Làm sao để giảm ngứa khi bị thủy đậu an toàn và hiệu quả
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh thủy đậu do virus varicella zoster gây ra thường đi kèm với những nốt phỏng nước rải rác khắp cơ thể và cảm giác ngứa ngáy dữ dội. Đây là một trong những triệu chứng gây khó chịu nhất, khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, bứt rứt không yên và liên tục muốn cào gãi để xoa dịu bề mặt da.
Tuy nhiên, việc cào gãi trực tiếp lên các nốt rạ có thể làm vỡ bọng nước, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm và để lại các vết sẹo lõm khó phục hồi. Nắm vững những phương pháp giảm ngứa an toàn, chuẩn y khoa tại nhà sẽ giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn và bảo vệ làn da khỏi các tổn thương không đáng có trong suốt đợt bệnh.
Giảm ngứa khi bị thủy đậu là gì?
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước. Triệu chứng đặc trưng của bệnh là những nốt ban đỏ dần tiến triển thành mụn nước hình giọt sương, kèm theo cảm giác ngứa từ âm ỉ đến dữ dội. Tình trạng ngứa ngáy này xuất phát từ phản ứng viêm tự nhiên của hệ thống miễn dịch nhằm chống lại sự nhân lên của virus dưới lớp biểu bì, đồng thời kích thích các thụ thể cảm giác thần kinh. Ngứa không chỉ gây mệt mỏi, khó ngủ mà còn thúc đẩy phản xạ cào gãi, làm tổn thương cấu trúc da sâu hơn. Việc kiểm soát cảm giác ngứa ngáy có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ hàng rào da, rút ngắn thời gian hồi phục và ngăn ngừa các biến chứng viêm da mủ do vi khuẩn cơ hội xâm nhập.
Vì sao bệnh thủy đậu lại gây ngứa ngáy dữ dội
Trong quá trình nhiễm virus varicella zoster, hệ miễn dịch phản ứng bằng cách phóng thích các chất trung gian hóa học, điển hình là histamin, gây kích thích các đầu mút thần kinh cảm giác dưới da. Cùng với đó, tình trạng viêm da cục bộ tại vị trí xuất hiện ban đỏ và mụn nước làm gia tăng cảm giác châm chích, bứt rứt. Cơn ngứa thường bùng phát mạnh mẽ nhất trong giai đoạn các bóng nước mọc rộ và bắt đầu khô dịch để đóng mày. Việc thấu hiểu căn nguyên này giúp người bệnh kiềm chế phản xạ cào gãi, bởi gãi không làm biến mất kích ứng bên dưới mà chỉ khiến phản ứng viêm lan rộng hơn.
Các biện pháp vật lý giúp làm dịu cơn ngứa tại chỗ
Để làm dịu cảm giác bứt rứt trên bề mặt da, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp vật lý an toàn và không gây kích ứng. Sử dụng một chiếc khăn bông mềm, sạch, nhúng vào nước mát rồi vắt ráo để đắp nhẹ nhàng lên các vùng da đang bị ngứa râm ran trong khoảng mười đến mười lăm phút. Nước mát giúp co mạch tạm thời và phân tán dẫn truyền cảm giác khó chịu lên não bộ. Ngoài ra, việc mặc quần áo rộng rãi, may từ chất liệu sợi cotton thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt sẽ giúp hạn chế tối đa ma sát thô bạo giữa vải và các nốt mụn nước, ngăn ngừa cảm giác bí bách kích thích cơn ngứa.
Vệ sinh cơ thể đúng cách để giảm tích tụ vi khuẩn gây ngứa
Quan niệm dân gian kiêng tắm rửa hoàn toàn khi mắc thủy đậu là sai lầm và làm trầm trọng thêm tình trạng ngứa ngáy. Khi bụi bẩn, tế bào chết và mồ hôi tích tụ, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh mẽ trên bề mặt da gây bít tắc lỗ chân lông và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nốt đậu. Người bệnh nên tắm nhanh mỗi ngày bằng nước ấm vừa phải, tuyệt đối không dùng nước quá nóng vì nhiệt độ cao làm khô da và gia tăng kích ứng. Thao tác tắm cần thật nhẹ nhàng, không dùng bông tắm chà xát mạnh làm vỡ bọng nước, sau đó dùng khăn mềm thấm khô toàn thân trước khi mặc trang phục sạch.
Sử dụng dung dịch bôi da và thuốc hỗ trợ theo chỉ dẫn y tế
Đối với các nốt phỏng nước chưa vỡ, người bệnh có thể thoa các dung dịch làm dịu da dịu nhẹ như kem dưỡng chứa calamine theo tư vấn chuyên môn. Khi nốt đậu bị vỡ hoặc bắt đầu rỉ dịch, việc chấm dung dịch sát khuẩn như xanh methylen giúp sát trùng, ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn và hỗ trợ tổn thương se miệng nhanh hơn. Nếu cơn ngứa vượt quá sức chịu đựng, đặc biệt là vào ban đêm gây mất ngủ triền miên, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định các loại thuốc kháng histamin đường uống phù hợp. Người bệnh không được tự ý sử dụng bất kỳ loại kem bôi ngoài da nào có chứa hoạt chất corticoid vì chúng có thể làm virus bùng phát mạnh hơn.
Kiểm soát thói quen cào gãi để phòng ngừa sẹo và bội nhiễm
Hành động cào gãi trực tiếp lên nốt phỏng nước là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến biến chứng sẹo rỗ và nhiễm trùng da thứ phát. Do đó, người bệnh cần chủ động cắt ngắn móng tay và vệ sinh kẽ móng sạch sẽ bằng xà phòng diệt khuẩn. Đối với trẻ nhỏ chưa ý thức được việc kiềm chế gãi, phụ huynh có thể cho trẻ đeo bao tay cotton mềm cả ban ngày lẫn ban đêm. Khi cơn ngứa xuất hiện bất ngờ, người bệnh nên xoa nhẹ xung quanh tổn thương bằng lòng bàn tay hoặc phân tán sự chú ý bằng cách đọc sách, nghe nhạc thay vì dùng móng tay cào cấu trực tiếp lên bề mặt nốt rạ.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế hoặc cạo gió theo kinh nghiệm dân gian chưa được kiểm chứng lên vùng da bị tổn thương vì rất dễ dẫn đến nhiễm trùng huyết và hoại tử da. Cần theo dõi sát diễn tiến của các nốt đậu. Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường như nốt phỏng xuất hiện mủ đục, vùng da xung quanh sưng đỏ lan rộng, đau nhức tăng dần, sốt cao liên tục không hạ, lơ mơ hoặc co giật, người bệnh phải đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tóm tắt
Ngứa ngáy là phản xạ tự nhiên của cơ thể khi mắc thủy đậu nhưng việc cào gãi tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ biến chứng. Áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc da, giữ vệ sinh thân thể và tham khảo ý kiến nhân viên y tế về thuốc hỗ trợ sẽ giúp kiểm soát cơn ngứa an toàn, tạo điều kiện thuận lợi để các nốt rạ nhanh khô và da mau phục hồi.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị thủy đậu có nên kiêng nước và kiêng gió tuyệt đối không?
Người mắc thủy đậu hoàn toàn có thể tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió. Việc giữ cơ thể sạch sẽ giúp rửa trôi mồ hôi, loại bỏ vi khuẩn trên da và hạn chế cảm giác ngứa ngáy hiệu quả.
Có nên tự ý bôi thuốc mỡ hoặc kem kháng viêm lên nốt phỏng không?
Dung dịch calamine và xanh methylen giúp sát khuẩn nhẹ, làm dịu và nhanh khô nốt phỏng. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý bôi các loại thuốc mỡ chứa corticoid vì có thể làm suy giảm miễn dịch tại chỗ và khiến bệnh nặng hơn.
Thuốc kháng histamin có giúp giảm ngứa do thủy đậu không?
Thuốc kháng histamin đường uống có thể được chỉ định để giảm ngứa và hỗ trợ người bệnh ngủ ngon hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn loại thuốc và liều lượng cụ thể cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.
Có nên chọc vỡ nốt mụn nước để bớt căng tức và ngứa không?
Tuyệt đối không chọc vỡ bóng nước vì dịch tiết bên trong chứa nhiều virus lây lan, đồng thời tạo ra vết thương hở khiến vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm da, lở loét và để lại sẹo rỗ sâu khó mờ.
Giai đoạn nốt thủy đậu đóng vảy có còn gây ngứa không?
Nốt đậu thủy đậu đóng vảy thường là dấu hiệu tổn thương đang hồi phục. Khi vảy khô tự nhiên và bong ra, lớp da non bên dưới sẽ hoàn thiện tốt hơn so với việc dùng tay cạy vảy sớm.
