Không chữa trị kịp thời biến chứng viêm xoang nguy hiểm thế nào?

Biến chứng viêm xoang là gì?

Viêm xoang là tình trạng niêm mạc lót trong các hốc xoang cạnh mũi bị viêm nhiễm, phù nề, gây tăng tiết dịch nhầy và tắc nghẽn các lỗ thông xoang. Căn bệnh này có thể xuất hiện ở dạng cấp tính kéo dài dưới bốn tuần hoặc mạn tính dai dẳng trên mười hai tuần.

Nguyên nhân gây bệnh thường bắt nguồn từ nhiễm virus, vi khuẩn, nấm hoặc phản ứng dị ứng đường thở kéo dài. Về mặt giải phẫu, các xoang bao gồm xoang hàm, xoang trán, xoang sàng và xoang bướm được ngăn cách với hốc mắt và hộp sọ bởi những vách xương rất mỏng. Khi dịch mủ tích tụ lâu ngày dưới áp lực cao trong lòng xoang mà không được dẫn lưu thông thoáng, tác nhân gây bệnh sẽ dễ dàng ăn mòn vách xương hoặc di chuyển qua các tĩnh mạch thông nối để lây lan sang các cấu trúc lân cận. Sự chủ quan trong điều trị là nguyên nhân hàng đầu khiến viêm xoang chuyển từ một đợt viêm cục bộ thành bệnh cảnh nhiễm trùng lan tỏa nguy kịch.

Biến chứng nguy hiểm tại mắt và hốc mắt

Hốc mắt được bao bọc bởi hệ thống xoang hàm, xoang sàng và xoang trán, trong đó vách xương ngăn giữa xoang sàng và ổ mắt rất mỏng manh. Khi xoang bị nhiễm trùng kéo dài và mủ ứ đọng không thoát được, vi khuẩn dễ dàng thâm nhập vào các mô mềm xung quanh nhãn cầu.

Tình trạng này ban đầu biểu hiện qua hiện tượng phù nề mí mắt, sưng đỏ vùng quanh mắt kèm theo cảm giác căng tức khó chịu. Nếu nhiễm trùng tiếp tục tiến triển sâu hơn, người bệnh có thể đối mặt với viêm mô tế bào ổ mắt, áp xe mí mắt hoặc hình thành khối áp xe sâu trong hốc mắt. Biến chứng này khiến nhãn cầu bị đẩy lồi ra phía trước, khả năng vận nhãn bị hạn chế, thị lực suy giảm nhanh chóng và thậm chí dẫn tới nguy cơ mù lòa vĩnh viễn nếu dây thần kinh thị giác bị chèn ép mà không được giải áp kịp thời.

Biến chứng nội sọ đe dọa trực tiếp tính mạng

Các biến chứng nội sọ do viêm xoang tuy ít gặp hơn so với biến chứng mắt nhưng lại có mức độ nguy hiểm cao nhất vì nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Nhiễm trùng từ xoang trán, xoang bướm hoặc xoang sàng có thể lan truyền ngược dòng theo đường mạch máu hoặc trực tiếp phá hủy thành xương để xâm nhập vào khoang sọ.

Bệnh nhân có thể mắc phải các tình trạng nhiễm trùng nguy kịch như viêm màng não mủ, áp xe ngoài màng cứng, áp xe dưới màng cứng hoặc ổ áp xe nằm sâu trong nhu mô não. Bên cạnh đó, viêm tắc xoang tĩnh mạch hang là một biến chứng mạch máu nội sọ cấp cứu với tỷ lệ tử vong cao. Những bệnh cảnh này thường xuất hiện kèm sốt rất cao, đau đầu dữ dội không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường, cứng gáy, nôn vọt, sợ ánh sáng, li bì hoặc co giật. Bệnh nhân cần được điều trị hồi sức tích cực và can thiệp ngoại khoa khẩn cấp để bảo tồn tính mạng.

Biến chứng đường hô hấp dưới và tai mũi họng lân cận

Dịch mủ nhiễm trùng từ các xoang sau thường có xu hướng chảy xuống thành sau họng theo cơ chế dẫn lưu tự nhiên. Tình trạng dịch viêm mang theo vi khuẩn và các chất trung gian gây viêm liên tục nhỏ giọt xuống đường hô hấp dưới sẽ gây kích ứng niêm mạc mạn tính, dẫn đến viêm họng hạt, viêm thanh quản khàn tiếng kéo dài và viêm phế quản mạn tính.

Ở những người có cơ địa hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, dịch xoang ứ đọng dễ kích hoạt các đợt bùng phát cơn khó thở cấp tính. Ngoài ra, do vòi nhĩ thông giữa tai giữa và vòm mũi họng, vi khuẩn từ xoang rất dễ lây lan gây viêm tai giữa ứ dịch hoặc viêm tai giữa mủ, đặc biệt phổ biến ở trẻ em. Nếu viêm tai giữa không được xử trí tốt, thính lực của người bệnh có thể bị suy giảm nghiêm trọng.

Biến chứng viêm cốt tủy xương sọ và mặt

Mặc dù ít phổ biến hơn nhờ sự phát triển của các thế hệ kháng sinh hiện đại, viêm cốt tủy xương sọ và xương mặt vẫn là biến chứng đáng lo ngại khi viêm xoang không được điều trị đúng mức. Hiện tượng này xảy ra khi vi khuẩn ăn sâu vào hệ thống mạch máu của bản xương sọ, thường gặp nhất là ở bản xương trán liên quan đến xoang trán.

Sự phá hủy mô xương tạo nên các ổ áp xe dưới màng xương, tạo thành khối u phồng mềm chứa mủ dưới da trán, trong y văn thường được gọi là u phồng Pott. Quá trình viêm xương diễn ra âm ỉ, gây đau nhức nhối vùng trán, sưng nề da đầu và có thể rò mủ kéo dài ra ngoài da. Tình trạng viêm xương nếu không được phẫu thuật nạo vét ổ hoại tử và điều trị kháng sinh đường tĩnh mạch dài ngày có thể gây tiêu xương trên diện rộng và mở đường cho nhiễm trùng lan sâu vào màng não.

Những dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần cấp cứu ngay

Để ngăn chặn các biến chứng tiến triển không thể đảo ngược, người bệnh cần đặc biệt chú ý đến các tín hiệu báo động khi đang bị viêm xoang. Nếu nhận thấy các biểu hiện như sưng húp mi mắt, đỏ mắt, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc lồi mắt, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức mà không được chần chừ.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu thần kinh bao gồm đau đầu tăng dần mức độ dữ dội, sốt cao rét run không hạ, cứng vùng cổ gáy, buồn nôn, lơ mơ hoặc thay đổi tri giác đều là chỉ dấu của tình trạng nhiễm trùng đã lan vào nội sọ. Việc trì hoãn thăm khám hoặc tự ý sử dụng các mẹo dân gian truyền miệng trong giai đoạn này có thể dẫn tới hậu quả vô cùng đáng tiếc cho thị lực và tính mạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua kháng sinh, thuốc xịt co mạch kéo dài hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng để xông hay nhỏ vào mũi, vì việc này có thể gây bỏng niêm mạc và làm nhiễm trùng lan nhanh hơn. Khi có biểu hiện bất thường, hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được nội soi và chụp chiếu kiểm tra.

Tóm tắt

Viêm xoang nếu không được điều trị dứt điểm có thể chuyển biến phức tạp và gây ra nhiều biến chứng nặng nề tại mắt, não và đường hô hấp. Việc thăm khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời, tuân thủ phác đồ y khoa và chăm sóc vệ sinh mũi họng đúng cách là giải pháp then chốt giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.