Làm thế nào để hạ huyết áp khi huyết áp tăng đột ngột an toàn và đúng cách

Hạ huyết áp khi huyết áp tăng đột ngột là gì?

Huyết áp tăng đột ngột là hiện tượng chỉ số huyết áp tâm thu hoặc huyết áp tâm trương tăng vọt lên mức cao hơn đáng kể so với mức đo thường ngày của người bệnh. Tình trạng này có thể xuất hiện sau một cơn xúc động mạnh, căng thẳng tâm lý, mất ngủ kéo dài, gắng sức quá mức, thời tiết chuyển lạnh đột ngột hoặc do quên uống thuốc điều trị tăng huyết áp theo đơn định kỳ.

Về mặt lâm sàng, các đợt huyết áp tăng cao được phân chia thành cơn tăng huyết áp khẩn cấp và cơn tăng huyết áp cấp cứu. Cơn tăng huyết áp khẩn cấp xảy ra khi chỉ số huyết áp rất cao nhưng chưa kèm theo tổn thương cơ quan đích cấp tính. Ngược lại, cơn tăng huyết áp cấp cứu xuất hiện kèm theo các biến chứng đe dọa tính mạng như suy tim cấp, phù phổi cấp, đột quỵ não hoặc hội chứng mạch vành cấp. Việc hiểu rõ tính chất này giúp người bệnh và người nhà không xử trí hoảng loạn, tránh gây thêm áp lực lên hệ tim mạch.

Các bước xử trí ban đầu tại chỗ khi huyết áp tăng vọt

Ngay khi phát hiện chỉ số huyết áp tăng cao, người bệnh cần dừng ngay mọi hoạt động thể lực và công việc đang làm. Hãy chọn một không gian yên tĩnh, thoáng khí, nới lỏng cổ áo, thắt lưng và quần áo chật để tuần hoàn máu lưu thông thuận lợi hơn.

Tâm lý lo âu chính là yếu tố kích thích hệ thần kinh giao cảm tiết thêm hormone gây co mạch và khiến huyết áp tăng cao hơn nữa. Người nhà nên trấn an tinh thần người bệnh, tránh tụ tập đông người hoặc thể hiện sự hoảng hốt quá mức. Người bệnh nên ngồi nghỉ ngơi thả lỏng hoặc nằm với phần đầu nâng cao nhẹ khoảng 30 độ trong vòng 15 đến 20 phút, sau đó tiến hành đo lại huyết áp bằng máy đo bắp tay đạt chuẩn. Nếu chỉ số huyết áp dần ổn định và không kèm triệu chứng bất thường, người bệnh có thể tiếp tục theo dõi sát tại nhà.

Kỹ thuật hít thở sâu và thư giãn giúp làm dịu huyết áp

Hít thở sâu và đều là một trong những phương pháp hỗ trợ tự nhiên giúp kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, từ đó làm chậm nhịp tim và giãn nhẹ mạch máu ngoại biên. Kỹ thuật này rất hữu ích trong trường hợp huyết áp tăng do xúc động mạnh, tức giận hoặc căng thẳng tâm lý cấp tính.

Người bệnh nên nhắm mắt nhẹ nhàng, hít vào từ từ bằng mũi trong khoảng bốn giây sao cho cơ bụng phình ra, giữ hơi thở nhẹ nhàng trong một đến hai giây, rồi thở ra chậm rãi qua miệng trong vòng sáu giây. Lặp lại chu kỳ hít thở này liên tục trong khoảng mười phút. Quá trình tập trung vào nhịp thở giúp giải phóng căng thẳng thần kinh, giảm bớt áp lực co thắt lên thành mạch và hỗ trợ chỉ số huyết áp hạ dần một cách an toàn mà không gây ra tác dụng phụ.

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh khi tìm cách hạ huyết áp

Một sai lầm rất phổ biến là người bệnh tự ý uống thêm liều thuốc hạ áp hoặc ngậm các viên thuốc hạ áp tác dụng nhanh dưới lưỡi với mong muốn đưa huyết áp về mức bình thường ngay lập tức. Việc hạ huyết áp quá nhanh và đột ngột có thể dẫn đến hiện tượng tụt huyết áp tư thế, gây thiếu máu nuôi dưỡng não bộ và cơ tim, trực tiếp kích hoạt cơn tai biến mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim do giảm tưới máu cục bộ.

Bên cạnh đó, người bệnh không nên áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được khoa học kiểm chứng như trích máu đầu ngón tay, nặn máu dái tai, xông hơi nước nóng hay uống nước chanh chua đậm đặc. Việc ngâm chân nước quá nóng hoặc cạo gió mạnh tay có thể làm giãn mạch đột ngột hoặc gây cảm giác đau đớn, kích thích phản xạ đau khiến huyết áp dao động thất thường và khó kiểm soát hơn.

Nhận biết dấu hiệu cấp cứu cần đến cơ sở y tế ngay

Trong mọi trường hợp huyết áp tăng cao, điều quan trọng nhất là phải theo dõi sát các biểu hiện tổn thương cơ quan đích. Nếu chỉ số huyết áp tâm thu vượt quá 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương vượt quá 120 mmHg, kèm theo bất kỳ triệu chứng bất thường nào, người nhà cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất ngay lập tức.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm đau đầu dữ dội không thuyên giảm, chóng mặt, hoa mắt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đau thắt ngực, khó thở, tức nặng vùng sau xương ức, buồn nôn hoặc nôn mửa. Đặc biệt, các biểu hiện thần kinh như méo miệng, yếu liệt nửa người, nói ngọng, lú lẫn hoặc co giật là dấu hiệu báo động của đột quỵ não cấp tính, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp trong khung thời gian vàng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp cần tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc hằng ngày do bác sĩ chuyên khoa tim mạch chỉ định, không được tự ý bỏ thuốc hoặc tăng giảm liều lượng khi thấy huyết áp dao động. Nếu các đợt huyết áp tăng đột ngột tái diễn nhiều lần, người bệnh cần đến bệnh viện khám lại để tìm kiếm nguyên nhân tiềm ẩn và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

Tóm tắt

Tăng huyết áp đột ngột là tình trạng đòi hỏi sự bình tĩnh, cẩn trọng và xử trí đúng nguyên tắc y khoa. Thay vì vội vã tìm cách hạ huyết áp bằng các biện pháp truyền miệng thiếu an toàn, người bệnh nên nghỉ ngơi thư giãn, đo lại chỉ số huyết áp và theo dõi kỹ các biểu hiện toàn thân để kịp thời đến cơ sở y tế khi xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm.