Người bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên nên kiêng gì để phục hồi tốt

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên kiêng gì là gì?

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, thường được biết đến phổ biến nhất qua thể bệnh liệt Bell, xảy ra khi dây thần kinh mặt bị viêm, chèn ép hoặc thiếu máu cục bộ trong ống xương đá. Dây thần kinh này đảm nhiệm vai trò điều khiển toàn bộ cơ biểu cảm khuôn mặt, hỗ trợ tuyến lệ, tuyến nước bọt và cảm nhận vị giác ở hai phần ba trước của lưỡi. Khi bị tổn thương, các tín hiệu vận động từ não bộ đến các cơ vùng mặt bị gián đoạn, làm mặt mất cân xứng rõ rệt.

Nguyên nhân thường gặp có liên quan đến việc nhiễm virus tiềm ẩn bùng phát khi cơ thể suy giảm miễn dịch hoặc gặp lạnh đột ngột. Quá trình tái tạo bao myelin và sợi trục thần kinh đòi hỏi thời gian cũng như môi trường bảo vệ tối ưu. Do đó, việc chủ động nhận diện những yếu tố gây hại từ môi trường và lối sống hàng ngày là bước đệm không thể thiếu để nâng cao hiệu quả hồi phục.

Kiêng gió lạnh và thay đổi nhiệt độ đột ngột

Yếu tố lạnh đột ngột là một trong những tác nhân kích hoạt tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng và phù nề dây thần kinh số 7 đoạn đi trong xương đá. Do đó, người bệnh cần kiêng tuyệt đối việc để luồng gió lạnh hoặc quạt máy thổi thẳng trực tiếp vào mặt, gáy và vùng sau tai.

Khi ngủ, người bệnh nên điều chỉnh nhiệt độ phòng ở mức ấm áp ổn định, tránh nằm ngay dưới cửa sổ mở hoặc đối diện họng gió điều hòa nhiệt độ. Thói quen tắm gội bằng nước lạnh hay tắm vào ban đêm muộn cũng cần được loại bỏ hoàn toàn trong giai đoạn này. Khi bắt buộc phải di chuyển ngoài trời trong điều kiện gió mạnh, mưa lạnh hoặc sương sớm, bệnh nhân nên đeo khẩu trang dày, quàng khăn ấm che kín cổ và kéo mũ che chắn vùng tai cùng thái dương để giữ ấm cho hệ mạch máu nuôi dưỡng thần kinh mặt.

Kiêng các loại thực phẩm quá cứng, cay nóng và đồ uống kích thích

Bên mặt bị liệt khiến cơ vòng môi và cơ mút suy giảm trương lực, làm thức ăn dễ bị ứ đọng ở ngách má, khó nhai và tăng nguy cơ sặc hoặc cắn vào niêm mạc miệng. Vì vậy, người bệnh cần kiêng các loại thực phẩm quá dai, giòn cứng hoặc dính như gân bò, sụn, xương nhỏ, các loại hạt khô cứng và kẹo cao su.

Bên cạnh đó, người bệnh nên kiêng hoặc hạn chế tối đa các món ăn quá cay nồng chứa nhiều ớt, tiêu cay hay thực phẩm ướp lạnh đá. Các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và cà phê đậm đặc cũng cần được cắt giảm vì chúng có thể gây rối loạn vận mạch, làm nặng thêm tình trạng viêm dây thần kinh. Thay vào đó, bệnh nhân nên ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, cắt nhỏ vừa miệng, nấu chín ấm và nhai chậm rãi chủ yếu ở bên hàm lành để tránh tổn thương khoang miệng.

Kiêng để mắt tiếp xúc trực tiếp với khói bụi và ánh sáng gắt

Khi dây thần kinh số 7 ngoại biên bị tổn thương, cơ vòng mi mất chức năng khiến mắt bên tổn thương không thể khép kín hoàn toàn, tạo nên hiện tượng hở mi. Nếu không được bảo vệ cẩn thận, bụi bẩn, vi khuẩn và không khí khô sẽ nhanh chóng làm khô giác mạc, dẫn đến viêm loét giác mạc nguy hiểm.

Người bệnh cần kiêng thói quen dùng tay dụi mắt, không để mắt tiếp xúc trực tiếp với bụi bặm, khói thuốc hay ánh nắng chói chang mà không đeo kính bảo hộ. Khi rửa mặt, tránh dùng lực chà xát mạnh quanh hốc mắt hoặc dùng xà phòng cay dính vào mắt bên liệt. Ngoài ra, người bệnh cần kiêng nhìn màn hình điện thoại, máy tính liên tục trong thời gian dài vì ánh sáng xanh và sự giảm tần số chớp mắt sẽ khiến mắt khô rát trầm trọng hơn. Ban đêm khi đi ngủ, cần tuân thủ việc tra thuốc mỡ dưỡng ẩm và đeo miếng che mắt theo chỉ định y khoa.

Kiêng tự ý xoa bóp thô bạo và các liệu pháp can thiệp chưa được kiểm chứng

Trong những ngày đầu mới khởi phát bệnh, dây thần kinh mặt đang trong tình trạng phù nề và nhạy cảm cao độ. Việc kiêng xoa bóp bấm huyệt thô bạo, không tự ý châm cứu tại các cơ sở thiếu chuyên môn hay cố gắng vặn xoắn cơ mặt là điều vô cùng cần thiết.

Nhiều người có suy nghĩ sai lầm rằng dùng lực nắn bóp mạnh sẽ giúp miệng nhanh hết méo, nhưng thực tế tác động cơ học quá mức có thể gây vi chấn thương mô mềm, làm tăng hiện tượng co thắt cơ không kiểm soát và dẫn đến biến chứng đồng vận sau này. Bệnh nhân cũng tuyệt đối kiêng việc tự ý đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc, chườm quá nóng gây bỏng da hoặc tự mua các thuốc giảm đau, chống viêm về uống khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Mọi bài tập cơ mặt cần được thực hiện nhẹ nhàng, đúng biên độ dưới sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ điều trị. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc tiêm, thuốc uống chống viêm hoặc tự ý đắp các loại lá dân gian lên mặt vì nguy cơ nhiễm trùng và bỏng da rất cao. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau mắt dữ dội, giảm thị lực, sốt cao hoặc méo miệng đột ngột kèm yếu tay chân, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh để được chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là tình trạng có khả năng hồi phục tốt nếu người bệnh được thăm khám sớm và chăm sóc đúng cách. Việc chủ động kiêng lạnh, điều chỉnh thực phẩm và giữ ẩm cho mắt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho dây thần kinh tái tạo chức năng. Người bệnh cần giữ tinh thần thoải mái và đồng hành chặt chẽ cùng bác sĩ chuyên khoa thần kinh trong suốt quá trình phục hồi.