Lịch tiêm chủng bạch hầu ho gà uốn ván và những thông tin cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bạch hầu, ho gà và uốn ván là ba bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng người bệnh, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tiêm vắc xin phòng ngừa phối hợp là giải pháp y tế hiệu quả và kinh tế nhất nhằm tạo miễn dịch chủ động bền vững.
Hiểu rõ lịch tiêm chủng bạch hầu ho gà uốn ván giúp các gia đình sắp xếp đưa con em và người thân đi tiêm đúng thời điểm, đảm bảo cơ thể luôn có đủ kháng thể bảo vệ trước các đợt bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng.
Lịch tiêm chủng bạch hầu ho gà uốn ván là gì?
Bạch hầu ho gà uốn ván là ba bệnh lý truyền nhiễm do vi khuẩn gây ra với diễn tiến nhanh và nhiều biến chứng nặng nề. Bạch hầu hình thành màng giả hầu họng gây tắc nghẽn đường thở, ho gà gây ra những cơn ho rũ rượi kéo dài dẫn đến ngừng thở hoặc viêm phổi, còn uốn ván tấn công hệ thần kinh gây co giật cơ và suy hô hấp cấp. Nhờ sự ra đời của các loại vắc xin phối hợp, tỷ lệ mắc và tử vong do ba bệnh lý này đã giảm rõ rệt trên toàn cầu. Miễn dịch tạo ra từ vắc xin có xu hướng suy giảm theo thời gian, đòi hỏi việc theo dõi lịch tiêm chủng đầy đủ từ phác đồ cơ bản đến các mũi nhắc lại theo từng giai đoạn lứa tuổi.
Lịch tiêm chủng cơ bản cho trẻ dưới 2 tuổi
Trong chương trình tiêm chủng cho trẻ nhỏ, vắc xin phối hợp phòng bạch hầu ho gà uốn ván thường được tích hợp trong các loại vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1. Phác đồ cơ bản bắt đầu khi trẻ tròn 2 tháng tuổi với ba mũi tiêm liên tiếp, mỗi mũi cách nhau tối thiểu 1 tháng, tương ứng với các mốc 2 tháng, 3 tháng và 4 tháng tuổi. Khi trẻ đạt 16 đến 18 tháng tuổi, phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm mũi nhắc lại thứ tư để củng cố khả năng phòng bệnh. Việc tiêm chủng đúng hẹn trong năm đầu đời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp hệ miễn dịch còn non nớt của trẻ tạo lập đủ lượng kháng thể chống lại các độc tố và vi khuẩn gây suy hô hấp cấp tính.
Mũi tiêm nhắc lại cho lứa tuổi tiền học đường và thanh thiếu niên
Khi trẻ lớn dần, mức độ kháng thể tạo ra từ các mũi tiêm sơ sinh bắt đầu suy giảm tự nhiên. Do đó, các cơ quan y tế khuyến cáo trẻ cần được tiêm thêm mũi nhắc lại vào giai đoạn từ 4 đến 6 tuổi, thường thực hiện trước khi trẻ bắt đầu đi học tiểu học. Bước sang lứa tuổi vị thành niên từ 9 đến 14 tuổi, trẻ nên được tiêm tiếp một mũi vắc xin có hàm lượng kháng nguyên điều chỉnh phù hợp với lứa tuổi, thường là dạng Tdap. Mũi tiêm bổ sung này giúp bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ lây truyền ho gà tại môi trường trường học đông đúc, đồng thời tăng cường rào cản ngăn chặn nguồn lây lan sang các em nhỏ chưa tiêm phòng đầy đủ.
Lịch tiêm phòng cho người trưởng thành và phụ nữ có thai
Khả năng bảo vệ của vắc xin phòng bạch hầu ho gà uốn ván không kéo dài trọn đời. Do đó, người trưởng thành vẫn cần tiêm nhắc lại một liều vắc xin phối hợp Tdap hoặc vắc xin Td định kỳ mỗi 10 năm một lần. Đối với phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, việc tiêm một liều Tdap trong tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ đóng vai trò sống còn. Liều tiêm này giúp cơ thể mẹ sinh ra lượng kháng thể dồi dào truyền qua nhau thai sang thai nhi, bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ mắc ho gà nặng trong những tuần đầu đời khi bé chưa thể tự sinh miễn dịch thông qua tiêm chủng.
Phân loại các dạng vắc xin phối hợp phổ biến hiện nay
Hiện nay có nhiều dạng bào chế vắc xin phối hợp được sử dụng để phòng ngừa ba bệnh truyền nhiễm này. Vắc xin DTwP chứa thành phần ho gà toàn tế bào, thường được dùng trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Vắc xin DTaP sử dụng kháng nguyên ho gà vô bào, giúp giảm thiểu các phản ứng phụ sau tiêm như sốt hoặc quấy khóc, phổ biến trong các mũi dịch vụ 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 dành cho trẻ dưới 7 tuổi. Đối với trẻ lớn, người trưởng thành và thai phụ, dạng vắc xin Tdap hoặc Td với liều lượng kháng nguyên bạch hầu và ho gà được giảm bớt nhằm đem lại độ dung nạp tối ưu và đảm bảo an toàn cho người dùng.
Lưu ý an toàn
Sau khi tiêm chủng, người được tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút để phát hiện sớm các dấu hiệu phản vệ bất thường. Gia đình tiếp tục theo dõi tình trạng sức khỏe tại nhà trong 24 đến 48 giờ tiếp theo. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt cao liên tục không hạ, co giật, khó thở, thở rít, nổi mày đay toàn thân, tím tái hoặc li bì, cần đưa người bệnh đến ngay trung tâm y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Không tự ý đắp thuốc, bôi lá lên vị trí tiêm.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin phòng bạch hầu ho gà uốn ván đúng lịch và đủ mũi là biện pháp bảo vệ sức khỏe thiết yếu cho cả trẻ nhỏ lẫn người lớn. Việc duy trì các mũi tiêm nhắc lại theo khuyến cáo giúp củng cố kháng thể bền vững, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong cộng đồng. Người dân nên chủ động rà soát sổ tiêm chủng định kỳ để được cán bộ y tế tư vấn kế hoạch tiêm phòng phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bỏ lỡ mũi tiêm phòng bạch hầu ho gà uốn ván có phải tiêm lại từ đầu không?
Nếu trễ lịch tiêm, người được tiêm không cần phải bắt đầu lại từ đầu. Nhân viên y tế sẽ kiểm tra tiền sử tiêm chủng và sắp xếp tiêm tiếp các mũi còn thiếu theo khoảng cách an toàn được khuyến cáo.
Tại sao người lớn vẫn cần tiêm nhắc lại vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván?
Kháng thể bảo vệ phòng ngừa ba bệnh này có xu hướng suy giảm dần theo thời gian. Tiêm mũi nhắc lại giúp tái kích hoạt hệ thống miễn dịch, duy trì nồng độ kháng thể đủ để phòng bệnh khi tiếp xúc mầm bệnh.
Phụ nữ đang mang thai có tiêm được vắc xin bạch hầu ho gà uốn ván không?
Phụ nữ mang thai được khuyến cáo tiêm một liều vắc xin Tdap trong mỗi thai kỳ, tốt nhất vào khoảng tuần 27 đến 36, nhằm truyền kháng thể bảo vệ sớm cho trẻ sơ sinh trước khi bé đủ tuổi tiêm chủng.
Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin phối hợp là gì?
Sau tiêm, người tiêm có thể gặp sốt nhẹ, đau sưng đỏ tại vị trí tiêm, quấy khóc hoặc mệt mỏi nhẹ. Những biểu hiện thông thường này kéo dài từ một đến hai ngày rồi tự khỏi mà không cần can thiệp đặc biệt.
Trường hợp nào cần hoãn hoặc chống chỉ định tiêm vắc xin phối hợp này?
Trẻ em mắc bệnh cấp tính sốt cao, có tiền sử phản ứng phản vệ nghiêm trọng với liều tiêm trước hoặc dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin cần hoãn tiêm và xin tư vấn kỹ từ bác sĩ.
