Khớp gối kêu lục cục khi co duỗi không đau có nguy hiểm không?

Khớp gối kêu lục cục không đau là gì?

Khớp gối là một trong những khớp động lớn và phức tạp nhất của cơ thể, chịu toàn bộ trọng lượng thân người khi đứng thẳng và di chuyển. Khớp được cấu tạo bởi sự tiếp khớp giữa đầu dưới xương đùi, đầu trên xương chày cùng xương bánh chè ở phía trước, bao bọc bởi bao khớp chứa hoạt dịch, hệ thống dây chằng và sụn chêm giảm chấn.

Âm thanh phát ra từ khớp khi vận động, còn gọi trong y khoa là tiếng lạo xạo khớp hay crepitus, có thể ở dạng tiếng tách ngắn gọn, tiếng lách cách hoặc tiếng lục cục trầm đục. Khi không có sự tổn thương viêm nhiễm hay mất cân bằng cơ học nghiêm trọng, tiếng kêu này phản ánh sự tương tác cơ học bình thường giữa các thành phần mô mềm, dịch khớp và bề mặt xương trong quá trình thay đổi góc độ co duỗi.

Cơ chế sinh lý tạo ra tiếng kêu lục cục ở đầu gối

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra âm thanh lách cách hoặc lục cục ở đầu gối là hiện tượng tạo bọt khí trong bao hoạt dịch khớp gối. Dịch khớp chứa các chất khí hòa tan như oxy, nitơ và carbon dioxide. Khi người bệnh co duỗi chân, áp lực bên trong khoang khớp thay đổi đột ngột khiến các bọt khí siêu nhỏ này hình thành rồi vỡ ra nhanh chóng, tạo nên tiếng nổ lách tách tương tự như khi bẻ khớp ngón tay. Hiện tượng này hoàn toàn bình thường và không làm tổn hại đến bề mặt sụn khớp gối.

Bên cạnh bọt khí, sự chuyển động của hệ thống dây chằng và gân cơ quanh khớp cũng có thể phát ra âm thanh. Dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau cùng dải chậu chày khi chuyển động trượt qua gờ xương bánh chè hoặc lồi cầu xương đùi có thể bị kéo căng nhẹ rồi bật lại vị trí cũ. Nếu cấu trúc gân cơ hơi căng cứng sau thời gian ngồi yên, tiếng kêu này sẽ xuất hiện rõ hơn khi bạn đứng dậy hoặc bước đi những bước đầu tiên.

Mức độ an toàn khi khớp gối phát ra âm thanh nhưng không đau

Trong đại đa số trường hợp, nếu khớp gối chỉ phát ra âm thanh lục cục mà hoàn toàn không kèm theo cảm giác đau nhức, buốt, sưng tấy hoặc nóng đỏ thì đây không phải là dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Người gặp phải tình trạng này vẫn có thể đi lại, leo cầu thang và thực hiện các hoạt động sinh hoạt thường ngày một cách trơn tru mà không bị suy giảm tầm vận động của chi dưới.

Mặc dù vậy, sự xuất hiện thường xuyên của tiếng kêu ở những người trung niên hoặc người thường xuyên mang vác nặng có thể phản ánh giai đoạn rất sớm của sự mòn nhẹ bề mặt sụn khớp bánh chè đùi. Lúc này lớp sụn chưa bị tổn thương sâu đến màng xương nên chưa tạo ra tín hiệu đau. Do đó, người bệnh không nên quá hoang mang nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua thói quen theo dõi sức khỏe hệ vận động.

Những dấu hiệu đi kèm cảnh báo bất thường ở khớp gối

Mặc dù ban đầu tiếng kêu có thể vô hại, bạn cần chú ý phân biệt với tiếng lạo xạo phát sinh do tổn thương thực thể ở sụn hoặc sụn chêm khớp gối. Khi lớp sụn khớp bị mài mòn, bề mặt tiếp xúc giữa đầu xương đùi và xương chày không còn độ trơn láng, các gờ xương cọ xát trực tiếp vào nhau tạo thành cảm giác lục cục như có cát bên trong khớp.

Một dấu hiệu cảnh báo quan trọng khác là tình trạng kẹt khớp hoặc mất vững khớp gối. Nếu trong lúc di chuyển, đầu gối đột ngột bị khóa lại ở một tư thế co và không thể duỗi thẳng ngay, hoặc có cảm giác khớp lỏng lẻo như sắp sụp xuống, đó có thể là hậu quả của rách sụn chêm, tổn thương dây chằng hoặc có dị vật khớp. Những trường hợp này cần được thăm khám tại chuyên khoa Cơ xương khớp để chụp cộng hưởng từ khớp gối nhằm xác định thương tổn.

Phương pháp bảo vệ khớp gối và tăng cường độ dẻo dai

Để giữ cho khớp gối luôn vận hành êm ái và hạn chế tiếng lạo xạo khó chịu, việc tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ xung quanh là giải pháp căn bản nhất. Cơ tứ đầu đùi ở mặt trước và cơ gân kheo ở mặt sau đóng vai trò như bộ giảm xóc tự nhiên, giúp nâng đỡ và phân tán bớt trọng lực tác động lên bề mặt sụn khớp khi di chuyển.

Bạn nên ưu tiên các bộ môn thể thao ít gây va đập mạnh lên trục khớp như bơi lội, đạp xe tại chỗ trên máy hoặc các bài tập nâng chân thẳng khi nằm. Tránh ngồi xổm quá lâu, không gập gối quá 90 độ khi đứng lên ngồi xuống và hạn chế mang vác đồ vật quá nặng. Ngoài ra, việc duy trì cân nặng hợp lý cũng giúp giảm tải hàng chục kilogam áp lực đè nặng lên khớp gối trong từng bước đi mỗi ngày.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và phổ biến kiến thức y khoa đại cương, không thể thay thế cho việc chẩn đoán trực tiếp hay phác đồ từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng viêm, giảm đau hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc khi chưa có chỉ định y khoa. Khi khớp gối có biểu hiện đau, sưng phù hoặc khó đi lại, hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Cơ xương khớp để được kiểm tra chính xác.

Tóm tắt

Khớp gối kêu lục cục khi co duỗi không kèm đau đớn đa phần là hiện tượng sinh lý vô hại do bọt khí hoặc gân cơ cọ xát. Việc duy trì vận động nhẹ nhàng, kiểm soát cân nặng và lắng nghe phản ứng của cơ thể sẽ giúp khớp luôn dẻo dai. Nếu xuất hiện thêm dấu hiệu sưng đau hoặc kẹt khớp, bạn nên sớm thăm khám chuyên khoa Cơ xương khớp để được đánh giá và can thiệp kịp thời.