽ vùng túi nướu, bơm rửa dung dịch sát khuẩn chuyên dụng để kiểm soát ổ viêm cấp tính nếu đang có hiện tượng nhiễm trùng sưng mủ. Khi tình trạng viêm đã ổn định, nếu răng hàm bên dưới mọc thẳng và có đủ chỗ trên cung hàm, bác sĩ có thể chỉ định tiểu phẫu cắt vạt lợi thừa bằng dao phẫu thuật truyền thống hoặc tia laser để bộc lộ toàn bộ thân răng, giúp việc ăn nhai và vệ sinh diễn ra thuận lợi. Trong trường hợp chiếc răng bên dưới là răng khôn mọc lệch ngầm, chèn ép răng số 7, phương án tối ưu thường là nhổ bỏ chiếc răng này để giải quyết dứt điểm nguồn cơn gây viêm.
Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh răng miệng đúng cách
Trong thời gian chờ thăm khám hoặc giai đoạn phục hồi sau can thiệp y khoa, việc duy trì vệ sinh khoang miệng đúng cách đóng vai trò then chốt nhằm ngăn chặn viêm nhiễm bùng phát. Người bệnh nên sử dụng bàn chải lông mềm chải răng nhẹ nhàng, tránh tì đè mạnh trực tiếp lên vùng mô nướu đang nhạy cảm. Kết hợp súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm hoặc dung dịch sát khuẩn khoang miệng theo khuyến cáo của nha sĩ sau mỗi bữa ăn để loại bỏ vụn thức ăn đọng lại. Cần hạn chế tối đa việc dùng tăm tre nhọn xỉa vào kẽ nướu vì dễ gây trầy xước và đưa thêm vi khuẩn vào sâu bên trong. Chế độ ăn uống nên ưu tiên các món mềm, nguội, tránh đồ cay nóng và không nhai trực tiếp vào bên hàm có vùng lợi đang sưng đau.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các vật dụng sắc nhọn để chọc, rạch hay cắt phần lợi thừa tại nhà vì rất dễ gây xuất huyết nghiêm trọng và nhiễm trùng huyết. Mọi loại thuốc kháng sinh hay thuốc giảm đau chỉ nên dùng khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao, há miệng hạn chế, sưng to một bên mặt hoặc khó nuốt, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí khẩn cấp.
Tóm tắt
Lợi thừa ở vùng răng hàm là tình trạng thường gặp nhưng không nên chủ quan hoặc tự ý can thiệp tại nhà. Việc chủ động đến phòng khám nha khoa để được bác sĩ thăm khám sớm sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn cách khắc phục phù hợp, bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài.
Nguồn tham khảo
- SUCHASNA STOMATOLOHIYA: Complications associated with difficulty wisdom tooth eruption (pericoronitis)
- International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology: Patola–Nimba–Triphala Kwatha Dhavana in the Management of Adhimamsa (Pericoronitis of Wisdom Tooth)- A Case Study
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cắt lợi thừa ở răng hàm có đau không?
Cắt lợi thừa là một thủ thuật nha khoa tương đối nhẹ nhàng, thường được gây tê cục bộ nên trong quá trình thực hiện người bệnh không cảm thấy đau đớn. Sau khi thuốc tê hết tác dụng, cảm giác hơi ê ẩm có thể xuất hiện nhưng sẽ nhanh chóng thuyên giảm sau vài ngày.
Có thể tự cắt phần lợi thừa tại nhà không?
Người bệnh tuyệt đối không nên tự dùng kéo, chỉ hoặc các vật sắc nhọn để can thiệp tại nhà. Hành động này có nguy cơ gây nhiễm trùng lan tỏa, chảy máu nhiều khó cầm và làm tổn thương các cấu trúc giải phẫu quan trọng quanh chân răng.
Sau khi cắt lợi thừa răng hàm bao lâu thì lành?
Thông thường, vết thương sau khi can thiệp cắt lợi trùm hoặc cắt bớt lợi thừa sẽ lành thương sau khoảng một đến hai tuần nếu người bệnh tuân thủ đúng hướng dẫn vệ sinh răng miệng và chế độ ăn mềm của bác sĩ nha khoa.
Lợi thừa ở răng hàm có bị mọc lại sau điều trị không?
Nướu thừa có thể tái phát nếu nguyên nhân gốc rễ như mảng bám vôi răng, răng khôn mọc lệch hoặc kích thích cơ học chưa được giải quyết triệt để. Bác sĩ nha khoa sẽ đánh giá kỹ lưỡng để đưa ra giải pháp lâu dài.
Nên ăn uống thế nào khi đang bị viêm lợi thừa ở răng hàm?
Người bệnh nên ưu tiên các món mềm, lỏng, nguội như cháo, súp và bổ sung đủ nước. Cần tránh các món cay nóng, quá cứng hoặc nhiều mảnh vụn nhỏ để không gây kích ứng và mắc kẹt vào vị trí nướu đang tổn thương.
