Làm gì khi bệnh sởi ở người lớn có dấu hiệu chuyển nặng?

Bệnh sởi ở người lớn là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây ra, lây lan rất mạnh qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Khi xâm nhập vào cơ thể người lớn, đặc biệt là những người chưa từng tiêm phòng đầy đủ hoặc có bệnh lý nền suy giảm miễn dịch, virus có thể nhanh chóng nhân lên và tấn công hệ hô hấp cùng nhiều cơ quan nội tạng.

Khác với trẻ em, người lớn mắc bệnh sởi thường trải qua đợt bệnh kéo dài hơn với triệu chứng toàn thân rầm rộ, sốt cao liên tục và cảm giác mệt mỏi kiệt sức rõ rệt. Nhận biết tính chất của bệnh và chủ động theo dõi diễn biến từng ngày đóng vai trò then chốt giúp phân biệt giữa một đợt phát ban thông thường và một tình trạng biến chứng đang âm thầm tiến triển.

Các dấu hiệu báo động bệnh sởi đang chuyển biến nguy hiểm

Bệnh sởi ở người trưởng thành thường khởi đầu với các triệu chứng giống cảm cúm như sốt cao, chảy nước mũi, mắt đỏ, kèm theo phát ban dạng sởi đặc trưng lan dần từ đầu cổ xuống thân mình. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển nặng thường được cảnh báo qua tình trạng sốt cao dai dẳng trên ba mươi chín độ không đáp ứng thuốc hạ nhiệt thông thường, kèm cảm giác rét run dữ dội.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu tổn thương cơ quan đích là hồi chuông báo động cần can thiệp y tế tức thì. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng khó thở, nhịp thở nhanh nông, đau tức ngực liên tục, ho dữ dội có đờm mủ đục hoặc đờm lẫn máu. Những biểu hiện thần kinh như đau đầu dữ dội, lơ mơ, li bì, mất định hướng không gian hoặc cứng gáy gợi ý nguy cơ viêm màng não hoặc viêm não. Mất nước nghiêm trọng do nôn mửa hoặc tiêu chảy mất kiểm soát cũng khiến huyết áp tụt, cơ thể suy kiệt rất nhanh.

Những việc cần thực hiện ngay khi phát hiện triệu chứng nặng

Khi nhận thấy các triệu chứng bất thường kể trên, hành động quan trọng nhất là đưa người bệnh đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất có khoa truyền nhiễm. Trong suốt quá trình di chuyển, người bệnh cần mang khẩu trang y tế để hạn chế phát tán virus ra cộng đồng và thông báo trước cho nhân viên tiếp đón về tình trạng nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm.

Trong lúc chuẩn bị đến viện, người nhà có thể hỗ trợ hạ nhiệt tạm thời bằng cách cởi bớt trang phục dày, mặc đồ rộng rãi, dùng khăn mềm nhúng nước ấm lau nhẹ vùng cổ, nách và bẹn. Cho người bệnh uống từng ngụm nhỏ dung dịch bù nước và điện giải như oresol pha đúng tỷ lệ để phòng ngừa kiệt sức. Cần giữ người bệnh nằm ở tư thế đầu cao nếu có biểu hiện khó thở và tránh di chuyển đột ngột gây choáng váng. Tuyệt đối không để người bệnh tự lái xe hoặc ở nhà một mình để tự theo dõi.

Các hành vi cần tuyệt đối tránh để ngăn ngừa biến chứng

Một sai lầm rất phổ biến là tự ý dùng kháng sinh khi thấy sốt cao hoặc phát ban kéo dài. Kháng sinh không có tác dụng đối với virus sởi, việc sử dụng sai chỉ định chỉ làm tăng nguy cơ rối loạn hệ vi sinh đường ruột và gây kháng thuốc. Người bệnh cũng không được phối hợp tùy tiện các loại thuốc hạ sốt giảm đau như paracetamol kết hợp ibuprofen mà không có ý kiến từ nhân viên y tế vì dễ dẫn đến quá liều và suy giảm chức năng gan, thận.

Ngoài ra, việc kiêng gió, kiêng nước quá mức hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như tắm nước lá lạ, trùm chăn kín để kích thích ban sởi mọc nhanh là những hành vi có thể gây nhiễm trùng da, co giật do tăng thân nhiệt hoặc làm suy hô hấp nặng thêm. Người bệnh cần giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ bằng nước ấm trong phòng kín gió và chỉ dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ điều trị.

Biến chứng nghiêm trọng thường gặp ở người trưởng thành mắc bệnh sởi

Bệnh sởi ở người lớn nếu không được kiểm soát tốt có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Phổ biến nhất là tình trạng viêm phổi cấp tính do chính virus sởi hoặc bội nhiễm vi khuẩn cơ hội, có thể tiến triển thành hội chứng suy hô hấp tiến triển đòi hỏi phải thở oxy hoặc thở máy hỗ trợ.

Biến chứng thần kinh như viêm não và viêm màng não tuy có tỷ lệ gặp thấp hơn nhưng để lại hậu quả nặng nề với nguy cơ di chứng vận động, suy giảm nhận thức hoặc đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Ngoài ra, virus sởi còn làm suy giảm hệ thống miễn dịch tạm thời, mở đường cho viêm loét giác mạc gây suy giảm thị lực, viêm tai giữa cấp tính, viêm cơ tim và viêm gan thứ phát. Đối với phụ nữ mang thai, sởi có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, thai lưu hoặc sinh non. Do đó, việc theo dõi y tế chặt chẽ là yếu tố sống còn để ngăn ngừa các di chứng lâu dài.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích nâng cao nhận thức y tế cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị, thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến ngay bệnh viện để được hỗ trợ kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh sởi ở người lớn có thể chuyển biến nhanh với nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường, việc đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng phác đồ là biện pháp an toàn nhất giúp bảo vệ sức khỏe và hạn chế rủi ro.